تبلیغات
الماس سایت - ‌ ‌‌‌آثـار‌ تاریخی اصفهان

الماس سایت

چهارباغ قدیم-خیابان‌ چـهارباغ‌ امـروز‌.

چـهارباغ امروز خیابان عریض و طویلی است که از فلکه آبخشگان(شمال شهر)تا دروازه دولتبنام‌ چهار باغ پائیـن و از آنجا تا پل اللّه‌ورد خان تا برسد بدروازۀ شیراز‌(جنوب شهر)بنام چهارباغ‌ بـالاامتداد‌ دارد.

شاه عباس صفوی کـه اصـفهانرا پایتخت قرار داد از سال 1006 هجری(1098 میلادی)ببعد درزیبائی ین شهر و غرس اشجار این خیابان و باغات اطراف نظات کامل مینمود.فلاندن که در‌ سال 1830میلادی چهارباغ را دیده مینویسد.''چهارباغ عبارت از چهار ردیف چنارهای بـسیار کهن سال وعظیم‌الجثه است که شاخه‌های آنها بطور باشکوهی چترزده و پنج خیابان طویل تشکیل داده و درخیابان وسطی‌ نهر‌ آبی جریان دارد و در هر دویست قدم از حوضی بحوض دیگر فرو ریخته و تشکیلآبشارهای متعددی را میدهد در هـر سـمت این حوضها کلاه فرنگیهای منقش بکاشیهای زیبا قرار داشتهو در‌ طرفین‌ خیابان باغات بزرگی است که در وسط هر یک عمارات عالی ساخته شده که یکی از آنها عمارتنه طبقه شاهی و بنام بـاغ عـباس‌آباد است،،تاورنیه این عمارت را شانزده‌ طبقه‌ و بنام عباس‌آباد نامیدهاست،،.

مینویسد در طبقه چهارم حوض بزرگی بوده که 120 پا طول قطر دائره آن و بشکل هشت ضلعیاست.شاردن مینویسد شاه‌عباس از احداث این خیابان زیبا خـوشحال‌ و شـادمان‌ بود‌ و هیچ درختیرا بدون حضور شاه‌ غرس‌ نمیکردند‌.این چهارباغ که محل تفریح است یعنی روزها نیز مختص گردشبانوان میباشد.عمارات طرفین خیابان خیلی آراسته و با هم قرینه و جـور‌ و مـتناسب‌ اسـت‌.در عالم‌آراءعباسی مینویسد،،.

{Sعجب چهارباغی اسـت بـهجت‌افزا#گـرش‌ ثانی‌ خلد گویند شاید#چو تاریخ آن دل طلب کرد گفتم#''نهالش بکام دل شه برآید،، 1006S}

و مینویسد آب خیابان‌ و عمارات‌ و باغات‌ از جوی سفید است امـروز چـنانچه از وضـع چنارهای کهن‌سالمشاهده‌ میشود خیابان وسط و جویهای طرفین بـوضع چـهارباغ قدیم باقی و در طرفین بجای آن باغاتعمارات شاهی تجارتخانه‌ها و عمارات شخصی‌ وجود‌ دارد‌ و اهالی بعادت زمان قدیم هنوز گردشگاه و محلمیعاد خود را بـدین خـیابان‌ اخـتصاص‌ داده و از هوای آن محظوظ و مسرور میشوند،،در قسمت آنطرف پل&%LHG028G%

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 21)

(به تصویر صفحه‌ مـراجعه‌ شود‌)گنبد زیبا و بی‌نظیر مسجد لطف اللّه

آثار تاریخی بجز چنار کهن‌سال روبروی‌ عمارت‌ باغ‌ زرشک کارخانه صنایع پشـم،بـنای دیـگری از قصوردیده نمیشود.

سیاحان اروپائی در آنزمان نوشته‌اند‌ چهارباغ‌ اصفهانست‌ و بالاترین و زیباترینخیابانهائی است کـه در اروپا و جـاهای دیگر دیده نشده است.در این خیابان‌ نام‌ باغ ستاره و باغتخت و باغ طاؤس و باغ نسترن و غیره هـنوز ورد زبـانها و آثـار کمی‌ از‌ بعضی‌ آنها دیده میشود.

ل الله وردیخان-سی و سه چشمه(سال 1006 تا 1011)
در انـتهای‌ جـنوبی‌ خـیابان چهارباغ پل اللّه وردیخان است که بنام بانی و سازنده،آن خواندهمیشود و در‌ همان‌ موقعیکه‌ شاه عباس دستور کـاشتن درخـتان چـهارباغ را میداده رفیق و سپهسالار شاهنیز در ساختمان این پل‌ بوسیله‌ آجر و سنگ‌تراش،فعالیتی بخرج میداد.وضعیت ایـن پل بـا قدیمشتفاوت زیادی نکرده‌ است‌.

ایوانچه‌ها‌ و غرفه‌های زیبا و متناسب طرفین پل که جای نشستن اهـالی و یـا عـبور و مرور استبهمان حالت اولیه‌ باقی‌ است‌.طول این پل 295 متر و عرضش 13/75 متر میباشد.نوشته‌اند کـهدر‌ ابـتدا‌ چهل چشمه داشته و بتدریج سی و سه چشمه در سنوات اخیر قسمت زیادی از بستر،رودخـانه

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 22)

را‌ تـصرف‌ کـرده و اشجاری غرس نموده بودند.بطوریکه چند چشمهپل از عبور آب محروم‌ گشته‌ و ممکن بود بکلی متروک شـود ولیـدر سال‌ 1330‌ که‌ آقای مصطفی خان مستوفی ریاست شهر دارایاصفهانرا‌ داشت‌ شهامت و شـجاعت بـخرج داده و اراضـی مزبور را ازتصرف غاصبین خارج و مجرای عبور آب‌ چشمه‌ها‌ را باز کرد و اقدامبساختمان دیوارهای‌ سنگی‌ در طرف‌ شـمالی‌ ایـن‌ شـهر است.در دورۀصفویه،ارامنه حق‌ داشتند‌ تا میدانیکه اول پل احداث شده بودجمع شوند و مـال‌التجاره و صـنایع خویش را‌ با‌ صنعتگران اصفهانیتبدیل نمایند و حق نداشتند ازین‌ پل عبور کرده داخل‌ شهر‌ شوند.

(به تصویر صـفحه مـراجعه‌ شود‌)نمای سرسرای ورودی کاخ هشت‌بهشت

در جلو این پل مجسمه رضا شاه کبیر‌ بـر‌ روی سـتونی بارتفاع 5 متر دیده‌ میشود‌ که‌ بر اسـبی سـوار‌ وبـطرف‌ شمال متوجه است اطراف‌ این‌ مجسمه فـعلا مـیدان 23 اسفند و یا میدان مجسمه نامیده میشود.

در شمال شرقی پل‌ یعنی‌ اول خیابانیکه بطرف شرق امـتداد دارد‌،سـاختمان‌ آجری است‌ کهبیاد‌ مقبره‌ کـمال‌الدین اسـمعیل(قبرش در‌ جـهانباره اسـت)سـاخته شده که بطرف پل چوبی و پل خواجوامتداد دارد.

کـاخ هـشت‌بهشت(1080 هجری‌ 1669‌ میلادی).

در طرف شرقی خیابان چهارباغ‌ روبروی‌ خیابان‌ شیخ‌ بهائی‌ سر در قـدیمی‌ و گـج‌بری‌ جلبنظر میکند این سردر متعلق بـکاخ قدیمی و تاریخی است کـه بـنام هشت بهشت و در زمان صفویهمحل‌ پذیـرائی‌ بـوده‌ است.ساختمان این بنا را عده‌ای بزمان‌ شاه‌ عباس‌ دانسته‌ و جمعی‌ بزمان‌ شاهسلیمان بـسال 1061 مـیدانند.شاردن آنرا باغ بلبل خـوانده و مـینویسد"نـمیتوانم از این نکتهخودداری کـنم کـه هنگام گردش در این مـحل کـه مخصوص لذت حظ و عشق ساخته‌ شده است و در حالعبور از اطاقها و شاه‌نشین‌ها آدم چنان تحت تاثیر قرار مـیگرد کـه بگاه بیرون شدن از خود بیخودمیگردد.سـاختمان،بـسیار منقش و زیـبا و دلربـائی اسـت.ساختمانش تودرتو و پیچ در‌ پیـچ‌ است اطراف(به تصویر صفحه مراجعه شود) کاشیکاری ظریف و معری کاریایوان مرتفع جنوبی مسجد شـاهآثار شـاه عباس صفوی

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 23)

آن از سنگهای زیبای مرمر و طـاریهایش از چـوبهای زریـن دارایـقابها و پنـجره‌های‌ نازک‌ رنگارنگ گـرانبها مـیباشد."گوستمینویسد،این عمارت در وسط باغ باندازۀ دو متر از سطح زمینبلندتر و 35 متر طول و 26/25 متر عرض دارد‌ اطاقهای‌ اینعمارت تـماما مـنقش و گـچ‌بری و درهایش‌ خاتم‌سازی‌ و زیبامیباشد.

طالار وسط گنبدی بـشکل اسـت کـه از یـکنوع پنـجرهساختمان گـردیده در گنبد آن هشت پنجره بطور مساوی باطراف قراردارد که از چوب ساخته‌اند‌ و در‌ وسط این طالار حوضی‌ هشتضلعی‌ بقطر 83 سانتیمتر از مرمر عالی ساخته شده و بحوض مرواریدمعروف است و طوری حجاری شـده که وقتی آب از سوراخهایشخارج میشود چون دانه مروارید میباشد پله‌کانهای این عمارت طوریبنا شده که‌ از‌ هر طرف بعمارت فوقانی و تحتانی عبور و مرورمیشود و دارای غلام گردشها و بالاخانه‌های زیادی است.درختان کهن و چنارهای مـرتبی دارد و قـسمتی از آب و جوی شاهاز برابر عمارت بالائی داخل باین باغ میشود‌.گوید‌،درزمانیکه در‌ اصفهان بودم فتحعلی‍ شاه در این عمارت می‌نشستتماشای رقاصه‌هائیکه میرقصیدند مینمود در و دیوار از اره 'هلالها،گنبدها‌ بالاخره تمام‌ین عمارت سر تـا پای از طـلاتزئین و اشکال و تصاویر گوناگون‌ پرندگا‌،،گلها‌ و غیره بر زیبائی قصر افزوده است و دارایتابلوهای و زیبا است که جلب توجه مینماید''این عمارت را فعلا آقای ‌‌ابوالفتح‌ قـهرمان،،'سـردار اعظم،بموجب دستخطی مالک و در تـصرف دارد از قـرار مشهور در‌ اراضی‌ و باغات‌ قدیمی آنتغیراتی داده و کاخ اصلی بحال خود ولی مخروه باقی است ذخائر آن از بین‌ رفته است یکدعه در دورۀوزارت سید ضیاءالدین،باغ ملی شد.ولی در زمام‌ اه فـقید مـسترد و مجددا‌ درش‌ بسته شـده اسـت.

در سال 1333 که از این عمارت بازدیدی بعمل آمده محتاج به تعمیرات کامل‌ست زیرا

(به تصویر صفحه مراجعه شود)ایوان غربی مسجد جامع اصفهاناز آثار دورۀ سلاجقه‌

(به تصویر صفحه مراجعه شود) آیـات قـرآن اطاف محرابمغولی مسجد جامع اصفهان(قرن هشتم)هجری

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 24)

(به تصویر صفحه مراجعه شود) محراب گج‌بری مسجد جامعاصفهان فرمان سلطان محمد الجایتوقرن هشتم

نقاشیهای زیبا‌ و گچ‌بریهای‌ عالی نظیر تزئینات عالی‌قاپوی آن از بـین رفـته و آنچه بـاقی است نیز جلب توجهرا مینماید.اشکال وحوش و طیور شکارگاهها که بعضی قدیمی و برخی جدید بر روی کاشی نـقشو در پشت‌ بغلهای‌ اطراف نصب شده جالب توجه و تماشائی است.مساحت فـعلی آنـقریب 7500 مـتر مربع است.

درسه چهارباغ 1118 هجری(1806 میلادی)
مدرسه سلطانی که بمدرسه چهارباغ و مدرسه‌'مادرشاه،مشهور میباشد گرانبهاترین‌ مجموعهکاشی‌کاری‌ اسـت ‌ ‌کـه از هنرهای زیبا دورۀ صفوی باقی مانده در طرف ضلع شرقی خیابان چهارباغ بطول90 متر قـرار دارد.

نـمای خـارجی مدرسه رو بخیابان دارای سردر بسیار عالی‌ و زیبا‌ و اطرافش‌ هفده دهنه ایوان آجریدو طبقه‌ای‌ است‌ که‌ عـقب آنها حجراتی است در پیشانی بالای سردر مدرسه کتبۀ بخط ثلت بر زمینهلاجورد مـانند کتبۀ ایوان شرقی داخـل مـدرسه نوشته‌ شده‌ است‌.

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 25)

دو مناره دار الضیافهاصفان دورۀ مغول (به تصویر‌ صفحه‌ مراجعه شود)

دور دهانه سر در از کاشیهای فیروزه‌ای و بر روی دو پایه سنگ گلدانی شکل مرمر حجاریشده بسیار‌ زیبا‌ قرار‌ گرفته پهنای دهانه سر در هفت مـتر و طرفین در دو‌ سکوی مرمر عالی وجود داردعبدالرحیم جزائری در سال 1133 هجر است و چهار بیت زیر خط خوش نستعلیق با‌ کاشی‌ سفیدبر‌ زمینه لاجوردی معرق نگاشته و دو هشت لوحه مستطیل روی جرزها نصب‌ شده‌ است.

{Sاحـمد کـه شه سریر لولاک آمد#جا نیست کز آلایش تن پاک آمد#یکحرف ز مجموعه‌ عز‌ و شرفش‌#لولاک اما خلقت الافلاک آمد#دریای سپهر کافتابست کفش#نبود چو علی‌ گوهری‌ اندر‌ صدفش#خورشید گهی بـدر شـود گاه هلال#گر عکس دهد بماه در نجفشS}

در‌ میان‌ مقرس‌کاریهای‌ بالای در روی سوسن وسط تصویر طاوسی است که بال و پر گشوده و از دور‌ میتوانتشبیهاتی‌ برای آن قائل شد در بالای آن حدیث‌''{/انا مدینۀ العلم و علی بـابها‌،،/} بـا‌ خط‌ خوش نوشته شده استقطاربندیها و مقرس‌کاریها و طاوسها و شمسه‌های داخل سردر از بهترین و ظریفترین کاشیهای معرقزمینه‌ لاجورد‌ است.

این دو بیت در چهار لوحه بخط نستعلیق خوب با کاشی سفید‌ زمینه‌ مشکی‌ زیـر طـاق نـگاشته

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 26)

(به تصویر صفحه مراجعه شـود) مـنارۀ طـوقچی یا باغ خوشخانهدر قرن هشتم‌ دورۀ‌ مغول

شده است.

{Sدانی ز چه این چرخ کهن میگردد#نه بهر تو‌ و نه‌ بهر‌ من مـیگردد#در گـردش او چـون علی آمد بوجود#میبالد و گرد خویشتن میگرددS}

در اصـلی‌ مـدرسه‌ از‌ دو لنگه و یکپارچه چوب ضخیم و روکش نقره مذهبی دارد که از لحاظزرگری‌ و نقاشی‌ و قلمزنی بی‌نظیر و شایان توجه بسیار است.روی لنگه سمت راسـت جـملات زیـر با خطنسخ برجسته در‌ میان‌ دو ترنج نقره کنده شده است.

لنـگه راست بالا:

بسم اللّه الرحمن‌ الرحیم‌

پائین:قال النبی صلی اللّه علیه و آلهو‌ روی‌ لنگه‌ چپ بالا:

{/انا فتحنا لک فـتحا مـبینا‌.انـا‌ مدینه العلم و علی بابها/}

در اطراف لنگه در سمت راست با خط خـوش‌ نـستعلیق‌ هشت فرد شعر بطور برجسته‌ نوشته‌ شده که‌

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 27)

گنبد‌ مقبره‌ بابا رکن‌الدیناز دورۀ مغول تزئیناتمربوط بدورۀ‌ صـفویه‌ (بـه تـصویر صفحه مراجعه شود)دو فردش این است:

{Sخدیو کشور دین‌ کلب‌ استان عـلی#گـل مـحمدی و گلشن مدینه‌ علم#ابو المظفر سلطانحسین‌ شاه‌ کزو#شکست خاره جهل است‌ از‌ آبگینه عـلم‌'الخ،S}

و در اطـراف لنـگه سمت چپ نیز هشت فرد است که فرد‌ اول‌ و آخر آن نوشته میشود:

{Sبنای‌ مدرسه‌ کـرد‌ هـمتش که شوند‌#در‌ آن قرینه هم اهل‌ قرینه‌ علم#نگاشت کلک بدیع از برای تاریخش#کـشود حـق بـصفاهان در مدینه علم 1120S‌}

کاتب‌ الحروف محمد صالح غفر ذنوبه

رگری‌ و نقاشی‌ و مطلا و منبت‌ و ملیله‌ و قـالب‌...
عـبدالطیف التبریزی برا حفاظت‌ در نقره بدستور مرحوم سید العراقین،متولی مدرسه در سال 1337 هجریدر چـوبی نـصب شـده‌ است‌.

در دالان اشعار بخط نستعلیق از‌ ازهری‌ است‌ که‌ در‌ وصف سلطان و آقا‌ کمال‌ گفته شده استاقا کـمال سـرکار بنائی مدرسه بوده،.در وسط دالان سنگ آب حجاری شده زیبائیست‌ که‌ در‌ اطرافشنام دروازۀ امام بـخط نـسخ و در آخـر‌ نام‌ محمد‌ طاهر‌ بتاریخ‌ شعبان‌ 1110 که قدیمیترین تاریخی است کهدر این مدرسه دیده میشود نـوشته شـده اسـت.

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 55)

نیز ترجمه شده است.ولی ناگفته نماند که در ادبیات فارسی این سامان دارایـ‌ مـزیت خاصی شده است.شعراء برجسته و مبرز سند این داستان را با بهترین وجهی سروده‌اند و مثنویهای آنان دارایـتاثیر بـسزای میباشند.

این مجموعه که به نشر آن‌''موسسه سندی ادبی،،سعی ورزیده‌ دارایـ‌ چـهار مثنوی و یک قطعۀطویل میباشد.شعرای مزبور عـبارت‌اند از مـیر عـظیم‌الدین‌''عظیم،،ملک‌الشعرای دربار میر فتح علیخانتالپور،میر ضـیاءالدین ضـیا شاعر دربار میر تهاره خان،آزاد شاعر دربار میر مراد‌ علیخان‌،ولی لغاری ونویسنده قـطعه فـقیر قادر بخش‌''بیدل،،همه شعرای نـامبرده مـتعلق به اسـتان سـابق سـند بوده‌اند.

کتاب مزبور ششمین کتابی اسـت کـه از‌ طرف‌ انجمن فوق‌الذکر انتشار یافته است‌ یکی‌ ازشعرای برجسته فارسی زبان و دانـشمند مـعروف آقای سید محمد حفیظ هوشیاری پوری مـقدمه مفصل و جامعو محققانه‌ای دربـارۀ داسـتان هیر و رانجها و کلیه قصص و داسـتانهائی مـربوطه‌ نگاشته‌اند‌.از مطالعهمقدمه مزبور حقایقی‌ که‌ تاکنون مستور بوده بمنصه.ظهور میرسند.

امید مـیرود کـه کتاب مزبور مورد پسند مـطالعه‌کنندگان آثـار شـعرای قدیم قرار گـیرد.

انـجمن ادبی سند لایق سـتایش و تـمجید است که با نشر و اشاعۀ‌ آثار‌ نویسندگان و شعراء ودانشمندانی را که مشعل ادب را فروزان داشته ولی اخـیرا گـمنام شده بودند مجددا جلوه‌گر ساخته اسـت.

({Yبـقیه از صفحه 27)Y}

طـول صـحن مـدرسه از مشرق بمغرب 5-65‌ متر‌ و عـرضش از‌ شمال بجنوب 5-55 مترمیباشد.زمین زیربنای مدرسه و صحن رویهمرفته قریب 8500 متر مربع است.نهر بزرگی کـه‌ بـناممادی فرشادی از زیر دالان و ایوان شرقی بطرف سـرای فـتحیه مـیگذرد‌ شـعبه‌ای‌ از‌ رودخـانه زاینده‌رود است.

چـندین چـنار کهن‌سال از اشجار قدیمش باقی است حوض بزرگ جلو ایوان شمالی در ‌‌زمان‌ مرحومسید العراقین ساخته شده و اخـیرا مـورد اسـتفاده طلاب مدرسه و غیره واقع گردیده در‌ اطراف‌ مـدرسه‌ غـیر ازچـهار ایـوان و چـهار زاویـه اطراف چهل و چهار ایوان تحتانی و فوقانی دارد که در عقب‌ آنهاحجراتی برای سکونت مدرسین و طلاب ساخته شده است.

در این مدرسه غیر از‌ انبار و اطاق سرایدار و غیره‌ جمعا‌ 134 حجره طلبه‌نشین مـوجود استهر حجره زیلوی مخصوصی برای خود دارد.اخیرا عده‌ای از طلاب بسرپرستی آقای سید محمد رضاخراسان که یکی از پیشوایان و اجله علما است در این مدرسه سکنی‌ گرفته و مشغول تحصیل میباشند.

نوروز، روز بی پلیدی، روز نیکی ها و روشنی

رزرو اسکان ، نوروز امسال نیز پذیرای گردشگران عزیزی است که اصفهان را برای گذران تعطیلات انتخاب میکنند. برای اقامت در ایام نوروز در این شهر زیبا و برای اجاره آپارتمان مبله در اصفهان با امکانات کامل با ما تماس بگیرید و اسکانی آسوده داشته باشید.

نظرات() 
Leonor
دوشنبه 31 تیر 1398 07:38 ق.ظ
La is present full of specific people. Why then would it be that will you control demand yourself, “In which they at?”
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :