تبلیغات
الماس سایت - تدابیر پیشگیرانه وضعی بر وقوع سرقت از اماکن

الماس سایت

درب آکاردئونی و سازه های فلزی ساختمان آریا در

سرقت از اماکن به عنوان‌ یکی‌ از‌ جرایم رو به رشد، تـوجه متولیان پیشگیری از جرم را به خود جلب نموده‌ است‌ . در‌ همین چارچوب ، توجه به برنامه ها و سیاسـت هـایی کـه بـتواند مـوجبـات کــاهش سـطح بزهکـاری‌ و وقـوع‌ ایـن جـرم را فـراهم آورد، اولـین درخواست و اقدام اکثر کشورها است . بـا تـوجه‌ به‌ سابقه‌ اعمال سیاست های پیشـگیری از جرم در کشورهای مختلف مشاهده می شود که اکثر‌ این‌ کـشورها از طـریـق بـرنامـه ریزی های اجتماعی و فرهنگی و اجرای متمرکز آن هـا بـر‌ شخصـیت‌ افـراد‌ جامعـه و مشارکت دادن تـمام نـهادها، سـازمان ها و افراد اجتمـاع ، سـعی در پیشـگیری از وقـوع جرایم‌ دارند‌. از این رو، سازمان ها و ارگان های مسئول در زمـینه بـرقراری نـظم‌ و امنیت‌ ، بیش‌ از پیش موظف می شوند که از تمامی تـوان ، ظرفیـت و امکانـات موجـود بـرای حفظ و بـرقراری‌ نـظم‌ و امنیت‌ اجتماعی بهره برداری کنند.

اصطلاح پیشگیری از جرم در بسیاری از متون‌ رسمی‌ ، قوانین و آیین نـامه هـا کـشـور آمده است و مراجع مختلفی هم در اجرای این سیاست وظایفی را‌ عهده‌ دار شده انـد.

نیروی انتظامی بـه عـنوان یکی از نهادهای دولتی تاثیرگذار‌ در‌ امر پیشگیری ، براسـاس بند ٨ ماده ٤ قانون ناجا‌، عهده‌ دار‌ پیشـگیری انـتظامی از جـرم است . اما وظیفه‌ پلـیس‌ در بحث پیشگیری ، محدود به این سطح از پیشگیری نیست ؛ بلکه براساس بند‌ ١٨‌ از مـاده ٤ قـانون ناجا، پلیس‌ همگام‌ با سایر‌ سازمان‌ ها‌ و در تعامل جدی با آنها زمـینه‌ هـای‌ اقـدامات فرهنگی و اجتماعی را در جهت کاهش جرایم فراهم مـی آورد (رجبـی‌ پـور‌،

.(120 :1388

پدیده سرقت از اماکن‌ ، که موضوع مورد بحث‌ اینـ‌ پژوهـش بـه عنوان متغیـر وابسـته‌ است‌ ، یکی از آسیب های اجتماعی است که از یک سو امـنیت شـهروندان را‌ به‌ مخاطره می اندازد و از سوی‌ دیگر‌ بر‌ نگرش مردم پیرامون‌ کارآیی‌ و توانمندی نیروی انتظامی تاثیر‌ مـی‌ گـذارد؛ چه ، شهروندان یک جامعه اماکن خویش را در زمره خصوصـی تـرین بخش های‌ زندگی‌ خـویش مـی دانند و لاجرم دستبرد به‌ بخش‌ خصوصی زنـدگی‌ خـود‌ و حـتی‌ حیثیت روانی و اجتماعی خود‌ می دانند. از هـمین روی ، آنـان همواره انتظار دارند که نیروی انتظامی شرایطی را فراهم‌ سازد‌ یا اقداماتی را انجام دهد تـا‌ امـاکن‌ آنان‌ را‌ از‌ دستبرد سارقان در‌ امان‌ دارد. نـیروی انـتظامی نیـز بـراسـاس اهـمیـت مـوضـوع همـواره

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 53)

بخشــی از تــوان و انــرژی خــویش را مـعطــوف پیشـــگیری‌ از‌ ســرقت‌ امــاکن نمــوده است (رییسی وانانی ، ١٣٨٣: ١٣‌). البته‌ پیشگیری‌ موفقیت‌ آمیز‌ و سودمند‌ از جـرم ، بــه مشارکت و همکاری بین شهروندان و نهادهای دولتـی وابسته است . دولت ها بـاید تـلاش نمایند تا به صورت عـادلانه و بـا رعایت حقوق مدنی ، از جرم پیشگیری‌ کنند. در عوض ، اشخاص و سازمان ها نیز باید بـعضی از مـسئولیت های پیشـگیری از جـرم را بـر عـهـده گـیرند.

پیشـگیری وضعی یا موقعیت مـدار بـه عنوان راهکار جدید پیش گـیرنده‌ از‌ بـزهکاری و جانشین گونه های متعارف پیشگیری از جرم ، ناظر به تغییر اوضاع ، احـوال و شـرایطی است کـه احـتمال ارتکاب جرم در آن زیاد است (ابراهیمی ، ١٣٩٠: ٨٦). ارائه دهندگان نـظریة‌ پیشـگیری‌ وضعی مـعتقدند کـه هـدف پیشگیری اجتماعی از بـین بــردن عوامـل خطر جرم است ، اما در عمل هیچ گاه نمی توان به حـالتی رسـید‌ کـه‌ تـمـام اقــدامات پیشگیرانة اجتماعی به‌ نتیجه‌ برسد و دیگـر هـیچ بـزهکار یا بـزه دیدة جـدیدی به سـطح جـامعه اضـافه نشود. لذا، تکنیک های پیشگیری وضعی که به منظور دشوار کـردن ، پـر‌ خطر‌ کردن یا جاذبه زدایی‌ ارتکاب‌ جرم بـه کـار مـی روند در ابتدا مـورد اسـتقبال بـازار امنیت خـصوصی و شـرکت هـای بـیمه قـرار گـرفت و پس از آن مقامات دولتـی از جملـه پلیس از آن استقبال کردند. لذا‌ اکنون‌ کمتر مکان خصوصی آزاد برای عموم است که از مراقبت و نظارت انسانی یا مراقبت از طریق فناوری بهره نبـرد. ایـن فنـاوری بـرای پیشگیری از جرایم اموال در امـاکن بسته و نسبت‌ به‌ بزهکاران اتفاقی‌ و سارقان اماکن مؤثر است .

ضرورت و اهمیت بررسی تأثیر اتخاذ تدابیر پیشگیرانة وضعی بـر وقـوع سـرقت از اماکن‌ در حالت اول ، مورد آزمایش قرار دادن تدابیر عینی و تکنیک های‌ بـالقوة‌ مـؤثر‌ بر ایجاد مانع بر سر راه سارقان منزل و مغازه در بوته عمل است . در حالت دوم ، به ‌‌منظور‌ کارایی بیشتر، ترکیب و اولویت اتخاذ تدابیر پیشگیرانة وضـعی مشـخص و در حالـت سوم ، پلیس‌ به‌ عنوان‌ یکی از نـهادهای دولتـی متولی پیشگیری از جرم ، راه حـل هـای پیشگیرانة مناسب نسبت به‌ جرم سرقت اماکن را پیدا خواهد کرد. در این حالت ، پیدا کردن نقاط‌ ضعف مردم و ارائه راهکارهای‌ کاربردی‌ و عملی جـهت حـفاظـت بیشـتر از اموال و اماکن مسکونی و تـجاری خـود در جهت کاهش آسـیب هـای بعـدی ناشـی از

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 54)

سرقت ، یکی از دغدغه های پلیس در امر مبارزه با جرایم است .

هدف‌ اصلی در این پژوهش شناخت پدیدة سرقت از اماکن ، شناخت اصول و قـواعد ایمـنی و پیشگیرانه از این نوع سرقت ، نـهادینه کــردن مراقبـت از امـاکن و بـالا بـردن سطح آگاهی مردم در جهت پیشگیری‌ از‌ وقوع آن است . به همین منظور تکنیک های پیشگیرانة وضعی که در این خصوص به کار گرفته مـی شـود و تحقیـق براسـاس آن پایه ریـزی شـده اسـت ، بــر ســه گونـة تـدبیر‌ فـردی‌ (انسـانی )، فیزیکـی (محیطـی ) و دولتی (اجتماعی ) است .

پیشینه تحقیق

در بحث پیشگیری از سرقت و راه های مقابلـه بـا آن ، کتـاب هـای مختلفـی تـألیف و تحقیقات متعددی انجام شده که چکیده ای‌ از‌ مهم ترین آن هـا کــه مـرتبط بــا سـرقت منزل و مغازه و تأثیر پیشگیری وضعی و استفاده از فناوری بـرای مهـار سـرقت بـوده

است به شرح ذیل بیان مـی شود:

گل محمدی‌ خامنه‌ (١٣٨٤‌ و ١٣٨٥) در دو کتاب خـود‌ تحـت‌ عنـاوین‌ «پیشـگیری از جرایم » و «مـدیریت پیشـگیری از جـرایم »بـه انـواع پیشـگیری ، پیشـگیری در قـوانین داخلی و ناجا و جدیـدتـرین تکنیـک هـای پیشـگیری وضـعی و اجتمـاعی‌ و مکاتـب‌ جرم‌ شناسی ، رابـطة ‌ ‌جـرم شناسی و پیشگیری از جرم ، پیشرفت‌ های‌ فناوری و آثـار آن در پیشگیری از جرایم ، چالش ها و مشکلات نـاجا، نـقش قـوة قضائیه و ناجـا در کـاهش عوامل جرم‌ زا‌ پرداخته‌ است .

رسولی (١٣٨٥) پایان نامة خود را تحت عنوان «بررسی‌ راه های پیشـگیری از سرقت منزل از دیدگاه کاراگاهای پلیس آگاهی همدان » ارائه کرده است . اهداف این تحقیق‌ ، شناخت‌ عملی‌ وضـعیت سرقت منزل در همدان و راه هـای پیشـگیری از وقوع سرقت‌ به‌ کمک برنامه ریزان بود.

شایسته زرین (١٣٨٦)در تحقیق خود به این نتیجه رسید که مکان‌ و زمان‌ با‌ وقـوع سرقت رابطة مستقیم دارد و انواع سرقت در بخش مرکزی شهرها انجام‌ می‌ گیرد‌ و با استفاده از سـیستم اطلاعات جغرافیایی می توان در مکان یابی و پیشگیری از سـرقت‌ اقدام‌ کرد‌.

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 55)

محمدنسل (١٣٨٧) در کتاب خود تحت عنـوان «پلـیس و سیاسـت پیشـگیری از جرم » به مبانی‌ نظری‌ و تکنیک های انواع پیشگیری و رویکردهـای عملـی پلـیس در پیشگیری از جرایم از جمله‌ پیشـگیری‌ وضـعی‌ پرداخته است .

الماسـی (١٣٨٩) مقالـه ای تحـت عنـوان «پیشـگیری وضـعی از سـرقت امـوال دولتی‌ (مطالعه‌ موردی سرقت کابل هـای بـرق شهرسـتان خـرم آبـاد ١٣٨٥-١٣٨٦)»

نوشته و با استفاده‌ از‌ آخرین‌ شیوه های پیشگیری وضعی بـه ایـن نـتیجـه رســید کـه وزارت نیرو و شرکت های برق در‌ صورت‌ اجرا کردن برنامه هـای پیشـگیرانه و اصـلاح طراحی غلط محیطی شبکه های برق‌ رسان‌ می‌ توانند بـه طـور قطعـی از وقـوع ایـن سرقت پیشگیری کنند.

نـوروزی ، بـارانی و سرکشیکیان (١٣٩٠) در‌ کتاب‌ خود‌ با عنوان «پیشگیری از جـرم ، از نظریه تا عمل با تأکید بر‌ نقش‌ پلیس » به رویه ها و برنامه های پلیسی موقعیت مدار و پیشگیرانة وضعی اشاره کرده و نقش پلیس در‌ این‌ موقعیت را پررنـگ دانـسته انـد.

افراسیابی (١٣٩٠) در مقاله ای با عنوان‌ «از‌ طـبقه بـندی بـزهکاران تـا طبقـه بنـدی تکنیک‌ های‌ پیشگیری‌ وضعی از جرم » به این نتیجه رسیده‌ است‌ که بـرای بزهکـاران می توان یک گونه شناسی سه گـزینه ای ارائه کـرد‌. نـخسـتین‌ طبقـه از بزهکـاران ، بـه بزهکاران‌ متجاوز‌ یا مزمن‌ اختصاص‌ دارد‌ کـه سـبک زندگی جنایی را در‌ پیش‌ گرفته و ریسک بالایی دارند. طبقة دوم بزهکارانی معمولی هستند که سبک زندگی‌ قـانونی‌ را در پیش گرفته اند و برای‌ پیشـگیری از جـرایم آنـها‌ لازم‌ است از تکنیک های پنج‌ گانـه‌ مبتنی بر حذف عـوامل توجیه کننـدة رفتـار جنـایی اسـتفاده کـرد. در طبقـة سـوم‌ ، بزهکاران‌ تحریک شده اند که با‌ ورود‌ به‌ وضعیت پیش جنایی‌ بـه‌ ارتـکاب جـرم تحریـک می‌ شوند‌ و برای پیشگیری باید از تکنیک های پنج گانة مـبتنـی بــر کـاهش محـرک استفاده کرد‌.

کلارک‌ ١(١٩٩٢) براساس مطالعات خود، توسعه و تکامل‌ تکنیک‌ های پیشـگیری‌ از‌ جرم‌ ، در سه مـرحله قـابـل‌ تـحلیـل دانسـته اسـت . در مرحلـة نخسـت ، تکنیـک هـای پیشگیری از جرم ، تحت عنوان تکنیک هـای‌ دوازدهـ‌ گـانـة کـلارک مبتنـی بـر افـزایش

______________________________________________________

1- Clarke‌

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 56)

تلاش‌ ، افزایش‌ خطرات‌ و کاهش‌ منافع حاصل از‌ جـرم‌ ارائـه شـد(ص ٣١). در مرحلـة دوم ، مـطالعات بـراساس نـظریة فنون خنثی سازی دیویـد متـزا شـکل گرفـت‌ . در‌ ایـن‌ مرحله چهار تکنیک دیگر تحت عنوان تـکنیک‌ هـای‌ مبتنی‌ بر‌ حذف‌ توجیه‌ کننده ها بر جدول طبقه بندی سابق اضافه شـد (کـلارک ، ١٩٩٧: ٩). در مـرحلة سوم ، که به دنبال نظریه پردازی های ریچارد ورتلی صورت گرفت ، تکنیک های ارائه‌ شـده کـلارک و ورتلی با یکدیگر ترکیب و یک نظام طبقه بندی بیسـت و پـنج گانـه ارائـه شـد(کـرنیش و کـلارک ، ٢٠٠٣: ٩٠) مـبانی نـظری تحقیق

پیشگیری وضعی یا موقعیت مدار به عنـوان راهکـار‌ جدیـد‌ پیشـگیری از بزهکـاری و جانشین گونه های مـتعارف پیشـگیری از جرم - به ویژه پیشگیری اجتماعی که به نظر برخی جرم شناسان کارنامة نـامطلوبی از خـود بـه جای گذاشته اسـت - در‌ اواخـر‌ دهـة

١٩٧٠ توسط رونالد کلارک و تنی چند از همکارانش مطرح و نظریـه پـردازی شـد و عـمدتاً در انـگلستان بـه اجرا درآمد (صفاری ، ١٣٨٠: ٢٩٠). کلارک‌ پیشگیری‌ وضعی را تدابیر و روش هایی‌ تعریف‌ می کند کـه بــرای کـاهش فرصـت شـکل خاصـی از جـرم استفاده شده و نیازمند طراحی و مدیریت محیط مستقیم (صحنه و محل وقوع جـرم ) یا هـمان نظارت‌ هر‌ چه پایدارتر و سازمان یافته‌ تر‌ بر محل وقوع جرم اسـت ؛ بـه گونه ای که سختی و خطر اقدام برای ارتـکاب جـرم را افــزایش داده و سـودانگاری مجرمانـه را پایین آورد. پیشگیری وضعی ، شامل مسؤل کـردن کـل جامعه‌ در‌ قبال اعمال مجرمانـه و خطر بزه دیده شناختی می شود؛ به گونه ای کـه اعـضـای آن در مـراقبـت از خـود و اموال خود مشارکت کـنند(کــاری یـو، ١٣٨٣: ٢١). پیشـگیری وضــعی ، بــا‌ حـمایـت‌ از آماج‌ های جرم و بزه دیدگان بـالقوه و اعـمال تدابیر فنی درصدد جلوگیری از بزه دیدگی افراد (آماج ) در برابر‌ بزهکاران است کـه نـتیجة آن به طور غیرمستقیم کاهش بزهکـاری خـواهد‌ بود‌.

کلارک‌ در سال ١٩٩٣ فـنون پیشـگیری وضعی را در سه دسـته ارائـه و ١٢ فـن را بـرای پیشـگیری از ‌‌انواع‌ جرایم در نظر گرفت و هر یک از این سه دسته ، خود به چهـار‌ فن‌ تقسیم‌ مـی شـدند: دستة نخست ، افزایش تلاش بـرای جـلوگیری از ارتـکاب جرم که

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 57)

شـامل چـهار تکنیک‌ است : سخت کـردن آمـاج جرم ، کنترل دسترسـی بـه آمـاج جـرم ، منحرف کردن بزهکاران‌ از آماج جرم ، کنترل‌ وسایل‌ تـسهیل کـنندة جرم . دسـتة دوم ، تدابیر افزایش خطرهای جـرم کـه خود چـهار تـکنیک زیر را در بـر مـی گیرنـد: کنتـرل ورودی هـا و خروجی ها، نظارت رسمی ، نظارت به وسـیلة کارکنـان و بـالاخره‌ نظـارت طبیعی . هدف دستة سوم ، کـاهش مـنافع قابل پیش بینی حاصل از جرم با از دســترس خـارج کـردن آمـاج جـرم ، مشخص کردن امـوال ، کـاهش وسوسـه و نهایتـاً از بـین بـردن منافع است‌ (محمدنسل‌ ، ١٣٨٦: ٤٧). بعد از چند سال ، کلارک و هومل دوازده تکنیک اولیه را اصلاح کردند و بـا اضـافه کـردن دسته دیگری تحت عنوان «از بین بردن بـهانه »

آن هـا را بـه ١٦‌ تـکنیک‌ افـزایش دادنـد. این امر موجب شد که تدابیر وضعی به جرایم از جمله سرقت اموال محل کار توسط کارکنان تعمیم پیدا کند. در ادامه و در پاسخ بـه انتقاد ورتلی‌ از‌ پیشگیری وضعی از جرم ، کورنیش و کــلارک تکنیـک هـا را بـا اضـافه کردن دسته پنجمی تحت عنوان «کاهش تحریک ها» به ٢٥ تکنیـک افـزایش داده و

برخی اصطلاحات دیگر را در‌ دسته‌ بندی‌ تکنیک ها اعمال کردند (محمدنسل‌ ، ١٣٨٦‌:

.(48‌

جرم شناسان برای تبیین رویکـرد پیشـگیری وضعی نظریة فرصت را مطرح کرده اند.

این نظریه برای تبیین چگونگی فراهم شـدن زمینـة‌ رویـداد‌ جنـایی‌ و فراینـد گـذار اندیشه به عمل مجرمانه ، به معرفی‌ دو‌ الگو می پردازد: یکی الگوی نوع فعالیت روزمـرة افـراد و دیگری الگوی سبک و شیوة زندگی افراد است . الگوی «فعالیت روزمره‌ » بر‌ این‌ پایه استوار است که جهت وقوع یک جرم ، سـه عنصـر‌:١- بزهکـار بـالقوة بــا انـگیـزه ،

٢- بزه دیده یا هدف مناسب و ٣- عدم وجـود یک مـحافظ توانمنـد و کارآمـد، بایـد در یک‌ زمـان‌ و مکـان‌ بـا یکـدیگر تلاقـی کننـد، یعنـی «ارزش ، بـی کنشـی ، حجـم و دسترسی » مثلاً‌ اشیای‌ با حجم کم و ارزش زیاد که همه کس بـه آنـها دسترسی نـدارد و به آسـانی مـی توان‌ آن‌ ها‌ را جابجا کرد، اهداف مطلوب در جرایم مالی هستند و الگوی

«سبک زندگی‌ » که‌ به‌ بررسی مؤلفه های مربوط به بزه دیدگی شخصی می پردازد، این نظریه ارتباط نزدیکی‌ با‌ نظریة‌ فـعالیت روزمـره دارد و فعالیت روزمره چه در محل کار و چه در اوقات فراغت را‌ لحاظ‌ می کند. براساس این نظریه الگوهای عملکـرد یـا شـیوه زندگی اشخاص بر احتمال‌ بزه‌ دیدگی‌ آنها تأثیرمی گذارد. در واقع ، سبک زندگی بیـان

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 58)

مـی کـند که احـتمال قربانی شدن‌ در‌ یک جرم با میزان قرارگیـری فـرد در مکـان هـا و موقعیت های پرخطر بیشتر‌ می‌ شود‌. نظریه هـای «فعالیت روزمره » و «سـبک زنـدگی »

تفاوت چندانی با هم ندارد و هر دو گـزینش بـزهکاری‌ را‌ مـدنظر قرار می دهند، از ادغام

این دو نظریه می توان نظریة‌ « فعالیت‌ و سبک‌ زندگی » را ارائه کـرد(روزنبـام ، ١٣٨٠:

.(66

یکی دیگر از ارکان ضـروری ‌ ‌پیشـگیری وضعی ، نظریـة‌ انتخـاب‌ منطقـی‌ ١ اسـت کـه می توان از آن برای طراحی فضای قابل دفـاع در‌ طـرح‌ کـلی پیشگیری وضعی از جرم از طریق طراحی محیطی استفاده کرد. مطابق با این نظریه ، چنین‌ فرض‌ مـی شــود کـه بزهکار در انتخاب نوع و مکان ارتکاب جرم به شدت‌ تحت‌ تأثیر محـیط اطــراف خـود

بوده و تصمیم مـنطقی‌ خـود‌ را‌ با لحاظ این معیارها انتخاب می کند‌ (کـورنیش‌ ، ١٩٨٦:

٨٧). بنابراین ، بزهکار ضمن محاسبة هزینه ارتکاب جرم (که حتی شامل تلاشـی‌ کـه‌ برای آن صرف می کند‌ نیز‌ می شود‌)، نفع‌ ناشی‌ از جرم (پاداش احتمالی ) و خـطری که‌ با‌ آن فعل متوجه وی می شود، به ارتکاب آن اقدام کرده یا‌ از‌ آن خـودداری مـی کنـد

(اشنایدر، ٢٠٠٢‌: ١٠٦). در نظر گرفتن‌ پیشگیری‌ وضعی و انتخـاب منطقـی در کنـار‌ هم‌ به این نتیجه می انجامد که بزهکار در یک جرم خاص سـعی مـی‌ کند‌ که نفع جـرم بیش از‌ مضرات‌ آن‌ بوده یا نوعی‌ تعادل‌ میان فایده جرم وریسـک‌ ناشـی‌ از آن وجـود داشته باشد.

در هر صورت آنچه مسلم است ، حمایت و حفاظت از‌ آماج‌ های جرم مستلزم ایجـاد مـوانع فیزیکی‌ میان‌ بزهکار و آماج‌ جرم‌ است‌ . این موانع ، ممکن است‌ منـابع انسـانی - فردی (کنترل و مراقبت مردم محل ، استفاده از نگهبان محله و. . . ) و منـابع مـادی - فیزیکی (نصب‌ قفل‌ ، درهای آهنین ، سیستم های هـشداردهنده و آشـکارکننده‌ ، حفـاظ‌ پنجره‌ ها‌، دوربین‌ های نظارتی ، چشم‌ های‌ الکترونیکی و. . . ) و یا منابع دولتی (عوامـل پلیسی ، گشت های پنهان و آشکار پلیس و. . . ) باشند. در موانع انسانی - فـردی‌ ، اگـر‌ مجرمِ‌ بالقوه تصور کند که در صورت ارتـکاب‌ جـرم‌ ، مـورد‌ نظارت‌ و مشاهده‌ قرار‌ خواهد گـرفت - اگـرچه بـه واقع این گونه نباشد- احتمال ارتکاب جرم توسط وی کمتر خواهـد

______________________________________________________

1- Ration Choice Theory.

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 59)

شد. زیرا وی در «ساز و کار گذار از اندیشه‌ به عمل »، منافع و خطـر ارتکـاب جـرم را مـی سـنجد. وی مـی داند که در این مرحله ، بـه علـت نظـارت بـالقوه ، احـتمـال دخـالـت ساکنان ، پلیس و در نهایت دستگیری بالاسـت ، در نتیجـه‌ از‌ ارتکـاب جـرم منصـرف خواهــد شــد (قــورچی بیگــی ، ١٣٨٦: ١٥٠). در موانــع مــادی - فیزیکــی اســتفاده از پیشگیری در موقعیت (مـکان ) جـرم ، مـانند افزایش ریسک و انرژی مورد نیاز برای جرم از‌ طریق‌ دشوارکردن هـدف (برای مثال قرار دادن جواهرات در گاو صندوق ) و کاسـتن از پاداش مورد انتظار بزهکار (مانند کم بودن پـول در صـندوق فروشـگاه‌ یـا‌ مغـازه )، فرصت ارتـکاب جـرم را‌ کـاهش‌ می دهد. اما در موانع دولتی ، نیروی پلیس به عنوان یکی از موانع مـیان بـزهکار و آماج جرم و بخشی از سیاست تقویت بزه دیده ، رویداد‌ جنایی‌ را دشوار و با استقرار‌ در‌ فضاهای جغرافیایی معین یا گشت زدن در مکـان هــای خــاص ، وضـعیت و شرایط پیش جنایی را به ضرر بزهکـار دگرگـون و او را از ارتکـاب جـرم –

دست کم در آن محدوده یا‌ نـسبت‌ بـه آن آمـاج حفاظت شده - منصرف می سازد.

جرم سرقت : تحقق جرم سرقت مستلزم انجام فعلی از قـبیل ربـودن یا ربــایش ، کـش رفتن ، برداشتن ، بلند کردن و قاپیدن مال دیگری است‌ . قانون‌ گذار در‌ قانون جدید کـه در تـاریخ ٩٢/٢/١ به تصویب رسیده است ، در فصل هفتم و در ماده ٢٦٥، سـرقت‌ را چنین تعرف کرده است : سـرقت عـبارت از ربـودن مال متعلق‌ به‌ غیر‌ است .

سرقت از اماکن : سرقت منزل ، سرقت مغازه و فروشگاه ، سرقت انـبار، ســرقت بانـک ، سرقت از ادارات و مؤسسات ‌‌دولتی‌ ، سرقت اماکن عمومی (هتل ها، پایانه ها، گرمابـه و غـیره ) کـه در این تـحقیق‌ به‌ سرقت‌ از منازل و مغازه ها پرداخته می شود. چون بیشترین سرقت از اماکن براساس آمارهای مـوجود‌ در این دو بـخش دیده می شود.

سرقت از منزل : به ربودن (خارج‌ کردن هر گونه جنس‌ ، مـال‌ ، وسـیله نـقلیه و هر چیـز دیگری از منزل افراد، سرقت منزل می گویند که شامل مواردی از قبیل اثاثیـة مـنـزل ، خـودروی داخـل منزل ، موتورسیکلت داخل منزل ، دوچرخه داخل منـزل ، پـول ، طـلا، جواهر‌، مدارک شناسایی و. . . اسـت (رسـولی ، ١٣٨٥: ٧). سرقت از اماکن ممکن اسـت به دو شیوه انجام گیرد: الف )سرقت ساده (سرقت عادی ) که سارق بدون تـوسل بــه زور چیزی را می رباید. ب)سرقت‌ با‌ توسل به زور و تهاجم (سرقت جبری ) که بــه صــورت

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 60)

فردی یا دسته جمعی (باندی ) اتفاق می افـتد(رسـولی ، ١٣٨٥: ٨).

بـه طور کلی سارقان (از هر گروهی که بـاشد)، در انـجام‌ هر‌ نوع سرقت ، از چرخـه ای خاص تبعیت می کند که آن را با انجام یک برنامه ریزی دقـیق بـه دست مـی آورنـد. در صورتی کـه بـه نحوی از انـحا‌ در‌ این چـرخه مـشکل ایجاد شود، امکان انصراف از سـرقت یا تـغییر شـیوه و روش انجام آن وجود دارد. این چرخه را به شرح زیر مورد بررسی قرار می دهیم : وجود‌ شـرایط‌ جـسمی‌ و روحی متناسب با سـرقت در‌ سـارق‌ ، اخــذ‌ تصـمیم ، انتخاب محل (بـا تـوجه به نوع سرقت )، تعیین زمـان انـجام سرقت ، بررسی راه های انجام آن ، بررسی حمل اموال مسروقه‌ ، انتخاب‌ و جمع‌ آوری اموال (پـس از ورود بـه مـحـل )، اسـتفاده‌ از‌ اموال مسروقه یا فروش آن (این چرخه در هـر نـوبت سـرقت انجام می گـیرد).

در سـرقت از اماکن ، شناسایی‌ وانتخاب‌ مـحل‌ یکـی از مهم ترین و دقیق ترین کارها برای سارق است‌ . معمولاًَ سارقان خانه های جنوبی را بـرای سـرقت بر مـی گزیننـد، زیـرا بـلا فاصله پس از رفـع مـانع‌ وارد‌ منزل‌ مـی شـوند. حــال آنکـه در منـازل شـمالی وضــع راه ورودی و نفوذ‌ به‌ منزل برای سارقان ناشناخته بوده و خطـرات بیشـتری بـرای آن هـا دارد. البته منازل شمالی کـه راهـ‌ فرار‌ و ورودی‌ قابل رؤیـت داشـته یـا سـارق از آن هـا آگـاهی قـبلی دارد، نـیز‌ در‌ مـعرض‌ سـرقت قرار می گـیرد. خـانة خالی ، ایده آل ترین محـل برای سارقان منزل است‌ . سارقان‌ به‌ چند طریق از خالی بودن منزل آگـاه مــی شــوند؛ سـاده ترین راه اطمینان از‌ خالی‌ بودن منزل ، علامت گـذاری یا زنـگ زدن هــای مـتـوالی و سـؤالی اسـت . اطلاع از‌ وجود‌ اموال‌ نیز از طریق همسایه ها که دهان به دهان می شود، است .

سرقت از‌ مغازه‌ : در بین اماکن بعد از سرقت منازل ، سرقت مغازه ها بـالاترین آمـار را‌ دارد‌ و تـجربه‌ نشان داده مغازه هایی که اصول حفاظت فیزیکـی را رعایـت نکـرده انـد، بیشتر توجه سارقان‌ را‌ جلب کرده و در نتیجه مورد دستبرد قـرار گرفتـه انـد (حامـد،

١٣٨٨: ٦٨‌). کلیة‌ مغازه‌ ها می توانند مورد هدف سـارقان بـاشند، اما گروهـی از سـارقان به سرقت کالا از‌ بعضی‌ از‌ آنها علاقه بیشتری نشان می دهند و شگرد آن ها، سـرقت از این‌ گونه‌ مغازه ها است . مغازه هایی نظیر فرش فروشی ، زرگـری و طـلا فـروشـی ، لـوازم صـوتی تصویری و خانگی و قطعات‌ یدکی‌ ، سارقان را بیشتر تحریک و وسوسه می کند.

این گونه مغازه ها بالفعل‌ مورد‌ دستبرد قرار می گیرند. در کار سارقان‌ مغازه‌ تـنوع‌ فـراوانی

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 61)

وجود دارد و از شگردهای گوناگون برای‌ اینـ‌ کـار استفاده می کنند. عمل آنان با طـرح نقشة قبلی بوده و معمولاً بیشتر‌ اوقات‌ دو یا سه نفری اقدام‌ می‌ کنند. ورود‌ بـه‌ مغـازة‌ تعطیل از طریق سوراخ کـردن (در‌ یکـی‌ از پنج جهت مغازه )، قـفل بـری ، توپی زنی ، کانال کولر، پشت تابلو‌(بالای‌ در ورودی ) و گاهی نیز با نقب‌ زدن انجام یا با‌ شکستن‌ شیشـه ویترین مغازه اقدام به‌ سرقت‌ وسایل پشت آن می کنند. سرقت اغلب در تاریکی شـب صورت مـی گـیرد‌ تا‌ کالای بیشتری سرقت شـود. باتوجـه‌ بـه‌ نـوع‌ اجنـاس موجـود در‌ مغازه‌ ها، شگردها و شیوه های‌ مختلفی‌ مورد استفاده سارقان قرار می گیرد.

پیشگیری وضعی از جرم : در خصوص پیشگیری وضعی‌ ، تعریف‌ هـا و بـرداشـت هـای گـوناگونی ارائه شده‌ است‌ . تعریف اول‌ : ژرژپیکا‌، پیشگیری‌ وضعی را «اقدام بـه‌ محـدود کردن فرصت های ارتکاب جرم یا مشکل تر کـردن تحقق این فرصـت بـرای مجـرمین‌ بالقوه‌ می داند» (به نقل ازمیرخلیلی ، ١٣٨٨‌: ٨٤‌). تـعریف‌ دومـ‌ : رونـالد‌ کلارک در تعریف‌ پیشگیری‌ وضعی چنین می گوید؛ پیشگیری وضعی شامل اقدامات و روش هایی اسـت برای کاهش فرصت کـه ‌ ‌بـه‌ سوی‌ شکل‌ کاملاً خاصی از جرم نشـانه مـی رود‌، متضـمن‌ طراحی‌ و مدیریت‌ محیط‌ بلاواسطه‌ (صـحنه و مـحل وقــوع جـرم ) یـا همـان نظـارت و تحت نفوذ در آوردن هرچه پایدارتر و سازمان یافته تر محل وقوع جرم است ، بـه طوری که زحمات و خطرات ناشی از‌ اقدام برای ارتکاب جرم را افزایش داده و سود حاصـله ،

بـه طوری که در نظر اکـثر مـرتکبان جلوه گر می شود را کاهش می دهد (صفاری ، ١٣٨٠:

٢٩٢). تعریف سوم : مجموعه‌ اقدام‌ ها و تدابیری تلقی شده کـه بـه سـمت تسـلط بـر محیط و شرایط پیرامونی جرم و مهار آن متمایل اسـت کـه از یـک سـو، بــا کـاهش وضعیت های پیش جنایی یا وضعیت‌ های‌ قبل از بزهکـاری کـه وقـوع جـرم را مسـاعد می کند، صورت می گیرد و از سوی دیگـر، بـا افـزایش خطـر شناسـایی و دسـتگیری

بزهکاران بالقوه‌ صورت‌ می گیرد (نجفـی ابـرنـدآبادی ، ١٣٧٣‌: ١٤٠‌). تـعریـف چهـارم :

نایجل ساوت ، در تعریف پیشگیری وضعی چنین می نویسـد: «پیشـگیری وضـعی از جرم بر اراده ، طراحی و کنترل محیط فیزیکی (ساخته شده )، اتکا‌ دارد‌ به این منظور که‌ فرصت‌ های ارتکاب جرم را کاهش داده و یا خطر تـعقیب را، در صـورتی کـه ارعـاب مؤثر واقع نشود، افزایش دهد» (صفاری ، ١٣٨٠: ٢٩٨). در پایان ارائه تعاریف ذکر شده برای پیشگیری‌ وضعی‌ ، به ذکر نظریة ریموند گسن در این زمینه می پردازیم ؛ ریمونـد

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 62)

گسن معتقد است که : (با توجه بـه تـعریف های ذکر شده ) مصادیق و روش هـای علمـی پیشگیری از جرم ، مدت‌ های‌ مدیدی بیش‌ از اینکه تحت این عنوان مشهور شود وجود داشته است ، به بیان دیگر به نظر می رسد‌ پیشگیری وضـعی از جـرم ، عـنـوان جدیـدی

است بر آنچه پلیس یا‌ عـامه‌ آنـ‌ را پیشــگیری از جـرم مـی نامنـد (میرخلیلـی ، ١٣٨٨:

.(125

فرضیه های تحقیق

١- اسـتفاده و اتخـاذ تـدابیر انسـانی مـورد ‌‌اسـتفاده‌ در پیشـگیری وضـعی از جملـه مراقبت های فردی و نگهبانی و. . . در کـاهش وقـوع سـرقت‌ از‌ اماکن‌ در شهر کرمانشـاه مؤثر است .

٢- استفاده و اتخاذ تـدابیر فـیزیکی پیشگیری وضـعی از جملـه اسـتفاده از‌ تجهیـزات مراقبتی مانند دوربین مداربسته و حفاظت فیزیکی در کاهش وقوع سـرقت از امـاکن‌ در شهر کرمانشاه مؤثراست‌ .

٣- اسـتفاده‌ و اتـخاذ تـدابیر اجتماعی پیشگیری وضعی از جمله مداخله پلیس از طریق تعامل با مردم و آمـوزشهای مستقیم وغیرمستقیم درکاهش وقوع سرقت از امـاکن در

شهر کرمانشاه مؤثر است .

/

نمودار ١: مدل مفهومی تحقیق‌

روش شناسی تحقیق

این پژوهش از نـظر هـدف و مـاهیت ، کاربردی و از جهت نحوة گردآوری داده ها و اجـرا توصیفی - تحلیلی از نوع پیمایشی اسـت . جـامعـه آمـاری تحقیـق شـامل بـزه دیـدگان مربوط به‌ سرقت‌ منازل و مغازه ها در سطح شهر کرمانشاه و در سال ١٣٩٠ مـی بـاشـد،

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 63)

بـاتوجه به حجم زیاد مالباختگان تعداد ١٩٢ نفر از آنان به صورت تصادفی انتخـاب ، و پرسش نـامه پیش سـاخته‌ مـحقق‌ در بین آن ها، که در سطح حوزه ١٥ کلانتری موجـود در شهر قرار داشتند، تقسیم و پس از اخذ اطلاعات لازم از آنـها، جـمع آوری و سـپس به تجزیه وتحلیل‌ اطلاعات‌ پرداخته شد. برای آزمون پایایی پرسشنامه ها از روش محاسبه آلفای کرونباخ اسـتفاده شـد که بعد از تکمیل و جمع آوری پرسشـنامه میـزان پایـایی اندازه گیری و مقدار آن ٠/٨٦٦٥بدست آمد‌. برای‌ تـعیـین‌ روایـی پرســش نـامـه نیـز از‌ روش‌ صوری‌ بر پایه قضاوت داوران و اساتید متخصص و اهل فن استفاده شده اسـت .

برای آزمـون پایایی پرسـشنامه ها از روش محاسبة آلفـای کرونبـاخ‌ (بـا‌ ضـریب‌ ٠/٨٦)و برای تعیین روایی پرسش نامه نیز از‌ روش‌ صـوری بــر پایـه قـضـاوت داوران و اسـاتید متخصص و اهل فن استفاده شده است .

یافته های تحقیق

الف )یافته های توصیفی‌ : پیمایش‌ هـای‌ صـورت گرفته در خصوص پاسخ دهندگان به پرسش نامة تحقیق‌ نشان می دهد از کـلیة پاسـخگویان ، مـردان با ٨٧/٤ درصد و افـراد دیپلم و لیسانس با ٦١/٥ درصد و گروه سنی‌ ٢٦‌ تا‌ ٣٥ سال با ٣٥/٤ درصد بیشـترین پاسخ دهـندگان را بـه خـود‌ اختصاص‌ داده اند.

جدول ١: توزیع درصد فراوانی سن و تحصیلات

گویه ها میزان درصـد

سـن ١٨ تا ٢٥‌ سال‌ ٢٦‌ تا ٣٥ سال ٣٦ تا ٤٥ سال ٤٦ تا ٥٥ سال ٥٦‌ به‌ بالاتر‌

8/3 35/4 30/2 16/7 8/3

تحصیلات بی سواد ابتدایی سیکل دیپلم فـوق دیپلم و لیسـانس فوق لیسانس‌ و بالاتر‌

4/2 10‌/4 20/8 36/5 25 3/1

ب)یافته های تحلیلی : در این قسمت با استفاده از آزمون آماری‌ بـه‌ تـحلیل هر یک از

فرضیه های تحقیق با توجه بـه پرسـش هـای مطرح‌ شده‌ در‌ پرسش نامه می پردازیم .

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 64)

جدول ٢: تـوزیع فـراوانی و درصد گویه های مربوط به فرضیة اول‌ : اتخاذ‌ تدابیر فردی (انسانی )

تعداد پاسخ هـای مـیزان درصد انگن انحراف

معتبر بـسیارکم کـم‌ متوسط‌ زیاد‌ بـسیار زیاد مـیی مـعیار

189 1/4 5/3 10/3 40/5 42/6 4/32 0/92

با توجه به نتایج جدول‌ شـمارة‌ ٢، مـی توان گفت استفاده از تـدابیر انسـانی پیشـگیری وضعی از جمله مراقبت‌ های‌ فردی‌ و نـگهبانی در کـاهش وقوع سرقت از اماکن در شهر کرمانشاه تـأثیر زیاد تا بسیار زیادی‌ داشته‌ کـه‌ از دیدگـاه ٨٣/١ درصد پاسـخ دهنـدگان ، تأثیرش در حـد زیاد تـا بسیار‌ زیاد‌ ارزیابی شده است . علی رغم اینکه پاسـخ دهنـدگان معتقدند که استفاده از تـدابیر ایمـنی از جمله‌ مراقبت‌ های انسانی و تـجهیزات مـراقبتـی در کـاهش وقوع سرقت از امـاکن درحـد زیاد‌ تا‌ خیلی زیاد تأثیر دارد، لیکـن فـقط تعـداد‌

٢٦‌/٦ درصد‌ از پاسخ دهندگان از تجهیزات ایمنی در‌ منازل‌ یا مغازه خودشان اسـتفاده می کنند و ٧٣/٤ درصد نـیز از این وسـایل استفاده‌ نمی‌ کنند. بنابراین می تــوان نـتیجـه‌ گرفت‌ کـه یکـی‌ از‌ دلایل‌ وقـوع سرقت ، سهل انگاری یا بـی‌ توجهی‌ به استفاده از تجهیزات ایمنی است .

جدول ٣: توزیع فراوانی و درصد گویه های‌ مربوط‌ به فـرضیة دوم : اتـخاذ تدابیر فیزیکی‌ (محیطی )

تعداد پاسخ هـای‌ مـیزان‌ درصـد مـانگن انـحراف

معتبر بسیارکم‌ کـم‌ مـتوسط زیاد بسیار زیاد یی معیار

190 2/3 3/4 15/6 39/20 39/5 4/08 0/92‌

جدول‌ فوق نشان می دهد از‌ دیدگاه‌ ٢/٣ درصـد‌ از پاسـخ دهنـدگان‌ ، تـدابیر‌ فیزیکـی پیشگیری وضعی از‌ جـمله‌ اسـتفاده از تـجهیزات مراقبتـی ماننـد دوربـین مداربسـته و حفاظت فیزیکی در کـاهش وقـوع سـرقت از‌ امـاکن‌ در شـهر کـرمانشاه تأثیر بسیار کمـی‌ دارد‌، ٣/٤ درصد اثرش‌ را‌ در‌ حد کـم ، ١٥/٦ درصـد‌ متوسـط ، ٣٩/٢٠ درصـد زیـاد و

٣٩/٥درصد خیلی زیاد دانسته اند. با توجه به نتایج‌ فوق‌ می توان گفت استفاده تـدابیر فیزیکی‌ پیشـگیری‌ وضــعی‌ از‌ جملـه‌ اسـتفاده از تجهیـزات‌ مراقبتـی‌ ماننـد دوربـین مداربسته و حفاظت فیزیکی در کاهش وقوع سرقت از اماکن در شهر کرمانشاه تـأثیر زیاد‌ تا‌ بسیار‌ زیادی داشته ، که از دیدگاه ٧٨/٧ درصد‌ پاسخ‌ دهندگان‌ تـأثیرش‌ درحـد‌ زیاد‌ تا بسیار زیاد ارزیابی شـده اسـت .

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 65)

جدول ٤: توزیع فراوانی و درصد گویه های مربوط به فرضیة سوم : اتخاذ تدابیر دولتی (اجتماعی )

تعدادپاسخ های معت میزان درصد مانگن انحراف‌

بر بسیارکم کم متوسط زیاد بسیار زیاد یی معیار

189 3/9 5/6 30/4 36/4 23/7 3/84 0/89

جدول فـوق نـشان می دهد از دیـدگاه ٣/٩ درصـد از پاسـخ دهنـدگان تـدابیر دولتـی پیشگیری وضعی‌ از‌ جمله مداخله پلـیس از طریـق تعامـل بـا مـردم و آمـوزش هـای مستقیم و غیرمستقیم در کاهش وقوع سـرقت از امـاکن در شهر کرمانشاه تأثیر بسـیار کـمی دارد، ٥/٦ درصـد اثرش را درحد‌ کم‌ ، ٣٠/٤ درصد متوسط ، ٣٦/٤ درصـد زیـاد و

٢٣/٧ درصد خیلی زیاد دانسته اند. با توجه به نتایج فوق می توان گفت تدابیر اجتماعی پیشگیری‌ وضعی‌ از جمله مـداخله پلیس از‌ طـریق‌ تعامل با مردم و آمـوزشهای مـستقیم و غیرمستقیم در کاهش وقوع سرقت از اماکن در شـهر کرمانشـاه تـأثیر متوسـط تـا زیادی داشته که از دیدگاه ٦٦‌/٨ درصد‌ پاسخ دهندگان تأثیرش درحد‌ متوسط‌ تا زیـاد ارزیابی شده است .

جهت تعیین مؤثرترین فرضیه از تحلیل واریانس فـریدمن اسـتفاده می نمایم که نتایج آن به شرح جدول زیر می باشد. مقدار asymp. Sig کـه بـرآوردی‌ از‌ احتمـال بدسـت آوردن یک آماره مربع کای به بزرگی ٦١/٥٢٦ با ٢ درجه آزادی در نمونه هـا تکـراری می باشد به شرط اینکه رتـبه هـای هر فـرضیه تأثیرگذار در پیشـگیری‌ از‌ وقـوع سـرقت‌ واقعاً متفـاوت نباشـد ٠/٠٠٠ مـی باشـد. از طرفـی چـون رخ دادن یـک مربـع کـای

٦١/٥٢٦با ٢ درجه‌ آزادی به صـورت اتفاقی غیر محتمل است ، نتیجه می گیریم کـه‌ ٣ فرضیه‌ تأثیرگذار‌ در پیشـگیری از وقـوع سـرقت دارای تأثیر و ارجحیت یکسانی نیستند

و رتبه و تأثیر آنها به شرح زیر می ‌‌باشد‌:

جدول ٥: امتیاز و اولویت فرضیه ها در کاهش وقـوع ‌ ‌سـرقت

فرضیه امتیاز رتبه

تدابیر‌ انسانی‌ پیشگیری‌ وضعی از جمله مراقبتهای فردی و نگهبانی در کاهش وقـوع سـرقت از امـاکن در شهر کرمانشاه‌ مؤثر است . 1/88 2

تدابیر فیزیکی پیشگیری وضعی از جمله استفاده از تجهیزات مراقبتی‌ مانند دوربین مـداربسته و حفاظ پنجره و نرده های نیزه ای روی دیوار  در کاهش وقوع سرقت از اماکن در شهر کرمانشاه مؤثر است . 2/37 1

تدابیر اجتماعی پیشـگیری وضعی از جمله مداخله پلیس از طـریق تـعامل با مردم و آموزشهای مستقیم و غیرمستقیم در کاهش وقوع‌ سرقت از اماکن در شهر کرمانشاه مؤثر است . 1/75 3

با توجه به نتایج جدول فوق ، نتیجه می گیریم تدابیر و موانع فیزیکی مورد استفاده در پیشگیری وضعی مؤثرتر از تـدابیر انسانی و تدابیر‌ اجتماعی‌ است .

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 66)

بحث و نتیجه گیری

آنچه مسلم است و تجربه ثابت کرده پیشگیری آسان تـر از پیگیـری و کشـف سـرقت است . امروزه برای حفاظت از منازل و مغازه ها روش ها و تکنیک ها و وسـایل‌ جـدیـدی‌ در بـازارها ارائه می شود. این اختراعات و تکنیک ها هر روز پیچیده تر شده و افزایش می یابد. مردم نیز بایستی پا به پای این پیشرفت ها به فکر استفاده‌ از‌ ابزارهـا و تکنیکهـا، جهت حفاظت از اموال واماکن خود باشند. از طـرفی آشـنایی بـا سیسـتم هـای جدیـد حفاظتی می تواند در پیشگیری از این جـرم و انجـام اقـدامات ایمنـی مناسـب بـرای‌ حفاظت‌ از‌ اموال خاص مفید باشد.

نتایج‌ تحقیق‌ نشان‌ داد، کسانی که منازل یا مغـازه شـان در شـهر کـرمانشـاه مــورد دستبرد سارقان قرارگرفته است ، در پاسخ بـه فرضـیه اول تـاثیر‌ مهـم‌ و بسـیار‌ زیـاد استفاده و اتخاذ تدابیر انسانی - فردی مورد اسـتفاده‌ در‌ پیشـگیری وضـعی از جملـه مراقبت های فردی ، حضور نگهبان محله و. . . در کاهش وقوع سـرقت از امـاکن را تـایید نموده‌ اند‌. این‌ در حالی اسـت کـه بـیشتر مالباختگان از موانع انسانی و فـردی‌ اسـتفاده نکرده و اماکن آنها مورد دستبرد سارقان قرار گرفته اسـت . آمارهـا نشـان مـی دهـد، بیشتر مالباختگان (حـدود ٧٠‌ درصـد‌) مـعتقدند‌ غفلت و بـی تـوجهی در حفـظ امـوال تأثیر بسیار زیادی در وقـوع‌ سـرقت‌ از اموال آن ها داشته است .

در بررسی فرضیه دوم مشخص شد که مالباختگان و بزه دیدگان‌ سـرقت‌ امـاکن‌ در پاسخ به سئوال های این فـرضیه ، تـاثیر مـهم و بسیار زیاد استفاده‌ از‌ تدابیر‌ فیزیکی مورد استفاده در پیشـگیری وضـعی از جملـه داشــتن تجهیـزات مراقبتـی ماننـد دوربـین مداربسته‌ و حفاظت‌ فیزیکی‌ در کاهش وقوع سرقت از اماکن را تایید نموده انـد. ایـن در حالی است‌ که‌ تـنها ٨/٣ درصـدشان از دوربـین مداربسته ، ١٢/٩ درصد از دزدگیر یـا آژیرخطر، ١٦/٧ درصد‌ از‌ درب‌ هـای آکـاردئونی ، ١٧/١ درصـد از گـاو صــندوق ، ٤٤/٣ درصـد از قفل های کامپیوتری و ٢٩‌/٨ درصد‌ از آیفـون تصـویری و چشـم نـامرئی در منزل یا مغازه شان استفاده می نمایند‌، در‌ واقع‌ اکـثریت قـربانیان نـکات ایمنی را رعایـت نمی کنند و بیشتر آنها فاقد مانع فیزیکی هسـتند، بـه‌ طــوری‌ کــه ٤١/٤ درصـدشـان درب های مستحکم ندارند، ٢٣/٣ درصد پنجره های آهنی‌ ندارنـد‌، ٤٩‌ درصـد حفـاظ مناسب ندارند، ٥٨/٨ درصد قـفل کـامپیوتری نـدارنـد، ٦٠/٩ درصـد نـرده کشـی دیـوار

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 67)

ندارند‌، ٥٧‌/٩درصد‌ مرزبندی مناسب ندارند و ٤٩/٧ درصد نیـز دیـد و نظـارت کـافی نسبت بـه فـضای‌ داخلی‌ و خارجی منزل و مغازه ندارند.

در بررسی پاسخ های داده شده به سئوال هـای فـرضـیه ســوم مـشـخص‌ شـد‌ تـدابیر اجتماعی و دولتی مورد استفاده از جمله مداخله پلـیس در وضـعیت پـیش‌ جنـایی‌ و طراحی محیط تـوسط شـهرداری ها و. . . تاثیر نسبتاٌ‌ زیادی‌ در‌ پیشگیری وضعی از وقوع سرقت از اماکن‌ دارد‌. در مجموع از دیدگاه حدود ٧١ درصد از پاسـخ دهـندگان ، مـیزان تاثیر روش‌ های‌ هشداردهنده پلیس در کاهش و پیشگیری‌ وضعی‌ از وقوع‌ سـرقت‌ در‌ حد زیاد است . و در واقع می‌ توان‌ گـفت غـفلت و بی تـوجهی در حفـظ امـوال در حـد زیادی در وقوع‌ سرقت‌ از آنان مؤثر بوده است .

بـا‌ تـوجه بـه نظر سنجی‌ به‌ عمل آمده در خصوص تأثیر‌ تدابیر‌ پیشگیرانه وضـعی بـر

وقوع سرقت ، نتایج زیر بـه دسـت آمـد:

الف ) از دیدگاه‌ بیشتر‌ (٨٣/١ درصد) پاسخ دهندگان استفاده‌ از‌ تدابیر‌ انسانی پیشگیری وضعی‌ از‌ جمله مـراقبتهای فـردی و نگهبانی‌ و. . . در‌ کاهش وقوع سـرقت از امـاکن در شهر کرمانشاه ، تأثیر زیاد تا بسیار زیادی داشته‌ است‌ .

ب) از دیدگاه اکثر (٧٨/٧ درصد) پاسـخ‌ دهـندگان‌ ، تدابیر فیزیکی‌ پیشگیری‌ وضـعی‌ از جمله استفاده از‌ تجهیزات مراقبتی مانند دوربین مداربسته و حـفاظت فـیزیکی و. . . در کاهش وقوع سرقت از اماکن در شهر‌ کرمانشاه‌ تـأثیر زیاد تـا بـسیار زیادی داشته‌ است‌ .

ج) از‌ دیدگاه‌ بسیاری‌ (٦٦/٨ درصد) از‌ پاسخ‌ دهـندگان تـدابیر دولتی پیشگیری وضـعی از جمله مداخله پلیس از طریق تعامل با مردم و آموزشهای مستقیم‌ و غیرمستقیم‌ در‌ کـاهش وقـوع سرقت از اماکن در شهر‌ کرمانشاه‌ تـأثیر‌ مـتوسط‌ تا‌ زیادی‌ داشـته اسـت .

بـا توجه به یافته های این تحقیق ، نـتیجه مـی گیریم تدابیر فیزیکی مورد اسـتفاده در پیشگیری وضعی مؤثرتر از تدابیر انسانی و تـدابیر دولتــی اســت . از‌ نظـر مالباختگـان مهم ترین عوامل وقـوع سرقت از اماکن (منزل و مـغازه ) بـه ترتیـب : ١- رعایـت نکـردن اصول ایمـنی از جـمله (استفاده از قفـل و بسـت مناسـب ، دزدگیـر، آژیـر خطـر، گـاو صندوق ، دوربین‌ مداربسته‌ ، نگهبان و غیره ) ٢- دور بـودن از گـشت های پلیس و مراکز انتظامی ٣ـ دور بودن از امـاکن مـسکونی مـی باشد.

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 68)

بنابراین ، بـراساس یافـته های تحقیق باید تـلاش کـرد از طریق برنامه‌ های‌ پیشگیرانه از جمله استفاده از تدابیر ایمنی و حفاظتی ، آموزش ، افزایش مهارتهای اجتمـاعی ، آگــاه کـردن مردم از شگردهای سارقان ، تعامل مردم بـا نـهادهـای دولتـی‌ عــدالت‌ کـیفـری از جـمله پلیس و تقویت‌ نهادهای‌ جامع وی در پیشـبرد اهداف پیشگیرانه گام برداشت . از آنجایی که شناخت و آگاهی مردم از این جرم می تواند در پیشگیری از وقوع آنـ‌ مــؤثر‌ باشد، لازم است پلیس‌ به‌ عنوان یکـی از مـتولیان امـر مـبارزه بـا سرقت ، کلیـه روشــهای جـلوگیری از وقوع آن و نحوه استفاده از سیستم های حفاظتی جدید را به عموم مردم اطلاع رسانی نماید.

پیشنهادها

- استفاده‌ از‌ مـوانع فـیزیکی ، هـمچون استفاده از نرده روی دیوار، پنجره ، قفل درب و دوربین هـای مـدار بـسته در مـنازل مـسکونی ؛

- مـحدود کـردن ورود اشخاص به اماکن مسکونی همچون تعبیه نگهبانی و سرایداری ؛

- استفاده از نگهبان‌ محله‌ ، مراقبت توسط‌ همسایگان و خالی نگداشتن منزل ؛

- افزایش سطح نظارت طبیعی ، نورپردازی و روشنایی کافی در منازل ، افزایش خـطوط دید و از‌ بین بردن خطوط کور منزل ، ساماندهی فضای خالی اطراف منزل ؛

- هوشیاری‌ و کنترل‌ نگهبانانان‌ در مجتمع ها وسرایداران ؛

- مخفی نمودن اموال توسط مالکین ، عدم حمل وجه نقد، قرار دادن امـوال بـا ‌‌ارزش‌ در بـانک ؛

- مـشخص نمودن اموال ، استفاده از اتیکت و نشان بر اموال ، مشـخص کـردن‌ و ثبـت‌ اموال‌ (عکسبرداری و فیلم برداری )؛

- بهره گیری از آژیرهای خطر، دوربین های مدار بسته ، آیفون های تصویری‌ ، بهره گیری از نرده ، حـفاظ و. . . .

- اسـتفاده از نظریه کارشناسان انتظامی در امر ساخت‌ و ساز منازل نسبت بـه‌ رعایـت‌ نکات امنیتی - انتظامی در مراحل اجرایی ساختمان و در شمار شـرایط صـدور جـواز ساخت و پایان کار قـرار گـیرد.

- با توجه به روی آوردن سارقان مـنزل بـه ربودن اشیاء سبک از جمله سکه‌ ، طلا، دلار

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 69)

و. . . نسبت به تعبیه و در نظر گرفتن صندوق امانات در بانک ها و مراکز دولتی اقـدام گردد.

- آموزش همگانی صاحبان حِرَف وتـأکید بـه رعایت اصول حفاظـت فـیزیکـی در مــورد قفلهای مغازه‌ ها‌، دیوارها وتأمین روشنایی داخل مغـازه و در صـورت لـزوم اسـتفاده از سیستم اعلام خطر؛

- سرکشی مداوم عوامل گشتی از مغازه های مورد هدف سارقین وتذکر رعایت اصـول حفاظت فیزیکی ؛

- توجیه نمودن‌ کـسبه‌ بـرای خودداری از حفظ ونگهداری مقادیر قابل توجهی وجه نقد در مغازه ، برای جلوگیری از تحریک سارقین ؛

- نصب حفاظ جلو ویترین مغازه هایی که اجناس خود را جهت نمایش‌ وجلـب‌ توجـه بیشتری پشت شیشه مـی گـذارند؛

- نصب واسـتفاده از ابزارهای الکترونیکی از قبیل دزدگیـر، دوربـین هـای مـدار بسـته وغیره در مغازه ها.

- بازدید دوره ای پلیس از اماکن تجاری‌ در‌ طول‌ سال و تـعامل بـا اتحادیـه و صـنوف‌ سطح‌ شهر‌ به منظور شناسایی مغازه های فـاقد جـواز و رصـد فعالیت های آنها.

- به منظور کنترل و نظارت بر فعالیت مجرمانه خریدران اموال مسروقه‌ ، کلیـه‌ امـاکن‌ تجاری مـلزم ‌ ‌بـاشند، مشخصات اسمی خریدار، فروشنده و کالای‌ مورد‌ معامله را ثبت و در جای مناسب ضبط و در صورت نـیاز مـورد بـررسی قرار گیرند.


نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :