تبلیغات
الماس سایت - مقایسه سبك های مقابله ای مادران كودكان استثنایی با یكدیگر و مادران كودكان عادی

الماس سایت

مطالعات متعدی در مورد‌ اثرات‌ حضور‌ كودك ناتوان درخانواده و استرس مادران‌ آنها‌ انجام‌ شده است. مطالعه در پیشینه پژوهشی نشان می‌دهد كه مادران كودكان ناتوان، دارای استرس و بحران های روانی بوده و وجود كودك ناتوان‌، سـازش‌ یافـتگی‌ و سـلامت جسمی و روانی آنها را تهدید مـی كنـد‌ و غـالباً‌ تأثیر منفی بر آنها دارد. پژوهش‌های پیشین سطوح بالاتری از استرس را در خانواده هایی كه كودك ناتوان دارند‌، نسبت‌ به‌ خانواده هایی كه كودك عادی دارند، گزارش كردهـ‌اند. از آنـجایی‌ كه خـانواده‌های دارای كودك ناتوان در معرض تنیدگی بیشتری قرار دارند، اگر از سـبك‌های مـقابله‌ای مناسب استفاده كنند‌، می‌توانند‌ مشكلات‌ و تنیدگی‌ها را تغییر داده و بر آن‌ها غلبه كنند. سبك‌های مقابله‌ای، راه‌های‌ هشیار‌ و منطقی برای مواجه شـدن بـا اسـترس‌های زندگی است. بنابراین به نظر می رسد كه اغلب نویسندگان‌، مـقابله‌ را‌ تلاش فرد برای كاهش تنیدگی می‌دانند، برخی این تلاش‌ها را هشیار و منطقی‌ و برخی‌ در‌ جهت اداره و مهار تنیدگی می‌دانند. منابع رویارویی مجموعه پیچـیده‌ای از عـوامل هـیجانی، انگیزشی، شناختی‌ و به‌ طور‌ كلی ویژگی های شخصیتی هستند كه زمینه لازم را برای روش هـای رویارویی فـراهم‌ می‌ كنند. این منابع به عنوان اقدامات پیشگیری كننده اجتماعی و روان‌شناختی هستند كه می‌ توانند‌ احتمال‌ آسیب دیدگـی نـاشی از تـنیدگی را كاهش دهند و یا به افراد كمك كنند تا‌ در‌ مواجهه با رویدادهای تنیدگی زا نـشانه هـای مـرضی كم‌تری داشته باشند و یا این‌كه‌ پس‌ از‌ مواجهه سریعاً بهبود یابند.

لازاروس و فولكمن سبك‌های مقابله‌ای را تلاش‌های شـناختی و رفـتاری تـعریف می كنند‌ كه‌ در یك موقعیت استرس زا برای كاهش هیجانات منفی و مدیریت موقعیت استرس‌ زا‌ به‌ كار گـرفته مـی‌شود. آنها انواع مقابله را بر مبنای كانون مقابله به 2 گروه تقسیم کرده‌ اند‌؛ مـقابله‌ مـتمركز بـر مسئله و مقابله متمركز بر هیجان. گروه اول پاسخ‌های مقابله ای‌ هستند‌ كه قصدشان از میان برداشتن مشكل یا تـعدیل آن اسـت، در حالی كه پاسخ‌های دوم درصددند‌ تا‌ پیامدهای هیجانی عامل استرس زا را مهار كنند. راهبردهای متمركز بـر مـسئله‌ مـؤثرتر‌ هستند. افراد برای مقابله با استرس از‌ سبك‌های‌ مقابله‌

تعلیم و تربیت استثنائی » خرداد 1393 - پیاپی 125 (صفحه 71)

ای مختلفی استفاده می‌كنند. انتخاب سبك‌های مقابله‌ای‌ مـناسب‌ در بـرابر فشارهای روانی می‌تواند از تأثیر فشارها بر سلامت روان كاسته و در‌ نتیجه‌ به سازگاری هـر چـه بـیشتر‌ فرد‌ منجر شود‌. بنابراین‌ مدیریت‌ استرس، بسیار حیاتی و مهم است كه‌ اگر‌ مقابله صورت نـگیرد اسـترس شـدیدتر می‌شود.

از آن‌جایی كه پژوهش‌ها نشان می‌دهد‌، والدین‌ كودكان استثنایی نسبت به والدین كودكان‌ عادی از تـنیدگی بـیشتری‌ رنج‌ می برند، بنابراین آگاهی استفاده‌ از‌ راهبردهای مقابله‌ای به‌طور مناسب برای والدین‌كودكان استثنایی، ضرورت بیشتری پیدا مـی كنـد و همان‌گونه‌ كه‌ پژوهش‌ها نشان می‌دهد، استفاده بیشتر‌ از‌ راهبردهای‌ مقابله‌ای متمركز بر‌ مـسئله‌، بـا سازگاری و انعطاف پذیری‌ بیشتر‌ خانواده مرتبط است.

بـدیهی اسـت بـا شناسایی استفاده از راهبردهای مقابله ای توسط والدین‌ كودكانـ‌ اسـتثنایی به خصوص مادر، متخصصان قادر‌ خواهند‌ بود كه‌ آموزش‌های‌ لازم‌ را ارائه دهند و در‌ ورای این‌آموزش‌ها و حـمایت‌ها، مـادران می‌توانند با تنیدگی‌های زندگی مـناسب تـر برخورد كنـند لذا خـانواده از‌ آرامـش‌ روانی بالاتری بهره مند خواهد شـد‌. اینـ‌ پژوهش‌ سعی‌ دارد‌ به این سوال‌ اساسی‌ پاسخ دهد كه آیا بین مادران كودكان استثنایی با یكدیگـر و مـادران كودكان عادی از لحاظ استفاده‌ از‌ سبك‌های‌ مقابله ای تـفاوت معناداری وجود دارد؟

این پژوهش‌ از‌ نـوع‌ عـلی‌ مقایسه‌ای‌ و پس‌ رویدادی است. جامعه پژوهـش شـامل تمامی مادران دانش‌آموزان مقطع ابتدایی در 4 گروه كم توان ذهنی، كم بینا، كم شنوا و عادی شهرستان كرج مـی‌باشد كه در سـال تحصیلی‌ 86-1385 مشغول به تحصیل بـودند. روش نـمونه گـیری به صورت تـصادفی خـوشه‌ای از میان مدارس ابتدایی اسـتثنایی و عـادی گرفته شده است. به دلیل وجود یك مدرسه ابتدایی ویژه نابینایان‌ در‌ شهرستان كرج با تعداد 40 نفر، مبدا انـتخاب نـمونه از نظر تعداد، 40 نفر بوده است و بـرای سـایر گروه‌ها نـمونه گـیری بـه صورت خوشه‌ای از میان مـدارس ابتدایی استثنایی‌ و عادی‌ صورت گرفت . البته به علت افت آزمودنی در گروه نابینان ، تعداد 30 نفر بـه عـنوان تعداد نمونه محاسبه شد.

در مجموع، 120 مـادر‌ و در‌ 4 گـروه 30 نـفری انـتخاب شـدند‌. میانگین‌ سنی افـراد نـمونه در گروه كم بینا و كم توان ذهنی 40 سال، در گروه كم شنوا 39 سال و در گروه عادی 35 سال می‌ باشد‌. از لحاظ میزان تـحصیلات‌، افـراد‌ نـمونه بیشتری در سطح تحصیلی دیپلم قرار داشتند و بیشتر آنـها فـرزند اول شـان در مـقطع ابـتدایی مـشغول به تحصیل بودند.

در این پژوهش به منظور تعیین این‌كه چه تفاوتی در‌ استفاده‌ از سبک‌های مقابله‌ای وجود دارد از پرسشنامه سبک‌های مقابله‌ای لازاروس و فولكمن استفاده گردید. و داده‌ها با استفاده از نرم افزار spss نسخه 16 تـجزیه و تحلیل شده اند .

یافته‌ها نشان داد که‌ در‌ سبك‌های مقابله‌ای‌ متمركز بر هیجان گروه مادران كودكان كم شنوا در سه سبک مقابله‌ای دوری جویی، گریز و اجتناب و خویشتن‌داری‌، بیشترین نمره میانگین را دارند و در سبك‌های مقابله‌ای متمركز بر مـسئله‌، گـروه‌ مادران‌ كودكان كم‌بینا در دو سبك مقابله‌ای، جستجوی حمایت اجتماعی و مسئولیت پذیری میانگین بیشتری دارند و در سبك مقابله ‌‌ای‌ حل مدبرانه مسئله و باز برآورد مثبت، گروه مادران عادی از بیشترین نمره میانگین‌ برخوردار‌ هستند‌.

همچنین نـتایج نـشان داد كه در سبك‌های دوری جویی و گریز و اجتناب كه هر دو جزء‌ راهبردهای متمركز بر هیجان هستند، بین مادران كودكان عادی با مادران كودكان استثنایی‌ تفاوت معنادار وجود دارد‌. به‌ این ترتیب كه گـروه مـادران كودكان عادی با هر سه گـروه مـادران كودكان كم‌بینا، كم‌شنوا و كم توان ذهنی، تفاوت معنادار دارند؛ در حالی كه در سبك‌های مسئولیت‌پذیری و باز برآورد مثبت كه‌ جزء راهبردهای متمركز بر مسئله می باشند، مادران كودكان كم بینا عـلاوه بـر این‌كه با مادران كودكان عـادی تـفاوت معنادار دارند، با مادران كودكان كم شنوا هم تفاوت معنادار دارند كه‌ این‌ نشان می‌دهد بین مادران گروه‌های كودكان استثنایی هم از لحاظ استفاده از سبك‌های مقابله‌ای تفاوت معنادار وجود دارد.

اصل مقاله در نشریه توان بـخشی ، دوره سـیزدهم ، شماره اول ، بهار 1391‌ به‌ چاپ رسیده است.


ارزیابی فضای آموزش مدارس با توجه به ورود دانش آموزان دارای نیازهای ویژه و تدوین استاندارهای فضای آموزشی

نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :