تبلیغات
الماس سایت - استانداردهای ایمنی فضاها و تجهیزات ورزشی مدارس

الماس سایت

در کشورهای‌ توسعه‌ یافـتۀ‌ دنـیا، آمـوزش و پرورش و باشگاه ها متولی ورزش پایه هستند. آن ها استعدادها را کشف‌ می‌ کنند‌ و پرورش می دهـند (فـولر١، ٢٠٠٧، کپل ٢، ٢٠٠٤). مدارس با در اختیار داشتن وقت دانش‌ آموزان‌ و تعداد نیروهای میلیونی در سنین پایه فرصت مناسبی را برای شـناسایی قـهرمانان دارنـد‌. در‌ اکثر‌ کشورهای دنیا دانش آموزان به عنوان مهره های ورزشی و قهرمانان آینـده دیده مـی شـوند‌ تا‌ جایی که در توصیف دورنمای آینده ورزش خود می گویند که قهرمانان المپیکی‌ و جهانی‌ آنـ‌ هـا دانـش آموزان پشت میز نشستۀ مدارس هستند. برای رسیدن به این هدف بیشترین اماکن‌ ورزشی‌ در اخـتیار مـدارس قرار دارد و با تخصیص بودجه های مناسب و تنوع در‌ رشته‌ های‌ مختلف ورزشی ، قهرمانان آینـدة خـود را آمـادة مدال آوری در المپیک و میدان های جهانی می‌ کنند‌.

اما‌ همۀ این فعالیت ها هنگامی دارای معنا و مـفهوم هـستند و به اهداف خود‌ دست‌ پیدا می کنند که در یک محیط ایمن و با تجهیزات و امکانات مـناسب و اسـتاندارد انـجام گیرند. بایستی‌ به‌ خاطر داشت که هدف اصلی فعالیت بدنی حفظ سلامتی است و اگر یکـ‌ فـعالیت‌ بدنی رویکرد اصلی تربیت بدنی را به‌ مخاطره‌ بیندازد‌ ارزش و اعتبار خود را از دست مـی‌ دهـد‌. تـحقیقات زیادی نشان می دهد که با وجود فوائد بی شمار انجام فعالیت‌ های‌ بدنی ، همواره این فـعالیت هـا‌ کـودکان‌ و نوجوانان را‌ دچار‌ آسیب‌ جسمانی فراوانی نموده است ، به طوری‌ که‌ هرساله قـریب بـه دویست هزار کودک در آمریکا در بخش اورژانس بیمارستان‌ ها‌ تحت درمان قرار می گیرند

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 63)

که‌ همگی در زمـین هـای‌ بازی‌ و ورزش آسیب دیده اند. حدود‌ ٦٠‌ درصد از این آسیب ها مربوط به سقوط از بالای وسـائل بـازی و سایر‌ آسیب‌ ها ناشی از و برخورد با‌ وسـایل‌ بـازی‌ ، لبـه های تیز‌ آن‌ ها و برآمدگی های روی‌ وسـائل‌ بـوده است (رودریک ٣، ٢٠٠٤). علاوه براین ، اتحادیۀ مصرف کنندگان آمریکا بر اساس تحقیقات خود‌ که‌ در آن ١٠٢٤ زمـین بـازی در‌ ٢٧‌ ایالت مورد‌ ارزیابی‌ قرار‌ گرفت ، نـشان داد کـه‌ ٨٠ درصد از زمـین هـای بـازی فاقد سطوح یا کف محافظت کننده بـرای بـازیکنان در‌ آن‌ محیط بودند. برخورداری از کف زمین‌ مناسب‌ مهم‌ ترین‌ عامل‌ ایمنی مـحسوب مـی‌ شود‌. در این مطالعه نشان داده شد که ٧٥ درصـد از مصدومیت های زمین بـازی بـه علت‌ وجود‌ زمین‌ نامناسب و افـتادن هـا می باشد. وجود زمین‌ های‌ بازی‌ با‌ پوشش‌ های‌ آسفالت یا سیمانی عامل خـطر مـحسوب می شود. در ایالات متحده در سال ١٩٩٢ تـعداد ٣١ درصـد از زمـین های بازی دارای پوشـش هـای سخت بودند ولی‌ این مقدار در سـال ١٩٩٤ بـه ١٣ درصد تنزل نمود و این کاهش در سال ١٩٩٦ به ٨ درصد و در سال ٢٠٠٠ به ٥ درصد کاهش یافت . بر هـمین اسـاس ٨٠ درصد از‌ زمین‌ های بازی دارای وسائل خـطرناک بـودند. هم چـنین ، بـراساس تـحقیقی که طی سال هـای ١٩٩٠ تا سال ٢٠٠٠ انجام شد، ١٤٧ کودک در سنین ١٤ سال و کمتر در اثر‌ مصدومیت‌ های مرتبط با زمین هـای بـازی فوت کردند؛ از این تعداد ٣١ درصدشان در اثر افـتادن روی زمـین هـای سـخت مـردند که مصدومیت‌ ٧٠‌ درصـد از این تـعداد در‌ زمین‌ های بازی خانگی اتفاق افتاده بود (خلیلی ،

١٣٨٦). فلان ٤ (٢٠٠١) هزینۀ مالی صدمات ناشی از زمین های بـازی را بـیش از یک مـیلیارد و دویست‌ میلیون‌ دلار تخمین زد. در‌ ایران‌ نیز موارد مـشابه را در اثـر سـقوط تـیر دروازة فـوتسال مـدارس در شهرستان کاشان ، و ... می توان برشمرد. این قبیل عوامل به صورت بالقوه ممکن است در مدارس وجود داشته باشد‌ که‌ در صورت سهل انگاری باید منتظر فراهم آمدن شرایط برای بـروز یک فاجعه کوچک تر یا بزرگ تر باشیم . تعداد فراوانی دانش آموز و نیز حدود ١٣٠ هزار مدرسه را می‌ توان‌ با تمهیدی‌ اندک از بسیاری از عوامل خطرساز در فضای فیزیکی مصون نگهداشت . کمبود سرانه فضای ورزشـی مـی تواند‌ باعث کوچک شدن حریم های ایمنی ورزشی و یا چند منظوره کردن‌ فضاهای‌ ورزشی‌ و هم چنین کاربرد همزمان و .... شود که تمام عوامل یاد شده می تواند به بروز آسیب ها و در ‌‌بـعد‌ وسـیع تر به عنوان یک عامل بازدارنده در پیشبرد ورزش مدارس منجر شود‌ (فارسی‌ ، علیزاده‌ ، فارسی و شجاعی ، ١٣٨٦).

جمبور و پالمز (١٩٩٠) و ساکس و همکاران (١٩٩٨) علل تلفات و آسیب های ناشی از‌ حـوادث در زمـین های بازی را مورد مطالعه قـرار داده و عـوامل زیر را‌ به عنوان عوامل مهم‌ شناسایی‌

کردند:

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 64)

١. بلندی بیش از حد وسائل ،

٢. ناکافی بودن پوشش سطح فعالیت ،

٣. نبود نرده های محافظ ،

٤. بیرون زدن لبه های تیز،

٥. فـضاها و شـکاف هایی که سر یا پای کـودک در داخـل آن‌ گیر می کند،

٦. وسائلی که به طور نادرست نصب شده اند، کف های لغزنده ، حصارها یا دیوارهای سست ، طناب ها، سیم ها و کابل های رها شده در زمین بازی و غیره (بـه‌ نـقل‌ از سیاح ، دهخدا، عرب عامری و بیدگلی ، ١٣٨٥).

در همین راستا بنا به گفتۀ پارکز٥ مدیران رویدادهای ورزشی و تأسیسات آن باید با وظیفۀ قانونی مراقبت از تماشاگران ، بازیکنان و مسؤلان ، که مدیران‌ تأسیسات‌ برای تامین ایمنی در قـبال صـاحبان تشکیلات و تـماشاگران بر عهده دارند، آشنا باشند (پارکز، ١٩٩٨ به نقل از فارسی و همکاران ، ١٣٨٦). در همین ارتباط حسنی ، همتی نژاد، نوربخش و مـهدی‌ پور‌ (١٣٨٧) در توصیف و مقایسه مدیریت ایمنی در کلاس های تربیت بدنی مدارس دوره راهنمایی شـهر اهـواز نـشان داد که میانگین مدیریت ایمنی در کلاس های تربیت بدنی در حد‌ متوسط‌ قرار‌ داشته و از سطح مطلوب کمتر‌ بود‌، بـین‌ ‌ ‌مـدیریت ایمنی در کلاس های تربیت بدنی مدارس راهنامیی مانطق چهارگانۀ شهرستان اهواز تفاوت مـعناداری مـشاهده نـشد، میانگین رفتار ایمنی دبیران‌ تربیت‌ بدنی‌ در کلاس های تربیت بدنی در سطح مطلوب‌ بود‌، میانگین دانـش و مهارت های کمک های اولیۀ دبیران تربیت بدنی در حد متوسط قرار داشت . میانگین وضـعیت ایمنی وسایل‌ ، تجهیزات‌ و امـکانات‌ ورزشـی مدارس و میانگین وضعیت وسایل و تجهیزات کمک های اولیۀ مدارس‌ در حد ضعیف بود. تفاوت معناداری در میانگین دانش و مهارت های کمک های اولیۀ دبیران تربیت بدنی در‌ مدارس‌ دخترانه‌ و پسرانه مشاهده نشد، ولی در بین میانگین رفتار ایمـنی دبیران تربیت‌ بدنی‌ ، سطح وسایل و تجهیزات کمک های اولیه در مدارس و وضعیت ایمنی وسائل ، تجهیزات و امکانات ورزشی تفاوت معناداری‌ مشاهده‌ شد‌، که در این میان مدارس دخترانه و دبیران آن ها از میانگین بالاتری‌ برخوردار‌ بودند‌. در مجموع تـفاوت مـعناداری در میانگین مدیریت ایمنی در کلاس های ورزشی مدارس دخترانه‌ و پسرانه‌ مشاهده‌ شد که مدیریت ایمنی در کلاس های ورزش مدارس دخترانه بالاتر بود. هم چنین‌ خلیلی‌ ، جهانی هاشمی و جمالی (١٣٨٦) در بررسی بهداشت محیط و ایمـنی مـدارس شهر قزوین نشان‌ دادند‌ که‌ تمامی مدارس غیر انتفاعی و ٩٥/٧ درصد مدارس دولتی از نظر نسبت سطح مدرسه به‌ دانش‌ آموزان ، وضعیت بهداشتی ، شیرهای
نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 65)

آب خوری ، و پله های اضطراری وضعیت نامطلوبی داشتند. مـدارس‌ دولتـی‌ دخترانه‌ از نظر پله ها، پوشش کف راهروها، زباله دان ، حفاظ پنجره  و مربی بهداشت و مدارس‌ غیر‌ انتفاعی دخترانه از نظر حفاظ پنجره ها و پوشش حیاط وضعیت مطلوب تری‌ داشتند‌. هم‌ چنین مـدارس دولتـی پسـرانه از نظر نسبت آب خوری ، اتاق بـهداشت ، مـربی بـهداشت ، تهویه و سیستم‌ گرمایشی‌ و مدارس‌ پسرانه و دخترانۀ غیر انتفاعی از نظر نسبت مساحت زمین مدرسه به دانش‌ آموزان‌ و کپسول آتش نشانی وضعیت مـناسب تـری داشـتند.

به اعتقاد تیزورث و مک دونالد٦ (٢٠٠١) میزان مصدومیت در‌ دخـتران‌ (٥٥درصـد) بیشتر از پسران (٤٥ درصد) است . علاوه براین ، بوفوس ، فیرینچ و باومن‌ ٧ و همکاران‌ (٢٠٠٤) در تحقیقی به بررسی نگرانی های‌ ایمنی‌ والدین‌ به عـنوان مـانعی در بـرابر فعالیت های‌ ورزشی‌ کودکان پرداختند. آن ها نشان دادند که تـشویق به عدم شرکت در فعالیت‌ های‌ ورزشی در مورد دختران بیشتر‌ گزارش‌ شده است‌ و تشویق‌ به‌ عدم شرکت در ورزش های تـماسی‌ هـمانند‌ راگـبی ، فوتبال ، و رول بیلدینگ به سایر ورزش ها برتشی است . برای رفع‌ این‌ مـل کـش باید ایمین رشته های‌ ورزشی را افزایش داد‌ و هم‌ چنین شرایطی ایمن برای شرکت‌ کننده‌ ها در فعالیت هـای ورزشـی بـه وجود آورد تا خانواده ها با اطمینان‌ بیشتری‌ فرزندان خود را به شرکت‌ در‌ فـعالیت‌ هـای ورزشـی تشویق‌ نمایند‌.

جامعۀ ورزشی ایران در‌ دو‌ دهۀ اخیر علیرغم کاستی های مدیریتی ، از حیث سخت افزاری و تـوسعۀ امـکانات ، رشـد نسبتا‌ خوبی‌ داشته است ولی به نظر می‌ رسد‌ از جهت‌ استلزامات‌ حقوقی‌ ، امنیتی و مدنیت ، آمـوزش هـای‌ لازم را نداشته است . در این رابطه می توان گفت ، اگرچه رفتارهای فرهنگی در بین‌ ملل‌ مختلف مـتفاوت بـوده ولی داشـتن مشترکات‌ ، از‌ یک‌ سو‌ پدیدة‌ جهانی شدن و از‌ سوی‌ دیگر میزان تأثیرپذیری و تبادل فرهنگ و تجربه را تسهیل مـی کـند. بنابراین ما می توانیم با استفاده‌ از‌ اطلاعات‌ جهانی ورزش در همۀ قسمت های ورزشی‌ کـشور‌ بـه‌ ویژهـ‌ ادارة‌ استادیوم‌ ها و مجموعه ها و به طور کلی اماکن ورزشی راه کارهای لازم را به عمل آوریم . از جمله این اماکن ، فـضاهای ورزشـی مدارس می باشد. بر همین اساس‌ ، در نظر گرفتن راهکارهای مدیریتی مناسب در جـهت ایجـاد فـضای بارور هم از لحاظ علمی و هم از لحاظ عملی در فضاهای ورزشی مدارس کشور ضروری به نظر مـی رسـد. اینـ‌ امر‌ در استانداردسازی فضاهای فیزیکی مدارس و تجهیزات آن ها با در نظر گرفتن کمبود فـضای فـیزیکی مناسب ورزشی در جامعه و از طرفی اختصاصی بودن بیشتر اماکن و یا پر هزینه بودن‌ برخی‌ از این اماکن ورزشی و بعضا عدم اعـتماد اولیا بـه فعالیت های ورزشی خارج از مدارس نقش این عامل را آشکارتر نموده است ، چرا‌ کـه‌ فـعالیت بدنی کودکان و نوجوانان را‌ اغلب‌ به فعالیت هـای درون مـدرسه مـحدود کرده است (فارسی و

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 66)

همکاران ، ١٣٨٦). با این حال ، بـه دلیل عـدم رعایت استانداردهای لازم ، فعالیت های بدنی در‌ چنین‌ مکان هایی معضلاتی را‌ ایجاد‌ می کند. بـرخی از این مـشکلات و موانع به راحتی توسط مـعلمین ، مـربیان و اولیای مدارس قـابلیت اصـلاح دارد کـه از این قبیل می توان به بروز آسـیب هـا و صدماتی اشاره کرد‌ که‌ به لحاظ عدم رعایت استانداردهای لازم در مورد ثبات دروازه هـای فـوتبال یا هندبال ، نصب تیرک والیبال در میان زمـین بسکتبال ، نیمکت و صندلی در نـزدیکی زمـین ها، وجود تجهیزاتی که‌ بـه‌ درسـتی نصب‌ نشده باشند، پریزهای برق ، اجسام برنده و سخت در نزدیکی زمین و یا وجود مانع و اجـسام ثـابت در حریم‌ غیر قانونی زمین ورزشـی کـه فـضای ورزشی مدارس را بـه خـود‌ اختصاص‌ داده‌ است .

از آن جـا کـه قشر عظیمی از جامعه را دانش آموزان تشکیل می دهند، (طبق آمار ‌‌وزارت‌ آموزش و پرورش در سال ٩١- ١٣٩٠ بـرابر بـا ١٢ میلیون و ٦٣٧ هزار نفر‌) و از‌ طرفی‌ سلامت جـسمی و روحـی هر جـامعه ارتـباط مـستقیم با سلامت جوانان و نـوجوانان دارد، لذا مطالعۀ فضاهای‌ ورزشی و استانداردهای فضاها و تجهیزات ورزشی مورد نیاز این قشر عظیم و تعیین کنده جامعه‌ از اهـمت ی بـسیار زیادی‌ برخوردار‌ می باشد. به طوری کـه تـقویت و بـهبود این فـضا و پیشـگیری از بروز صدمات و مـشکلات مـی تواند علاوه بر کنترل عوارض مخرب جسمانی به عنوان یک عامل مثبت در اذهان اولیا و دانش‌ آموزان و همسالان آن هـا در گـرایش بـه فعالیت های بدنی و ورزشی در مدارس ، مؤثر بـاشد.

شـاید مـوضوع پژوهـش در نـگاه اول این ذهـنیت را به وجود آورد که برخی از مشکلات‌ شناخته‌ شده اند یا بدیهی می باشند ولی مسلم است که ارائه راهکارهای مناسب جهت ایجاد تسهیلات و برطرف کردن موانع با انجام تحقیقات و ارائه آمار، ارقـام و داده های تحقیقی مستند امکان‌ پذیر‌ است . با توجه به این که نتایج تحقیقات انجام شده تناقضاتی را در ارتباط با جنسیت مدارس و هم چنین مناطق مختلف شهرها نشان می دهد، بر این اساس تحقیق‌ حـاضر‌ بـرآن است با بررسی استانداردهای فضاها و تجهیزات ورزشی مدارس دخترانه و پسرانه و مناطق مختلف شهر تهران ، با ارائه راهکارهای مناسب جهت رفع مشکلات احتمالی ، مسئولین را قادر سازد تا با‌ داشتن‌ دید‌ کلی و مـستند بـر فضای اماکن‌ ورزشی‌ و مدارس‌ شهر تهران ، با اتخاذ راهکارهای مناسب ، علاوه بر مرتفع نمودن مشکلات ، در افزایش مشارکت دانش آموزان در فعالیت های بدنی و گـروهی‌ کـمک‌ نموده‌ و با آشنایی بیشتر مـربیان و مـعلمان ورزش در استفاده‌ از‌ اماکن و تجهیزات و تهدیدات بالقوه در استفاده نادرست از آن ها، از بروز صدمات در این زمینه پیشگیری شود.

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 67)

روش‌ تحقیق‌

روش‌ تحقیق حاضر از نوع توصیفی ارزیابی بود. جامعۀ آمـاری آنـ‌ شامل اماکن ورزشی ٤٨٥٨ مـدرسه در مـناطق آموزش و پرورش شهر تهران در سال تحصیلی ٨٩- ١٣٨٨ (ملکی یا‌ استیجاری‌ و غیره‌ ) بود. از این بین ٣٤٢ مدرسه به روش نمونه گیری چند‌ مرحله‌ ای سیستماتیک (منظم ) از چهار منطقۀ شهر تهران شامل مناطق ١، ٤، ١١ و ١٨ انتخاب شدند. قابل ذکر‌ است‌ کـه‌ بـه علت عدم همکاری برخی مدارس و هم چنین به علت تکمیل نشدن‌ چک‌ لیست‌ ها در مدارس دیگر، در نهایت تعداد ١٤٢ مدرسۀ پسرانه و ١٤٧ مدرسه دخترانه (جمعا‌ ٢٨٩‌ مدرسه‌ ) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. این مـدارس در مـناطق مختلف شـامل ٦٤ مدرسه در‌ منطقه‌ یک ، ١٠١ مدرسه در منطقه چهار، ٦٢ مدرسه در منطقه یازده و ٦٢ مدرسه‌ در‌ منطقه‌ هجده بودند که بر اساس میزان سهیمۀ هـر کدام از مناطق انتخاب شدند.

معیارهای‌ مورد‌ بررسی شامل وضعیت ایمنی و اسـتاندارد داخـل زمـین و سطوح ٨ حریم ها و خطوط ٩، طراحی و ابعاد١٠‌؛ تأسیسات‌ و پوشش‌ ها١١ و تجهیزات ١٢ ورزشی بود که از طریق چک لیست جـمع ‌ ‌آوری شـدند. چک لت‌ سی‌ از روش ترکییب و به وسیۀل: ١. مشاهدات محقق در بیش از

١٠٠ مدرسه‌ و تهیه‌ عکس‌ و سـپس اسـتخراج سـؤالات با مشاهده عوامل خطرساز. ٢. مطالعۀ مبانی نظری در مورد استانداردها و عوامل خطر‌ ساز‌. ٣. چک‌ لیست هـای موجود در سایر کشورها از جمله انگلستان و آمریکا. ٤. ادبیات تحقیق‌ و مشاهدة‌ برخی از دلایل بروز آسیب هـا و تهدیدات در مسابقات و فعالیت هـا تـهیه شدند.

در ارتباط با‌ پنج‌ مؤلفۀ اصلی تحقیق مجموعا تعداد ١٥٠ سؤال تهیه شد. این سؤال ها‌ با‌ روش های زیر به بوته اعتباریابی گذاشته‌ و اعتبار‌ و پایایی‌ هر سؤال تعیین شد. روایی صوری و محتوا‌ برای‌ چک لیست هـا انجام گردید که بدین منظور از تکنیک دلفی استفاده شد‌، به‌ این معنی که پس از‌ ساخته‌ شدن چارچوب‌ اولیۀ‌ چک‌ لیست هر بخش مربوط به سؤالات‌ تحقیق‌ تفکیک شده و در زیر آن یک قسمت برای مشخص نمودن موارد یا‌ سـؤالات‌ اضـافی در پایین سؤالات آن بخش‌ گذاشته شد. چک لیست‌ تهیه‌ شده به ٥ نفر از محققین‌ و افراد‌ خبره در این مورد ارائه و هر سؤال از ١ تا ٥ ارزش گذاری شد که‌ ١ به‌ معنای خیلی ضعیف ، ٢ به معنای‌ ضعیف‌ ، ٣ به‌ معنای مـتوسط ، ٤ بـه‌ معنای‌ خوب و ٥ به معنای خیلی‌ خوب‌ بود. نمرة هر سؤال در ارزیابی ٥ نفر از طریق ضریب همبستگی توافقی محاسبه شد‌. هر‌ سؤال که مجموع ضریب همبستگی اش‌ در‌ اعداد ٣، ٤ و ٥ بالای‌ ٥٠‌ بود‌ مـورد قـبول و هر سؤال‌ که مجموع ضریب همبستگی اش در اعداد ٣، ٢ و ١ بالای ٥٠ بود حذف گردید. پس از جمع‌ بندی‌ نظرات در مورد سؤالات و حذف برخی‌ از‌ آن‌ ها‌ و اضافه‌ شدن تعدادی دیگر‌ از‌ سؤالات مجددا چک لیست

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 68)

در یک فـاصلۀ زمـانی ١٠ روزه مـجددا به همان ٥ نفر برای ارزیابـی‌ مـجدد‌ ارائهـ‌ شد و در نهایت تعداد ١١ سؤال در‌ مورد‌ داخل‌ زمین‌ و سطوح‌ اماکن‌ ورزشی ؛ تعداد ١٥ سؤال در مورد حریم ها و خطوط اماکن ورزشی ؛ تعداد ٢٣ سؤال در مـورد طـراحی و ابـعاد اماکن ورزشی ؛ تعداد ١٧ سؤال در مورد تأسیسات و پوشش‌ هـای امـاکن ورزشی و تعداد ٢٨ سؤال در مورد تجهیزات ورزشی مدارس قابلیت اجرا داشت .

جهت تعیین پایایی تعداد ٢٠ مدرسه پسرانه از تهران که مدارس مـنتخب نـمونه پسـرانه تهران را‌ تشکیل‌ می دادند. دو آزمون گیرنده به صورت مجزا در دو زمـان متفاوت به تکمیل چک لیست ها در مدارس مورد نظر پرداخته و پس از جمع آوری داده ها با‌ ضریب‌ همبستگی پیرسون برای هـربخش تـعیین شـد. زمانی آن ٠/٨٢ به دست آمد.

با توجه به طبیعت ابزار تحقیق و مـعیارهای اسـتاندارد از چک لیست‌ دوگزینه‌ ای (بلی و خیر)

ِ

استفاده شد‌ و اگر‌ مجموعه ای استانداردهای تعیین شده را به طور کامل نـداشت ، از عـلامت (خـیر) استفاده شد.

روش اجرای تحقیق

مسئولان برای جمع آوری داده ها‌ از‌ مجموعه های ورزشی مـدارس‌ تـعیین‌ گـردیدند. این مسوئلان طی جلاست مخف لت نست ب به چگونگی تکل یم چک لیست ها توجیه و به مـدارس مـعرفی شـدند. هم چنین برای هر کدام به صورت جداگانه ، نامه ای‌ برای‌ جلب همکاری مدیران مـدرسه ارسـال و ضمن معرفی مسئول جمع آوری داده ها از آن ها خواسته شد تا نسبت به تکمیل چـک لیسـت هـا همکاری لازم را با ایشان داشته‌ باشند‌. ضمنا یک‌ نسخه از چک لیست به منظور آشنایی مـسئولین تـربیت بدنی آموزش و پرورش و مدیران مدارس با سؤالات چک‌ لیست به مدارس مربوطه ارسال گـردید. قـبل از اعـزام مسئولین جمع‌ آوری‌ داده‌ ها به مدارس مختلف ، محققین طی جلسه ای جدول زمان بندی حضور در مـدارس مـنتخب را تدوین‌ و ‌‌زمان‌ های تعیین شده را به اطلاع مسئولین مدارس و نواحی رساندند.

نـحوة حـضور مـسئول‌ جمع‌ آوری‌ داده ها به ترتیب زیر انجام گرفت :

١. مراجعه به مدارس مربوطه با هماهنگی مدیر مدارس‌ .

٢. مـلاقات بـا مـدیر یا نمایندة تام الاختیار مدارس مربوطه .

٣. تکمیل چک لیست ها‌ از طریق مشاهده ، پرسـش‌ و پاسـخ‌ توسط مسئولین جمع آوری داده ها.

٤. مشاهدة کلیه مؤلفه های چک لیست که قابل مشاهده و اندازه گیری بـود.

٥. تـکمیل چک لیست ها.

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 69)

٦. بازگشت مجدد و تسلیم چک لیست های تکمیلی به مـحقق‌ .

بـرای بررسی نرمال بودن توزیع داده ها از آزمون کـولموگروف اسـمیرنوف اسـتفاده شد. نتایج نشان داد که توزیع داده ها در هـیچ کـدام از مؤلفه های ایمنی طبیعی نبوده است ، لذا‌ برای‌ آزمون فرضیه های تحقیق از آزمون هـای آمـاری ناپارامتریک استفاده شد. بدین مـنظور شـاخص مورد اسـتفاده بـرای بـررسی وضعیت های موجود «میانه » می بـاشد. از روش هـای آماری توصیفی ، و هم‌ چنین‌ ، به منظور بررسی تفاوت بین مدارس دخترانه و پسـرانه ، از آزمـون یم - من ویتنی ، بررسی تفاوت مدارس مـناطق مختلف شهر تهران از آزمـون کـروسکال والیس و به منظور بررسی تفاوت مـؤلفه‌ هـای‌ مختلف ایمنی از آزمون فریدمن در سطح معناداری ٠/٠٥ استفاده شد.


نتایج تحقیق

در جدول ١ کمترین ، بـیشترین و مـیانۀ درصدی وضعیت استاندارد ایمنی فـضاها و تـجهیزات ورزشـی در مدارس پسرانه و دخـترانه‌ و مـقایسه‌ بین‌ مناطق مختلف نـشان داده شـده‌ است‌ .

همان‌ طور که مشاهده می شود نتایج آزمون کروسکال - والیس تفاوت معناداری را بین وضـعیت ایمـین مدارس مناطق مخف لت شهر تهران‌ نـشان‌ داد‌.

جـدول ١. میانه درصـدی وضـعیت اسـتاندارد و ایمنی فضاها و تجهیزات‌ ورزشـی‌ مدارس به تفکیک منطقه ، جنسیت

میانه کمترین بیشترین (آزمون کروسکال - والیس )

منطقه جنسیت

درصدی (درصد) (درصـد) مـجذور کای درجه‌ آزادی‌ ارزش‌ P

پسرانه ٥٥

یک 0/0005 3 34/26140*80 29

دخترانه ٦٠‌ پسـرانه ٦٣

چـهارده 109 81 32

دخـترانه ٦٠ پسـرانه ٥٣

یازده 187 74 27

دخـترانه ٤٨ پسرانه ٥٨‌

هجده‌ 143‌ 80 27

دخـترانه ٥٨

لذا در ادامـه ، به منظور تعیین محل‌ تفاوت‌ ها، آزمون تکمیلی من ویتنی انجام شد. نتایج نشان

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 70)

داد که تـفاوت مـعناداری بـین مناطق یک‌ و یازده‌ ؛ چهار‌ و یازده ؛ چهار و هجده و یازده و هـجده وجـود دارد (جـدول ٢). بـررسی وضـعیت مـناطق بر‌ اساس‌ رتبه‌ های آن ها (جدول ١) نشان داد که منطقه یازده و هجده بهتر از منطقه چهار‌؛ و منطقه‌ یازده‌ بهتر از منطقه یک و هجده بودند.

جدول ٢. آزمون تکمیلی من ویتنی برای مقایسه دو‌ بـه‌ دو مقاطع تحصیلی (سطح معناداری = ٠/٠٠٨)

منطقه آماره منطقه چهار منطقه یازده منطقه‌ هجده‌

یک‌ -0/08 -3/00 -2/15 Z

0/92 0/003 0/03 P

چهار Z -2/86 -5/75

0/004 0/0005 P

یازده Z -3/32

0/001‌ P

در‌ جدول ٣ کمترین ، بیشترین و میانۀ درصدی وضعیت استاندارد ایمنی فضاها و تجهیزات ورزشی در مدارس‌ پسرانه‌ و دخترانه‌ و مقایسه بین آن هـا نـشان داده شده است . آزمون یو- من

ویتنی نشان داد که‌ تفاوت‌ معناداری بین این مدارس وجود ندارد.

جدول ٣. توصیف میانۀ درصدی وضعیت استاندارد‌ ایمنی‌ فضاها‌ و تجهیزات ورزشی مدارس به تفکیک جنسیت

کمترین بـیشترین مـیانه (آزمون من ویتنی )

جنسیت

(درصد) (درصد‌) (درصد‌) تعداد‌ میانگین رتبه Z P

پسرانه ٢٧ ٨٠ ٥٦ ١٣٧ ١٤١

0/62 -0/50

دخترانه ٢٧‌ ٨١‌ ٥٧ ١٤٠ ١٣٧

در جدول ٤ کمترین ، بیشترین و میانۀ درصدی مؤلفه های مختلف ایمنی نشان داده شـده‌ اسـت‌ . این اعداد دامنۀ کاملی از ٠ تا ١٠٠ را در رعـایت مـسائل استاندارد‌ ایمنی‌ را نشان می دهند که در بخش‌ بحث‌ و نتیجه‌ گیری به طور مفصل ارائه خواهد شد‌. علاوه‌ براین ، مقایسه مؤلفه های مختلف ایمنی با اسـتفاده از آزمـون فریدمن تفاوت معناداری‌ را‌ بـین آن هـا نشان نداد‌.

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 71)

جدول‌ ٤. توصیف و مقایسه‌ درصد‌ وضعیت‌ مؤلفه های مختلف ایمنی و استاندارد

(آزمون‌ فریدمن‌ )

مؤلفه کمترین بیشترین میانه

(درصد)(درصد)(درصد) میانگین تعداد درجه مجذور ارزش‌

رتبه‌ آزادی کای P

داخل زمـین و سـطوح ٠ ٨٢‌ ٥٥ ٣/٠٦ حریم ها‌ و خطوط‌ ١٣ ١٠٠ ٧٣ ٣/٠٢

طراحی‌ و ابعاد‌ ٧ ٨٧ ٤٥ ٢٧٧٣/٠٧ ٤ ٠/٤٦٣/٦٢ تأسیس ها و پوشش ها ٣٠ ٩٥ ٧٠‌ ٣/٠٠‌ تجهیزات ٦ ١٠٠ ٥٣ ٢/٨٥ بحث‌ و نتیجه‌ گیری‌

همان طور که‌ مشاهده‌ می شود در همۀ‌ موارد‌ میزان رعایت وضعیت ایمنی در مدارس شهر تهران پایین تر از وضـعیت اسـتاندارد است‌ و مـی‌ توان گفت که حداقل نیمی از‌ مدارس‌ به طور‌ کلی‌ در‌ حد متوسط و پایین قرار‌ داشتند. یافته های تحقیق بـا تحقیقات رمضانخانی (١٣٧٦)، سیاح و همکاران (١٣٨٧)، ابوت ، کلرنار، دونالدمون و شرکر١٣‌ (٢٠٠٨‌)، دونالدسون ، فور رو فـینچ و هـیل ١٤‌ (٢٠٠٤‌)، فـال‌ هابر‌، فاتز‌ و برتچر١٥ (٢٠٠٧)، فینچ‌ و هنسی‌ ١٦ (٢٠٠٠) و فولر (٢٠٠٧) که به بررسی وضعیت ایمنی در گروه های مختلف ورزشکاری ، مربیان ، ورزشـگاه‌ ‌ ‌هـا‌، مدارس‌ و شهرهای مختلف پرداخته بودند هم خوانی دارد‌. آن‌ ها‌ نیز‌ در‌ مجموع‌ در تحقیقات خـود بـر تـوجه بیشتر به ایمنی در ورزش تأکید داشتند.

همان طورکه مشاهده می شود تفاوتی بین مدارس دخترانه و پسـرانه در وضعیت استاندارد ایمنی فضاها‌ و تجیهزات ورزشی وجود ندارد؛ با این حال نشان داده شد کـه تفاوت معناداری بین مـناطق مـختلف شهر تهران وجود دارد. این نتایج با یافته های بوفوس و همکاران (٢٠٠٤) و تینزورث و مک‌ دونالد‌ (٢٠٠١) هم خوانی ندارد. آن ها در تحقیقات خود به بررسی نگرانی های ایمنی والدین به عنوان مانعی در برابر فعالیت های ورزشی کـودکان و هم چنین به بررسی میزان‌ شیوع‌ آسیب ها در دختران و پسران پرداخته بودند. این عدم هم خوانی احتمالا تحت تأثیر اهداف پژوهش ها، نوع پرسش نامه های به کاررفته‌ و ویژگی‌ های اندازه گـیری شـده بوده‌ است‌ . این موضوع می تواند بیانگر این مطلب باشد که با توجه به سطوح مدیریتی اعمال شده در مدیریت مدارس تفاوتی مشاهده نمی شود و کمبودهای‌ موجود‌ را بایستی در عوامل‌ دیگری‌ مانند مدیریت مـناطق مـختلف ، بودجه مورد نیاز، داشتن نیروی انسانی متخصص و یا عوامل دیگر جستجو کرد. البته

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 72)

بایستی توجه داشت با این که تفاوت معناداری مشاهده نشد، با این حال‌ با‌ توجه به ارقام پایین وضعیت ایمـنی نـسبت به استانداردهای مذکور، توجه به هر دو نوع مدرسه (پسرانه و دخترانه ) از اهمیت بسزایی برخوردار است . برخی موارد را نبایستی در طراحی و ساخت‌ اماکن‌ ورزشی نادیده‌ گرفت . با توجه به محدودیت های مـوجود در سـاخت مـدارس دخترانه در کنار ساختمان های بـلند و ایجـاد‌ مـحیط نامناسب جهت انجام فعالیت های ورزشی در این مدارس ، بایستی‌ هماهنگی‌ ها‌ و کارهای لازم جهت جلوگیری از ایجاد ساختمان های بلند در اطراف مدارس دخترانه و یا بـا تـجهیز مـدارس ‌‌دخترانه‌ و ایجاد محیطی مناسب ، امکان استفاده بهینه از سـاعات ورزش و تـربیت بدنی را برای‌ آن‌ ها‌ فراهم کرد.

داده های جمع آوری شده از چک لیست ها نشان می دهد که‌ در برخی مناطق ، مـدارس اقـدام بـه ایجاد ست های ورزشی و دستگاه های ورزشی‌ نموده اند. این مـوضوع‌ جای‌ بسی امیدواری دارد چرا که افزودن وسائل و تجهیزات ورزشی به مدارس موجبات مشارکت بیشتر دانش آموزان را فراهم خـواهد کـرد. این دسـتگاه ها که به عنوان وسائل بدن سازی و توقیت ع لاضت‌ مورد اسـتافده قـرار می گیرند در اکثر بوستان ها و پارک های شهر نیز قابل مشاهده اند. با توجه به اهمیت طـراحی و سـاخت ، نـوع استفاده از این وسائل ورزشی و اهمیت فوق العاده‌ موضوع‌ ایمنی هنگام کار با آن هـا و قـرار دادن آن هـا در یک منطقه ایمن و سالم و به دور از محل رفت و آمد برای جلوگیری از آسیب دانش آموزان ، رسیدگی بـه اینـ‌ مـوضوعات‌ نیز بایستی در اولویت قرار گیرد.

در ادامه مقایسه ٥ مؤلفه ایمنی تفاوت معناداری را نشان نداد با این حـال بـا توجه به میزان پایین آن ها، هر کدام را‌ به‌ طور مفصل مورد بحث قرار مـی دهـیم .

بـررسی داخل زمین و سطوح نشان داد کمترین میزانی که استاندارد در آن رعایت شده است صفر درصد اسـت . در واقـع در چنین‌ مورد‌ یا‌ مواردی هیچ گونه ایمن سازی‌ در‌ مورد‌ زمین و سطوح ورزشی انجام نـشده بـود. هـم چنین بیشترین میزانی که ایمنی داخل زمین و سطوح در آن رعایت شده بود ٨٢‌ درصد‌ وضعیت‌ استاندارد ایمـنی بـود. در این مورد نشان داده‌ شد‌ که در نیمی از مدارس کمتر از ٥٥ درصد به وضعیت ایمـنی و اسـتانداردهای مـربوط به داخل زمین ورزشی و سطوح‌ توجه‌ می‌ کنند. این مؤلفه شامل ١١ سؤال بود که مواردی مـانند‌ رعـایت مـیزان استاندارد مساحت زمین ورزشی برای هر دانش آموز، هموار ساختن زمین هـا، نـداشتن درز و شکاف ، نبود‌ منافذ‌ نصب‌ میله ها، نبود سنگریزه و مواد اضافی روی زمین ، عدم لغزندگی هنگام‌ بارندگی‌ ، نـبود چـالۀ آب بدون پوشش ، متمایز کردن زمین بازی از دیگر زمین ها و ... را دربر می‌ گـرفت‌ .

سـیاح‌ و همکاران (١٣٨٥) نیز نشان دادند که کیفیت ایمـنی بـسیاری از زمـین های‌ بازی‌ به‌ استثنای

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 73)

سالن های سـرپوشیده و زمـین های چمن فوتبال مطلوب نیست . در حدود ٤٠ درصد‌ از‌ زمین‌ های فوتسال و هندبال ، ٢٠ درصد از سـطح زمـین های بسکتبال و ١٠ درصد از زمین‌ هـای‌ والیبـال زبر و سـخت و در وضـعیت بـدی قرار داشتند. زمین های هندبال ، والیبـال و بـسکتبال‌ روباز‌ همگی‌ از نوع آسفالت بودند که از لحاظ ایمنی خطرناک محسوب می شـوند. در اینـ‌ ارتباط‌ مو١٧ (٢٠٠٣) در کانادا تحقیقی انجام داد کـه بخش قابل ملاحظه ای از‌ آسـیب‌ دیدگـی‌ های مراجعه کننده به بـیمارستان جـهت درمان را کودکان و مصدومین در زمین بازی تشکیل می‌ دادند‌. زمین های سخت ، به خـصوص از نـوع آسفالت ، به علت جدا شـدن‌ ذراتـ‌ آسـفالت‌ در اثر استفاده وضـعیتی نـامطلوب و خطرناک را به وجود مـی آورنـد (مو ٢٠٠٣، به نقل‌ از‌ سیاح‌ و همکاران ، ١٣٨٥).

در مورد حریم زمین ها و خطوط مورد استفاده برای زمـین‌ هـای‌ ورزشی نشان داده شد که در کمترین مـورد ١٣ درصـد وضعیت اسـتاندارد رعـایت شـده است و در‌ بهترین‌ شرایط ١٠٠ درصـد وضعیت استاندارد در مدارس مورد مطالعه رعایت شده بود‌. به‌ طور کلی در مورد حریم ها و خـطوط‌ نـشان‌ داده‌ شد که نیمی از مدارس بـرتشی از‌ ٧٣‌ درصـد وضـعیت ایمـنی و اسـتاندارد این مؤلفه را رعایت مـی کـنند.

عدم رعایت مؤلفۀ‌ حریم‌ ها و خطوط مانند سایر مؤلفه‌ های‌ تحقیق ممکن‌ است‌ به‌ آسیب دیدگـی در دانـش آمـوزان منجر‌ شود‌. در مجموع ١٥ پرسش برای این مؤلفه در نـظر گـرفته شـد. اینـ‌ مـوارد‌ شـامل جداسازی زمین های مختلف ، جداسازی‌ و ایجاد فاصلۀ مناسب بین‌ زمین‌ ها و سکوها، دیوارها، درختان و محل‌ پارکینگ‌ و هم چنین محل سوار شدن و پیاده شدن دانش آموزان و دبیران بود.

در طـراحی‌ و ابعاد‌ کمترین میزانی که وضعیت ایمنی‌ در‌ آن‌ رعایت می شد‌ ٧ درصد‌ استاندارد جهانی بود و در‌ بیشترین‌ مقدار آن ٨٧ درصد وضعیت استاندارد ایمنی رعایت می شد. در مورد طراحی و ابعاد‌، نشان‌ داده شد که نـیمی از مـدارس‌ مورد‌ مطالعه کمتر‌ از‌ ٤٥‌ درصد وضعیت استاندارد ایمنی‌ را رعایت می کنند. این مؤلفه با ٢٣ پرسش مورد بررسی قرار گرفت . در این‌ مبحث‌ به بررسی مساحت زمین ورزشی متناسب‌ با‌ تعداد‌ دانش‌ آمـوزان‌ ، تـعداد زمین های‌ ورزشی‌ در هر مدرسه ، وضعیت جغرافیایی زمین های ورزشی ، دارا بودن مکان مسقف ، مستقل بودن مکان ورزشی‌ مدرسه‌ از‌ سایر کلاس ها و مکان هـای اطـراف مدرسه‌ ، مسیرهای‌ عبوری‌ کنار‌ زمـین‌ بـرای‌ تردد افراد غیرمرتبط ، وجود تعداد متناسب درهای خروجی ، درهای خروجی اضطراری ، ارتفاع مناسب دیوارها، داشتن مسیرهای عبور معلولین در کنار پله ها و غیره پرداخته شد.

در مـورد‌ بـررسی تأسیسات و پوشش ها نـشان داده شـد که کمترین میزانی که وضعیت استاندارد ایمنی را در این مؤلفه رعایت می کردند ٣٠ درصد وضعیت استاندارد بود و بیشترین میزان آن در‌ مواردی‌ بود که ٩٥ درصد وضعیت استاندارد ایمنی رعایت می شد. در این مورد نشان داده شـد

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 74)

کـه نیمی از مدارس مورد مطالعه کمتر از ٧٠ درصد و نیم دیگر بین‌ ٧٠‌ تا ٩٥ درصد وضعیت استاندارد ایمنی تأسیسات و پوشش ها را اعمال می کنند. این مؤلفه بیشتر به چگونگی ساخت و ساز مربوط می شود‌ کـه‌ در مـورد فضاهای ورزشـی مدارس‌ ، داشتن‌ رختکن های مجزا، موارد آسیب رسان و تهدید کننده ، شامل وجود لوله های روکار در فضاهای ورزشی ، وجـود زائده هایی روی میله های دروازه فوتبال‌ و تور‌ والیبال ، نبود حفاظ و پوشش‌ برای‌ پریزهـای بـرقی یا کـنتور برق ، لبه دار بودن ستون های ساختمانی مجاور فضاهای ورزشی ، است . به طور کلی موارد مذکور

١٧ پرسش مـربوط ‌ ‌بـه این مؤلفه را تشکیل دادند. سیاح‌ و همکاران‌ (١٣٨٥) نیز در بررسی خود نشان دادند که ٥٠ درصد از دروازه هـای زمـین هـای فوتسال ، ٤٤ درصد از میله های تور والیبال و حدود ٢٠ درصد از پایه های سبد‌ بسکتبال‌ در شرایط‌ نامطلوب و غیر ایمـن قرار دارند (سیاح و همکاران ، ١٣٨٥). در این ارتباط جاندا نیز نشان داد دروازه ها‌ اگر در محل خود ثـابت نشده باشند و فاقد اسـتحکام بـرای جذب‌ نیرو‌ در‌ موقع برخورد بازیکن با آن ها باشند در هنگام برخورد توپ با آن ها جابه جا شده‌ و ‌‌سبب‌ آسیب دیدگی میگردند (جاندا و بیر١٨، ١٩٩٥) و حتی در مواردی باعث مرگ و میر ورزشکاران‌ می‌ شود‌ (تـینزورث ، ٢٠٠١). موضوع دروازه های غیر ایمن به حدی مهم است که اداره ورزش واشنگتن‌ در ایالات متحده برای تغییر این گونه پایه های دروازه های بازی توصیه‌ های مخصوصی ارائه کرده‌ است‌ و کمک مالی برای تغییر آن ها پیشنهاد می کند.

در مـورد تـجهیزات ورزشی نتایج به دست آمده نشان داد که در کمترین موارد ٦ درصد و در بیشترین موارد ١٠٠ درصد وضعیت استاندارد‌ ایمنی رعایت می شود. با توجه به دامنه وسیع این مورد، نشان داده شد که نیمی از مـدارس مـورد مطالعه کمتر از ٥٣ درصد وضعیت استاندارد را در مورد تجهیزات ورزشی‌ در‌ مدارس رعایت می کنند. مهم ترین جنبه رعایت اصول ایمنی برای وسائل و تجهیزات ، انتخاب آن ها براساس استانداردهای موجود است . استانداردهای وضـع شـده برای وسائل و تجهیزات شامل وزن ، حجم ، جنس‌ ، اندازه‌ ، ارتفاع ، طول ، استحکام و غیره است (وستربیک ، اسمیت ، ترنر، امری ، گرین و لویی ون ١٩، ٢٠٠٦). ٢٨ پرسش برای این مؤلفه در نظر گرفته شده بود

ِ

که مورد بررسی قرار گـرفت‌ . اینـ‌ پرسـش ها موارد اختصاصی و عمومی را شـامل مـی شـدند.

ارائۀ راهکارهای مناسب

با توجه به نتایج پژوهش و ادبیات موجود، موارد زیر را می توان به عنوان نتیجۀ پژوهش ذکر‌ کرد‌ که‌ می تـواند بـه عـنوان راهکارهای‌ مناسب‌ در‌ برطرف کردن موارد خطر ساز امـاکن ورزشـی مدارس دخترانه و پسرانه در مناطق مختلف شهر تهران توصیه و اعمال شود.

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 75)

راهکارها و پیشنهادهای عمومی‌

• ایجاد‌ محیطی‌ امن و سالم برای دانـش آمـوزان بـه ویژه دانش‌ آموزان‌ دختر به علت محدودیت های موجود به مـنظور انجام فعالیت های ورزشی لازم و ضروری است . بدین منظور بایستی با‌ هماهنگی‌ ها‌ و کارهای لازم جهت جلوگیری از ایجاد ساختمان هـای بـلند در‌ اطـراف مدارس دخترانه و یا با تجهیز مدارس دخترانه به این موضوع مهم رسیدگی شـود.

• وجـود اتاق ورزش و مربی‌ ورزش‌ تخصصی‌ برای هر مدرسه به ویژه مدارس دخترانه که با کمبودهایی بیشتری‌ در‌ این زمینه مـواجه هـستند تـوصیه می شود که مربیان و دانش آموزان با دستورالعمل های ایمنی نیز‌ آشـنا‌ شـوند‌.

• بـرخی مناطق شهر تهران دارای خیابان های شلوغ و پرتردد هستند. زمین ورزش‌ بایستی‌ در‌ محدوده این خیابان هـا نـباشد تـا در صورتی که مسابقه ای در داخل مدرسه‌ برگزار‌ شود‌ با عبور و مرور منجر به برخورد و سـانحه نـشود. این موارد، که در برخی مناطق‌ مشاهده‌ شد، در ایجاد محیطی ناامن برای دانش آموزان مـؤثر تـلقی مـی شود. در‌ صورت‌ وجود‌ چنین شرایطی بایستی در موقعیت های مذکور از فرد یا افرادی واجد صلاحیت بـرای‌ کـرتنل‌ عبور و مرور دانش آموزان در فضای اطراف مدرسه و خیابان بهره برد.

• تأیید تربیت‌ بـدنی‌ وزارتـ‌ آمـوزش و پرورش در ساخت و ساز اماکن جدید به عنوان یک کارشناس در استانداردهای بخش فضاهای‌ ورزشی‌ به تصویب رسیده و اعـمال شـود.

• در هر منطقه و ابتدای هر سال تحصیلی‌ ، بر‌ اساس‌ چک لیست های پژوهـش حـاضر و مـوارد اضافی ، اماکن ورزشی توسط ناظر یا افراد منتخب مدارس‌ بررسی‌ شود‌ و موارد غیر ایمن به مـسئولان و مـتصدیان گـوشزد و به طور تصادفی پس از‌ چند‌ ماه عوامل خطرساز در اماکن ورزشی مدارس با آغـاز هـر سال مقایسه شود و میزان پیشرفت آن‌ ها‌ در رفع عوامل خطرساز مورد بررسی قرار گیرد.

• کلاس هـا یا کـارگاه‌ های‌ آموزشی و کلاس های مرتبط با رعایت استانداردهای‌ ایمنی‌ فضاهای‌ ورزشی در مـدارس مـختلف شهر توسط تربیت‌ بدنی‌ مدارس یا مراجع ذی ربـط بـرگزار شـود و دستورالعمل ها جنبه اجرایی داشته باشد‌.

راهـکارها‌ و پیشـنهادهای داخل زمین و سطوح

• در‌ صورت‌ امکان از‌ احداث‌ مدارس‌ در مجاورت ساختمان های بلند، مکان‌ هـای‌ پر سـرو صدا مانند کارگاه ها، پایانـه هـا، راه آهن و ... خـودداری گـردد‌. اینـ‌ مورد نیز در برخی مناطق مشاهده‌ شـد کـه محیطی نامناسب‌ و نا‌ امن ایجاد می کند. با‌ این‌ حال در صورت ایجـاد مـی توان با اندک تمهیدی

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 76)

در ساخت و سـاز مدرسه‌ و استفاده‌ از عایق هـای صـدا در‌ دیوارها‌ و سقف‌ سالن های ورزشـی‌ و کـلاس‌ ها تا حدودی این‌ مشکل‌ را برطرف نمود.

• زمین های بازی ، در مناطقی که آلودگـی هـوا وجود دارد، هر‌ چند‌ روز یک بار بـا آب شـسته‌ شـود‌ تا هنگام‌ بـارندگی‌ لغـزنده‌ نشود. در برخی مناطق‌ مـرکزی و جـنوبی شهر تهران این موضوع بسیار جدی و مهم است که بایستی مورد توجه خاص‌ مدیریت‌ مـدرسه قـرار گیرد و با ایجاد تسهیلات‌ مناسب‌ از‌ پیامـدهای‌ آنـ‌ جلوگیری گـردد. تـوزیع‌ مـاسک‌ های بهداشتی و اجرای فـعالیت های بدنی در سالن هایی که تهویه مناسبی دارند می تواند مثمر‌ ثمر‌ باشد‌.

• سطوح زمـین ورزشـی کاملا صاف ، بدون برآمدگی‌ ، فرورفتگی‌ ، بـدون‌ سـنگ‌ ریزهـ‌ ، گـسستگی‌ ، دارای شـیب مناسب ، چاله هـای آب دارای سـرپوش و همسطح با زمین های بازی باشند (سایت مؤسسه استاندراد و تحقیقات صنعتی ایران ).

راهکارها و پیشنهادهای حریم ها و خـطوط

• حـریم زمـین‌ های بازی با دیوار رعایت شده و حداقل دو مـتر فـاصله داشـته بـاشد، در فـاصلۀ دو مـتری زمین هیچ شیئی از قبیل سطل زباله ، صندلی ، میز، سکو، قرار داده نشود.

• دیوارهای‌ حریم‌ زمین های ورزشی است اکحم کافی داشته باشند و حریم باغچه ها، درخت ها و... از زمـین رعایت شود، بدین منظور بایستی به قطع زوائد شاخه های درختانی که در محدوده‌ زمین‌ ورزشی قرار می گیرند اقدام کرد.

• خطوط جداکننده زمین قابل رؤیت باشد. روی زمین آسفالت استفاده از رنگ های مـتمایز - بـرای مثال سفید‌ و یا‌ زرد در زمینۀ تیره مانند‌ آسفالت‌ - می تواند مفید باشد.

• نصب توری در اطراف زمین های بازی ، به منظور جلوگیری از ورود اشیای خارجی و خروج توپ های ورزشی از محدودة‌ زمین‌ بازی و مـدرسه انـجام گیرد‌.

• ممنوعیت‌ تردد افراد غیر ورزشی در حریم و داخل زمین بازی و ورزش اعمال شود.

راهکارها و پیشنهادهای طراحی و ابعاد

• در صورت امکان طراحی زمین های ورزشی بـه صـورتی باشد که در جهت شمال‌ – جـنوب‌ قـرار گیرند (سایت مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران ).

• درها و پنجره های مشرف به زمین های بازی به سمت درون زمین باز نشوند (فلان و همکاران ،

٢٠٠١). هر چند سـال یک بـار‌ زمین‌ های آسفالت‌ تـرمیم شـوند تا دارای سنگ ریزه و پرز نباشند.

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 77)

• در صورت امکان زمین های ورزشی از محل عبور‌ و مرور افراد متفرقه ، محل ورود به مدرسه و خروج از آن مستقل‌ باشد‌.

• محل‌ پارکینگ اتومبیل ها خارج از محدودة ورزشی باشد. محل پارک دوچرخه ، و مـوتورسیکلت هـا هم مشخص و با فاصلۀ ‌‌مناسب‌ از زمین بازی باشد.

راهکارها و پیشنهادهای تأسیسات و پوشش ها

• نصب محافظ کنتور و انشعابات‌ گاز‌ و برق‌ و سایر تأسیسات خطرساز به صورت مناسب جهت جلوگیری از برخورد توپ هـای ورزشـی انجام گـیرد‌.

• ایجاد رختکن های مجزا برای تعویض لباس های ورزشی . فضای رختکن بایستی از‌ فضای زمین ورزش مجزا‌ و دارای‌ دیوارها و سـقف مناسبی باشد. امنیت وسائل شخصی دانش آموزان بایستی با اقدامات لازم تـأمین گـردد. داشـتن کمدهای مجزا و قفل کردن در اصلی رختکن توسط

ِ ِ

مربی و یا مسؤل مربوطه قبل از ورود‌ و بعد از خروج دانش آموزان صورت گـیرد. ‌ ‌تـهویۀ مطبوع رختکن موضوع بسیار مهمی است که اقدامات لازم برای آن بایستی در نظر گرفته شـود (فـلان و هـمکاران ، ٢٠٠١).

• داشتن کپسول آتش نشانی‌ کنترل‌ شده و جعبۀ کمک های اولیه از نیازهای اساسی و مهم پیشگیری از آسیب هـای شدید و درمان می باشد. علاوه براین آشنایی با اصول اولیه استفاده از این وسائل و کمک هـای ایمنی‌ برای‌ دبیران ورزشـی و مـسؤلین بهداشتی مدرسه لازم و اساسی است .

در صورت نداشتن چنین مهارت هایی با اقدامات کوچکی مانند مراجعه به سازمان ها و ادارات مربوطه می توان اقدام به کسب‌ این‌ مهارت ها کرد.

راهکارها و پیشنهادهای تجهیزات ورزشـی

• حتی الامکان تجهیزات ورزشی توسط یک سازمان واحد و یا یک فرد آگاه به مسائل مذکور تهیه شود تا از تجهیزات غیراستاندارد استفاده‌ نشود‌. در‌ این ارتباط مشاهده می شود‌ که‌ در‌ اکثر موارد خرید تجهیزات و وسائل ورزشی تـوسط خـدمتکار و یا افرادی فاقد صلاحیت در مدرسه انجام می شود و در برخی موارد تنها‌ به‌ توصیه‌ و پیشنهاد و یا آشنایی با یک فروشندة خاص خریدهای‌ مذکور‌ انجام می شود که می تواند عامل مهمی در کاهش استاندارد ایمـنی این وسـائل و تجهیزات باشد.

• برای هر سن‌ ، جنس‌ و پایه‌ یا دورة تحصیلی ، تجهیزات متناسب با آن تهیه شود تا‌ شاهد

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 78)

استفاده وسائل ورزشی نامتناسب با سن دانش آموزان ابتدائی ، راهنمایی و یا دبیرستان نباشیم . در اکثر مـوارد مـشاهده‌ می‌ شود‌ که برای دانش آموزان ابتدایی توپ های بزرگ و سنگین ، دروازه های‌ بزرگ‌ ، سبدهای بسکتبال و تورهای والیبال مرتفع مورد استفاده قرار می گیرد که می تواند موجب عدم ایمـنی‌ آسـیب‌ شـود‌. علاوه براین عدم تطابق چـنین مـواردی بـرای دانش آموزان مقاطع پایین از‌ جذابیت‌ ورزش‌ های مذکور برای این دانش آموزان می کاهد و ناتوانی در کنترل توپ های بزرگ‌ و عدم‌ موفقیت‌ در انجام بـازی هـای والیبـال و بسکتبال به علت بلندی ارتفاع سبد و تور و مـوارد دیگـر‌ در‌ کاهش مشارکت ورزشی دانش آموزان نقش بسزایی خواهد داشت (دونالدسون و همکاران ،

٢٠٠٤ و سایت‌ مؤسسه‌ استاندارد‌ و تحقیقات صنعتی ایران )

• تجهیزات وسایل بـازی ، در صـورت آسـیب دیدن باید تعمیر شوند و بدون‌ برآمدگی‌ و زوائد اضافی باشند. لوازم مستعمل باید کـنار گذاشته شوند، تجهیزات ورزشی باید مطابق‌ با‌ اصول‌ بهداشتی باشند و هر چند روز یک بار تمیز شوند.

• تورهای دروازه ها، راکـت هـای بـازی‌ ، حلقه‌ های بسکتبال و... ماطبق با استانداردها ته یه شوند (سایت مؤسسه اسـتاندارد و تـحقیقات‌ صنعتی‌ ایران‌ ).

• دروازه های فوتبال ، هندبال و ... ثابت باشند و در صورت نیاز قابل جابه جایی باشند، در صورت‌ جابه‌ جـایی‌ چـالۀ ایجـاد شده حتما پر شود.

• در صورت موجود بودن سکوهای اجرای‌ مراسم‌ ، این سکوها حتما مـتحرک بـاشند و پس از اجـرای مراسم به داخل منتقل شوند.

• تیرک ها و میله‌ های‌ بسکتبال ، هندبال ، والیبال ، فوتبال و ... دارای پوشـش و مـحافظ ایمـنی باشد.

• رنگ شدن متفاوت‌ تیرک‌ ها و میله های بسکتبال ، هندبال ، والیبال ، فوتبال‌ و ... با‌ اسـتفاده‌ از رنـگ هایی مثل سفید- مشکی و زرد‌ توصیه‌ می شود.

• ایجاد زائده های کوچک روی تیرک ها و مـیله هـای دروازه فـوتبال‌ و هندبال‌ جهت نصب تور دروازه . بایستی‌ توجه‌ داشت که‌ این‌ زائده‌ ها دارای روکش مناسب مـانند اسـفنج‌ یا‌ روکش های نرم پلاستیکی باشند.

• سطل های زباله بایستی حتما جاذب رطوبت‌ و آلودگـی‌ نـباشد، بـر اثر شست وشو خش‌ و یا شیاری در بدنه‌ آن‌ ها ایجاد نشود، مصالح مصرفی‌ رنگ‌ پذیر و غیر قـابل اشـتعال باشد و به طور کلی مواد و مصالحی که برای ساخت‌ سطل‌ های زبـاله انـتخاب مـی گردد‌ از‌ نوع‌ ورق گالوانیزه و یا‌ فایبرگلاس‌ باشد. هم چنین می‌ توان‌ از ظروف پلاستیکی (که از بازیافت مواد پلاسـتیکی مـوجود

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 79)

در زبـاله تولید گردیده و به‌ همین‌ سبب در مقاطع زمانی کوتاه تری‌ امکان‌ تعویض یا‌ جـایگزینی‌ آنـ‌ ها می باشد) استفاده‌ نمود (سایت مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران )

نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :