الماس سایت

اجاره آپارتمان مبله در اصفهان

اجاره روزانه منزل در اصفهان اجاره روزانه ، هفتگی و ماهیانه منزل و آپارتمان مبله در بهترین نقاط شهر اصفهان. با سلام. ما ، با سابقه درخشان در امر اجاره روزانه. هفتگی و ماهیانه منزل و آپارتمان مبله در بهترین نقاط شهر اصفهان ،. افتخار داریم که برترین و لوکسترین منازل ،. آپارتمانها و سوئیت های تک خوابه ، دو خوابه و سه خوابه را با. امکانات کامل در اختیار هموطنان عزیز قرار دهیم

اجاره روزانه سوئیت مبله، اصفهان در استان اصفها ... اصفهان اصفهان اصفهان - استان اصفهان اجاره هر شب: 100,000 تومان · ویژه طلایی آپارتمان مبله در بهترین نقاط اصفهان آپارتمان مبله در بهترین نقاط اصفهان اصفهان اصفهان اصفهان - استان اصفهان اجاره هر شب: 100,000 تومان · ویژه طلایی اجاره روزانه اپارتمان منزل خانه سوئیت


اجاره روزانه در اصفهان اجاره آپارتمان مبله در اصفهان اجاره روزانه آپارتمان در اصفهان, آپارتمان مبله جهت اجاره موقت در اصفهان, اجاره روزانه خانه در اصفهان, قیمت اجاره روزانه آپارتمان در اصفهان

اجاره روزانه خانه در اصفهان اجاره به صورت موقت برای مسافران،اسکان مسافر در اصفهان اجاره منزل مبله در اصفهان سوییت مبله اصفهان اپارتمان مبله در اصفهان اسکان مسافر در اصفهان اقامت مسافر اصفهان سوییت مسافر اصفهان منزل اجاره ای اصفهان اسکان مسافر اصفهان منزل اجاره موقت اصفهان اپارتمان مبله اصفهان اتاق کرایه ای اصفهان اجاره روزانه


با ما تماس بگیرید. : 09139264299     09120237323

نظرات() 

اصفهان یکی از بزرگترین شهرهای توریستی ایران است که سالانه گردشگران زیادی به آن سفر می کنند. انتخاب اول هر گردشگری در آدرس: اصفهان, می تواند خوردن بریانی باشد که یکی از پیشنهادهای خوب بریانی اعظم اصفهان است، اما برای روزهای آینده، به دنبال یک رستوران در اصفهان خواهید گشت که کیفیت و خدمات مناسبی داشته باشد. این مقاله به شما کمک می کند که برترین های رستوران در اصفهان را پیدا کنید.

 

رستوران در اصفهان 

یک رستوران لوکس و شیک سلف سرویس ، رستوران وی آی پی که برای برگزاری تولد خیلی مناسب است چون موسیقی زنده هم دارد و برای کسانی که در روز تولدشان به این رستوران میروند کیک و عکس و تزئینات رایگان از طرف رستوران هدیه میشود

 

رستوران شهرزاد

 

آدرس:  اصفهان, چهار باغ عباسی, خیابان عباس آباد

 

شماره تماس و سفارش: کد 031, 12204490


 

 

رستوران هرمس

 

آدرس: اصفهان, نظر شرقی, کوچه کلیسا وانک, کوچه جلفا

 

شماره تماس و سفارش: کد 031, 16293349


 

 

رستوران خوان گستر

آدرس: اصفهان, بزرگراه شهید دستجردی, سیتی سنتر, طبقه سوم

 

شماره تماس و سفارش: کد 031, 6550025


 

 

رستوران زاگرس

 

آدرس: اصفهان, پارک کوهستانی صفه

 

شماره تماس و سفارش: کد 031, 95016001


 

نظرات() 

بهترین حفاظ پنجره برای کنترل نور و دید همسایه!

درب و پنجره: حفاظ ها یکی از مهمترین و دوست داشتنی ترین پوشش های پنجره محسوب می شوند که علاوه بر زیبایی ظاهری، جنبه های کاربردی متعددی از قبیل حفظ حریم داخلی، کنترل گرما و نور ورودی را بر عهده دارند. حفاظ پنجره ها دارای انواع مختلفی هستند که در ادامه در موردشان بیشتر صحبت می کنیم پس با چیدانه همراه باشید تا با هم در مورد آن ها بیشتر بدانیم.

https://barchinco.ir/index.php/ads/74-price-of-iron-window-protection

 

تاریخچه ساخت حفاظ پنجره

حفاظ پنجره برای نخستین بار در دوره سلطنتی تئودور در انگلستان و همچنین در دوره الیزابت، از حفاظ به عنوان پوشش اصلی پنجره ها استفاده شد. این حفاظ ها که به دلیل ساختار خاص پنجره ها در آن زمان که به سمت داخل باز می شد، زمانی که در حالت بسته قرار می گرفت پنجره ها را در مقابل گزند باران و نور خورشید حفظ کرده و در عین حال حریم داخلی را نیز محفوظ نگه می داشت. زمانی که این حفاظ ها به داخل باز می شد، در طرفین پنجره مقابل دیوار به عنوان پانل های دکوراتیو قرار می گرفت. به تدریج با تغییر در ساختار پنجره ها، ساختار و مدل حفاظ ها نیز تغییر کرد و مدل هایی رایج شدند که در قسمت خارجی پنجره ها نصب و به سمت بیرون باز می شدند.

 

 

حفاظ ها به خودی خود دارای زیبایی و گرمای ذاتی هستند و وجودشان زینت بخش دکوراسیون داخلی می باشد و می توان به عنوان پرده نیز از آن ها استفاده کرد. حفاظ های امروزی نیز در انواع داخلی و خارجی موجود هستند. ظرافت و زیبایی طراحی آن ها به نحوی است که علاوه بر جوانب کاربردی مفیدی که دارند می توان روی جنبه دکوراتیو آن ها در دکوراسیون حساب کرد.

 

استودیو طراحی براکت

 

اجزای تشکیل دهنده حفاظ پنجره

  • ریل ها: به زواری که در بالاترین و پایین ترین قسمت حفاظ  پنجره قرار دارد و در حقیقت حاشیه شیار های حفاظ را تشکیل می دهند ریل گفته می شود.
  • شیارها: شیارها نوارهایی از چوب یا سایر موادی هستند که حفاظ با آن ساخته می شود. با فاصله مشخصی کنار هم قرار می گیرند و ساختار و شکل حفاظ را تعریف می کنند.
  • تنظیم کننده شیارها: قسمتی میله ای شکل که به صورت عمودی در میان پانل های حفاظ قرار گرفته و از مرکز به شیارها متصل است. از طریق آن می توان شیب و شرایط قرار گیری شیارها را به صورت متحدالشکل تنظیم کرد و بر نور و هوای ورودی، کنترل داشت.
  • زوار داخلی: به زواری عمودی که هنگام بسته شدن حفاظ، روی هم قرار گرفته و سبب جفت شدن پانل ها می شود زوار داخلی گفته می شود.

 

فیروز فیروز

 

انواع حفاظ پنجره

حفاظ های آکاردئونی: این حفاظ ها که دارای سیستمی تاشو هستند و همان طور که از نامشان پیداست به صورت آکاردئونی باز و بسته می شوند، برای پوشش قسمت های خارجی سطوح وسیعی از شیشه و درب ها مناسب اند.

حفاظ های باهاماس(برمودائی): این حفاظ پنجره ها که معمولا از چوب، وینیل یا فلز ساخته می شود، در قسمت خارجی پنجره ها نصب می شوند و جنبه محافظتی در برابر بادهای شدید و طوفان دارد. ساختار این نوع حفاظ ها به صورتی است که هنگام باز شدن از قسمت لبه بالایی بسته می ماند و تنها از لبه پایین به سمت بالا و به شکل سایبان باز می شود.

 

سهراب رفعت

 

حفاظ های شبه چوب و وینیل

  • مزایا: مقاومت این حفاظ ها در مقابل رطوبت و احتراق، از جمله مهمترین و ارزشمندترین مزایای این نوع از حفاظ هاست. به دلیل همین مقاومت در برابر رطوبت است که حفاظ های شبه چوب و وینیلی، گزینه بسیار مناسبی برای استفاده در فضاهایی با رطوبت بالا محسوب می شوند چرا که خیالتان بابت پوسیدگی و ترک خوردنشان راحت خواهد بود. همچنین این حفاظ ها تطبیق پذیری مناسبی با انواع سبک و رنگ های دکوراسیونی دارند.
  • معایب: حفاظ های شبه چوب و وینیل، بسیار سریع گرد و غبار را به خود جذب می کنند و باید در فواصل زمانی کوتاه تری آن ها را نظافت نمود.
  • هزینه: حفاظ های شبه چوب و وینیل ارزان تر از حفاظ های چوب طبیعی تمام خواهند شد. و حتی می توان گفت که مرغوب ترین و گران ترین حفاظ های وینیل باز هم از حفاظ چوبی و فلزی ارزان تر است.

 

گروه معماری کارند

 

حفاظ های جالیزی: این نوع حفاظ پنجره، دارای شیارهایی به پهنای 4 الی 5 سانتی متر بوده و طراحی آن به نحوی است که هوا به خوبی می تواند از آن عبور کند و به سمت داخل و خارج فضا در جریان باشد. اگر تمایل به حفظ حریم داخلی و کنترل نور ورودی دارید این نوع حفاظ ها بهترین گزینه محسوب می شوند.

حفاظ های رول شونده: این حفاظ ها را معمولا مقابل درب فروشگاه ها و مغازه ها و همچنین مقابل پارکینگ خانه ها مشاهده می کنید. این ها حفاظ هایی هستند که جنبه محافظتی بسیار قوی و قابل اعتماد دارند و در هنگام باز شدن به سمت بالا رول می شوند.

حفاظ های ابرویی: حفاظ های ابرویی حفاظ هایی هستند که پهنای آن ها از ارتفاع آن ها بیشتر است و شکلی شبیه به ابرو را دارند. این نوع حفاظ پنجره را می توان روی برخی از پنجره های بزرگ که ساختارشان از لحاظ معماری حرفی برای گفتن دارد مشاهده کرد.

حفاظ های کافه ای: این نوع حفاظ ها،حفاظ های کوچکی هستند که تنها نیمه تحتانی دو لنگه در پنجره را می پوشانند.پس در عین حال که حریم داخلی حفظ می شود، سهم زیادی از نور خورشید نیز وارد فضا می شود. در حقیقت با استفاده از حفاظ های کافه ای، تلفیقی از حریم محفوظ و روشنایی و نور طبیعی خورشید را یک جا داریم.

 

گروه طراحی شیفت

 

حفاظ پنجره چوبی

  • مزایا: حفاظ پنجره چوبی یکی از متداول ترین و محبوب ترین حفاظ های داخلی هستند. حفاظ های چوبی، گرم و طبیعی هستند و حس بسیار خوبی دارند. این نوع حفاظ ها پل خوبی هستند میان فواصلی که بین سبک های مختلف یک دکوراسیون وجود دارد. حفاظ های چوبی بسیار زیبا و سریع  خود را با هر سبک و رنگ دکوراسیون داخلی تطبیق می دهند.
  • معایب: مهمترین حفاظ های چوبی، حساسیت چوب در مقابل نم و رطوبت است و همین امر این نوع حفاظ را برای پنجره های فضاهایی مانند آشپزخانه و سرویس بهداشتی مناسب نمی باشد زیرا رطوبت سبب ترک خوردن و تخریب آن می شود. از دیگر معایب آن نظافت مداومش است چرا که این حفاظ ها زور گرد و غبار را به خود جذب می کنند و کثیف می شوند.
  • نحوه مراقبت و نظافت: این نوع حفاظ ها رسیدگی و مراقبت کمی نیاز دارند، کافیسیت با یک دستمال نخی و نرم هفته ای دو بار گرد گیری شود. شستن این حفاظ ها با آب توصیه نمی شود، زیرا هر چه قدر هم سریع آن را خشک کنید باز هم رطوبت به خورد آن می رود و سبب آسیب رسیدن به آن می شود، استفاده از سری کوچک جاروبرقی برای تمیز کردن شیارهای آن نیز بسیار مناسب است.

اگر در فضایی با دکوراسیون خلاقانه کار و زندگی می کنید و یا فضایی این چنینی را می شناسید،که پر از نشانه های شخصی شماست، تورهای چیدانه مشتاق است از شما و محل کار و زندگی تان عکاسی کند و آن را به مخاطبان چیدانه نشان دهد. اگر علاقه دارید که عکس های خلاقانه بیشتری از خانه های ایرانی برای ایده گرفتن ببینید خانه یا محل کار خود را با ما به اشتراک بگذارید!

نظرات() 

سنگ مرمریت

فروش سنگ مرمریت مشکی ، مرمریت مشکی دهبید مرمریت مشکی لاشتر مرمریت مشکی نجف آباد مرمریت مشکی طلایی مرمریت مشکی کاشان سنگ مرمریت مشکی سنگ مرمریت مشکی طلایی معدن مرمریت مشکی سنگ مرمریت مشکی نجف آباد

جهت خرید مرمریت مشکی با شماره تلفن  09134090995   تماس بگیرید

 

 

سنگ مرمریت نسبت به سنگ تراورتن ساختار آهکی تری دارد و از این رو استفاده از سنگ مرمریت در فضاهایی که در مجاورت رطوبت قرار دارند مناسب نمیباشند. تشخیص سنگ مرمریت از سنگ تراورتن از دید کسانی که کارشناس نیستند از پشت سنگ قابل تشخیص است با این توضیح که سنگ مرمریت خلل و فرج نداشته و بیشتر دارای رگه های میباشد. یک روش سنتی که معمارارن جهت تشخیص توپر بودن سنگ مرمریت استفاده میکنند  ضربه زدن با یک جسم فلزی به پشت سنگ مرمریت میباشد که هر قدر صدای حاصل از ضربه زدن به قسمت نسابیده سنگ مرمریت زیرتر باشد آن سنگ مرمریت داراری تراکم بیشتری میباشد. سنگ مرمیت بیشتر در فضاهای داخلی ساختمان مورد استفاده قرار میگیرد. از سنگ مرمریت در بدنه راه پله، بدنه پارکینگ، کف واحد ساختمانی میتوان استفاده کرد. در ایران معادن بسیار زیادی از سنگ مرمریت شناسایی شده و در حال بهره برداری میباشند. البته قطعا معادن فراوانی هم از سنگ مرمریت در کشور عزیزمان ایران وجود دارد که در حال حاضر شناسایی نشده و یا اگر شناسایی هم شده باشند مورد بهره برداری قرار نگرفته اند. سنگ مرمریت در طیف های رنگی وسیعی در کشور ایران تولید و فرآوری میشود اگر کیفیت سنگ مرمریت تولید شده در ایران را بتوانم افزایش دهیم دیگر نیازی به واردات سنگ مرمریت از کشورهای دیگر را نخواهیم داشت و همچنین میتوانیم به یکی از قطب های صادر کننده سنگ مرمریت تبدیل بشیم. سنگ مرمریت روشن جهت اجرا در کف واحدهای مسکونی بسیار مورد استقبال قرار گرفته است از سنگ مرمریت با زمینه طوسی میتوان سنگ مرمریت پرشین سیلک یا سیلک امپرادور را نام برد. از سنگ مرمریت با زمینه رنگی قهوه ای میتوان سنگ مرمریت مهکام را نام برد از سنگ مرمریت با زمینه رنگی کرم میتوان سنگ مرمریت دهبید شایان و نمین را نام برد از سنگ مرمریت با زمینه رنگی سفید میتوان سنگ مرمریت سبزوار و کاشمر را نام برد و از سنگ مرمریت با زمینه رنگی مشکی میتوان سنگ مرمریت نجف آباد، سنگ مرمریت گلدن بلک، سنگ مرمریت مشکی دهبید و سنگ مرمریت مشکی بیرجند را نام برد. از سنگ مرمریت با زمینه رنگی قرمر میتوان سنگ مرمریت بوانات ، سنگ مرمریت انارک و سنگ مرمریت بجستان را نام برد. قیمت سنگ مرمریت به عوامل متعددی از قبیل ضخامت برش، کیفیت ساب و برش، مواد مورد استفاده در فرآوری، دقت در سورت بندی، و سایز سنگ مرمریت تولید شده بستگی دارد. هر قدر سایز سنگ مرمریت تولید شده بزرگتر باشد قیمت آن نیز با توجه به تفاوت در روش تولید و فرآوری آن بیشتر است. بطور کلی رنج قیمت سنگ مرمریت تولید شده در ایران از مترمربعی 12 هزار تومان تا متری 300 هزار تومان میباشد.

فروش انواع سنگ مرمریت ، سنگ مرمریت کویر: سنگ مرمریت کویر. قیمت سنگ مرمریت آرک: سنگ مرمریت آرک. قیمت سنگ مرمریت رز پرشیا: سنگ مرمریت رز پرشیا. قیمت سنگ مرمریت دیاموند: سنگ مرمریت دیاموند. قیمت سنگ مرمریت کرم صورتی آباده: سنگ مرمریت کرم صورتی آباده. قیمت سنگ مرمریت دیپلمات

نظرات() 

فروش گرانیت، سنگ ساختمانی همه کاره ارزان

 

فروش گرانیت نطنز

فروش گرانیت نطنز

جهت خرید گرانیت نطنز با شماره تلفن 09134090995 تماس بگیرید

 

گرانیت گونه‌ای سنگ آذرین درونی است بخاطر همین علت بافت آن دارای دانه‌های متوسط تا درشت بوده و دارای دُرّ کوهی (کوارتز) و فلدسپات، میکا و پاره‌ای کانی‌های دیگر می‌باشد. رنگ آن بسته به کانی و شیمی سنگ، از صورتی تا خاکستری پررنگ و حتی سیاه، متغیر می‌باشد. این سنگ از سنگین‌ترین سنگ‌ها با چگالی 2?75 گرم بر سانتیمتر مکعب می‌باشد.[1][2]

گرانیت یکی از محکم‌ترین و سخت‌ترین سنگ‌ها می‌باشد بهمین خاطر بعنوان مصالح ساختمانی بصورت گسترده‌ای استفاده می‌شود. مقاومت این سنگ در مقابل خوردگی باعث استفاده گسترده از آن در آزمایشگاه‌ها شده‌است. مقاومت و سختی بالای این سنگ این امکان را فراهم می‌کند که ورقه‌هایی به ضخامت تنها چند میلی‌متر از این سنگ ساخت.

لازم به ذکر است که واژه گرانیت دارای ریشه لاتین می‌باشد.

گرانیت سنگی است که از سرد شدن توده‌های مذاب شکل گرفته است. گرانیت سمبل سختی، مقاومت و دوام است. گرانیت‌ها به رنگهای سفید، خاکستری، پرتغالی، سبز، مشکی، قرمز و غیره دیده می‌شوند. گرانیت‌ها نسبت به سنگهای آهکی سخت تر اما یکنواخت تر هستند. گرانیت‌ها به راحتی خش بر نمی‌دارند و مقاومت آنها در مقابل حرارت بالا می‌باشد. گرانیت بهترین کاربرد را در سنگفرش بیرونی و در مکانهایی که در معرض عبور و مرور زیاد است دارد ولی آنرا می‌توان در نمای بیرونی و سنگفرش داخلی ساختمان و پله‌ها استفاده نمود عمده این سنگها از کشورهای آسیای میانه مانند هندوستان، چین، تایوان و ویتنام خریداری می‌گردد و از کیفیت بسیار بالایی برخوردار می‌باشد این نوع سنگ خود شامل 2 نوع طبیعی ورنگ شده می‌باشد که از انواع آن می‌توان به سنگهایی با نام هلویی و نخودی و قرمز رنگ شده، بلک گالکسی، شانسی بلک، کارمن رد، بالتیک براون، مپل رد، جوپارنا، مولتی کالررد ولگابلو، بیداسر قهوه‌ای، بیداسر سبز، باش پارادیسو، تن براون، سیلور پرل ... اشاره کرد.[3]

چون انواع گرانیت دارای سختی بالایی می باشد لذا هزینه برش و فرآوری آن نیز بیش از سنگ های آهکی می باشد ولی دارای طول عمر و دوام بسیار بالاتری در مقایسه با سنگ های آهکی می باشند

نظرات() 


سنگ تراورتن

فروش انواع تراورتن شامل تراورتن کرم،تراورتن شکلاتی،تراورتن سفید

دیگر زمان آن رسیده است تا دید خود را نسبت به سنگ ساختمانی تغییر دهیم و آن را یک هنر تلقی کنیم. سنگ ساختمانی تنها یک ماده که از دل خاک استخراج می شود و در پروزه های ساختمانی به کار می رود نمی باشد. سنگ ساختمانی روح تغییرات طبیعت در طول سال ها می باشد…

جهت خرید و استعلام قیمت سنگ های تراورتن با شماره تلفن  09134090995  تماس بگیرید

 

 

سنگ تراورتن دارای بافتی متخلخل و رنگ‌های متنوع و نواری شکل است که که تنوع رنگی آن به علت اختلاف در ترکیباتی است که در زمان رسوب گذاری در عناصر سنگ وجود دارند و خود را به صورت رگه‌های مختلف نشان می‌دهند. قابل ذکر است که چون این رگه‌ها دارای ترکیب شیمیای متفاوت از زمینه سنگ می‌باشند در سنگ ایجاد شده دارای استحکام کمتری بوده و نقطه حساس یک سنگ را تشکیل می‌دهند که کمترین مقاومت را در برابر ضربه یا فشار از خود نشان می‌دهند و هر چه سنگ دارای رگه‌ها و ناخالصی‌های کمتری باشد استحکام بالاتری را دارا می‌باشد

نظرات() 

 

  

حلوا انواع و اقسام مختلفی داره و ما با اضافه کردن مواد و ادویه های جدید میتونیم طعم های جدیدی رو تجربه کنیم، از طرفی الان هم که ماه رمضونه و حلوا گزینه مناسبی برای سفره های سحری و افطاری ماست و بد نیست انواع حلوا رو امتحان کنیم. در این مطلب طرز تهیه حلوا با خرما رو براتون گذاشتم که هم خیلی لذیذه و هم از طرفی به خاطر اینکه به جای شکر از خرما داخلش استفاده شده سالم تر هم هست …

مواد لازم برای تهیه حلوای خرما

  • 1 پیمانه آرد گندم
  • 100 گرم کره
  • 200 گرم خرما
  • 1 قاشق چایخوری پودر دارچین
  • 1/3 قاشق چایخوری پور هل
  • پودر پسته برای تزیین
مواد لازم برای تهیه حلوا خرما

مواد لازم برای تهیه حلوا خرما

مراحل تهیه حلوا خرما

ابتدا کره رو داخل ماهیتابه میذاریم تا آب بشه و بعد آرد رو هم اضافه میکنیم شعله رو ملایم کرده و اجازه میدیم تا آرد سرخ بشه و رنگش برگرده.

اضافه کردن آرد به کرهX

اضافه کردن آرد به کره

تا آرد سرخ بشه خرماهارو پوست کنده و هسته هاشون رو هم در میاریم. در طول این مدت آرد رو گاهی هم میزنیم تا زیرش نسوزه و یکنواخت سرخ بشه.

 

حلوا عضو جدانشدنی سفره های سحری و افطار ماه رمضونه مخصوصا وقتی مهمونی برای افطاری داشته باشیم به احتمال زیاد سعی میکنیم که برای سفره افطارمون حلوا هم تهیه کنیم تا سفره مون رنگین تر باشه. در این مطلب طرز تهیه یه حلوا رو براتون میذاریم که به شکل ترافل درست شده و جلوه زیبایی به سفره مون میده. امیدوارم تهیه اش کنین و از طعم و ظاهرش لذت ببرین.

ترافل حلواX

ترافل حلوا

مواد لازم برای تهیه ترافل حلوا

  • 2 پیمانه آرد
  • 1 پیمانه آب
  • 1 پیمانه روغن
  • 1 و 1/3 پیمانه شکر
  • 1/2 پیمانه گلاب
  • زعفران به مقدار لازم
  • پودر نارگیل به مقدار لازم
مواد لازم برای تهیه ترافل حلوا

مواد لازم برای تهیه ترافل حلوا

مراحل تهیه ترافل حلوا

ابتدا روغن رو داخل ماهیتابه ریخته و اجازه میدیم تا داغ بشه و بعد آرد رو بهش اضافه میکنیم.

برای تهیه حلوا به شکل ترافل مقدار روغن نباید زیاد باشه چون در اینصورت وقتی حلوا رو داخل کپسول کاغذی میذاریم روغنش خیلی به کپسول پس میده و کاغذ کپسول چرب و روغنی میشه.

اضافه کردن آردX

اضافه کردن آرد

شعله رو ملایم کرده و شروع به تفت دادن آرد میکنیم تا مزه خامی آرد گرفته شده و کم کم تغییر رنگ بده و تیره بشه.

تفت دادن آرد

تفت دادن آرد

تا آرد به رنگ دلخواهمون برسه شربت حلوا رو هم درست میکنیم. ابتدا آب رو داخل قابلمه ریخته و شکر رو هم اضافه میکنیم و شروع به همزدن میکنیم تا به یه مایع شفاف برسیم.

نظرات() 

پنجشنبه 28 دی 1396

طراحی فضاهای امن

نویسنده: کاغذ دیواری کاغذ دیواری   

امروزه بزهکاری و دیگر رفتارهای ضد اجـتماعی‌ و تـرس‌ نـاشی‌ از آن به مهم ترین دغدغه های مردم تبدیل شده است .با وجود اینکه مؤلفه‌ های مـؤثر در ارتکاب جرم فراوان میباشد، در این مقاله تأکید شده است‌ که یک طراحی مناسب‌ می‌ تـواند با تلفیق اصول سـاده پیشـگیری وضعی از جرم به برقراری امنیت در مناطق مسکونی کمک نماید.

١. امروزه افزایش جرائم علیه اشخاص ١(مانند قـتل ، تجاوزو حملات مسلحانه ) و اموال و ترس ناشی از آن ، باعث تنزل کیفیت زندگی و نظام اقتصادی در سطح کشورها شده است .با این وجود‌ برای‌ کمتر از یک سوم این جرائم راه کار ارائه شده است . با توجه به اینکه طراحی بـه عـنوان یک تخصص برای ایجاد محیط اجتماعی و فیزیکی قابل زیست که دارای نظم‌ ، پویایی‌ و امنیت باشد مورد استفاده قرارمی گیرد این تحقیق به بررسی برخی اصولی پرداخته است که طراحان در استفاده امنیت مدار از زیست بـوم مـد نظر دارند. این اصول تحت‌ عنوان‌ پیشگیری از جرم از گذر طراحی محیطی ٢در چندین ایالت آمریکا نتایج موفقیت آمیزی داشته است .

٢.رابطه میان محیط فیزیکی و جرم

اگرچه در طی سال های گذشته مطالعات فـراوانی‌ در‌ زمـینه‌ ارتباط میان محیط زندگی و جرم‌ صورت‌ گرفته‌ است ، اما با انتشار کتاب جین جکاب تحت عنوان «زندگی و مرگ در شهرهای بزرگ آمریکا » بود که طراحان معاصرو متخصصین جرم‌ شناسی‌ مـتوجه‌ این امـر مـهم شدند. جکاب چند عامل اسـاسی‌ را‌ در ایجـاد شـهری سر زنده و پرتحرک شایان ذکر میداند که از آن میان می توان به ایجاد فضاهای عمومی‌ و خصوصی‌ برای‌ فعالیت های روزانه ، مراقبت کـامل از خـیابان هـا، ایجاد موانع‌ و روشنایی کافی اشاره نمود. بنا بـه گـفته وی

١.بنا به گزارش دادگستری ایالات متحده ، قریب به ١٤میلیون جرم‌ علیه‌ اشخاص‌ ( قتل ، تجاوز، چپاول و حملات مسلحانه ) و ١٢/١میلیون جرم عـلیه امـوال ( دزدی‌ و سـرقت‌ اتومبیل ، آتش سوزی ) گزارش شده است .

2. CPTED:The Crime Prevention Through Environmental Design.

تحقیقات حقوقی » بهار 1390 - شماره 53 (صفحه 245)

موجی از علاقه‌ نسبت‌ بـه‌ برقراری ارتباط میان محیط و جرم به وجود آمد که از جمله نتایج‌ آن‌ میتوان‌ به گسترش بحث نقش طـراحی مـحیطی در جـرم شناسی اشاره کرد.

از مشهورترین طراحان‌ معمار‌ میتوان‌ ، اسکار نیومن ، را نام بـرد کـه در کتاب خود با عنوان «فضاهای حفاظت شده‌ » تعاریف‌ گسترده تری از آنچه که امروزه پیشگیری از ارتکاب جـرم از رهـگذر طـراحی‌ محیط‌ می‌ نامیم ارائه داده است .

نظریه های نیومن در دهه هفتاد (١٩٧٠) میلادی درآمریکا بـه‌ اجـرا‌ در آمـد.

هم زمان با سرمایه گذاری در اواخر دهه هفتاد در این‌ خصوص‌ ،علاقه‌ دولت به رابطه مـیان جـرم و مـحیط از بین رفت ،اما در اواخر دهه هشتادو اوایل‌ دهه‌ نود میلادی با بالا رفتن آمار جـرم و طـبیعتاً ترس ناشی از آن‌ ، همان‌ نظریه‌ مجددًا متداول شد. به عنوان مثال ،در سال

١٩٨٧ قـانون گـذار فـلوریدا لایحه قانون «امنیت‌ شهروندی‌ » را‌ تصویب نمود که برای اجرای آن بودجه ای برای بهبود وضعیت شـهری‌ بـا‌ به کارگیری راهبردهایی چون پیشگیری از جرم از گذر طراحی محیطی، فضای حفاظت شده و امـنیت مـحیطی‌ اخـتصاص‌ داده شد.تورنتوو اونتاریو در کانادا نیز برنامه های خود را با‌ طرح‌ حمایت از زنان در برابر خشونت در‌ مـحیط‌ - هـای‌ شهری آغاز نمودند. جوامع دیگری نیز تشکل‌ هایی‌ در زمینه ایجاد همکاری مـیان طـراحان ، بـرنامه ریزان و پلیس در پاسخ به مطالبات‌ عموم‌ مردم ایجاد نمودند.

٣.مفهوم بزهکارو‌ بزه‌

در دو‌ دهه‌ اخیر‌، تحقیقات جرم شـناختی، اطـلاعات زیادی را‌ در‌ مـورد زمان ، علت و چگونگی ارتکاب جرم در اختیار ما قرار داده است‌ ٣.بر‌ اساس این تـحقیقات ،مـجرم سعی دارد‌ در حداقل زمانِ ممکن‌ و با‌ صرف حداقلِ انرژی مرتکب جرم‌ شود‌ تا احتمال

٣.در این خصوص نگاه کـنیدبه : ایان کـلوکوهن ،طراحی عاری از جرم‌ ، ترجمه‌ مهرداد رایجیان و حمید رضا عامری‌ سیاهویی‌، انتشارات‌ مـیزان ،١٣٨٨،ص ص ٣١بـه‌ بعد‌.

تحقیقات حقوقی » بهار 1390 - شماره 53 (صفحه 246)

دستگیری وی به حداقل‌ برسد‌. این به این مـعنا اسـت کـه به احتمال زیاد،جرم در مکانی به وقوع‌ مـیپیوندد‌ کـه مجرم نسبت به آن آشنایی‌ کامل‌ دارد (به‌ عنوان‌ مثال‌ نزدیک محل سکونت ، محل‌ کـار یا مـدرسه ). زیرا در این مکان ها مجرم به خـوبی مـی داند کـه چـه‌ کـسی‌ زندگی میکند، کارمی کندو یا از‌ آن‌ مـکان‌ هـا‌ بازدیدمی‌ نمایدو نیز کاملاً‌ اشراف‌ دارد که کجاو چه هنگام مرتکب جرم خـواهد شـدو چه اهدافی دنبال میشودو یا آیا بزه‌ دیدگـانی‌ نیز‌ وجود خواهند داشـت یا خیر؟

بـزهکاران در این‌ مکان‌ ها‌ به‌ دلیل‌ آشـنایی‌ کـامل با محیط ، همچون افراد ساکن در

محل ، رفتار مینمایند.

ثانیاً، جرم ها بیشتر در زمـان هـایی اتفاق می افتد که جـریانات عـادی و روزمـره از جمله خرید‌، رفـت وآمـد به محل کار یا مـدرسه صـورت میگیرند، البته آن هم درست در زمانی که هیچ شاهدی در اطراف محل حادثه به چشم نـمیخورد. بـه عنوان مثال ، خانواده ای‌ را‌ فرض کنیم کـه تـمامی اعضای آن در مـحل کـار حـاضرو به هر حال خـارج ازخانه هستندیا به مدرسه رفته اندو بنابراین ساعت های متمادی خانه را خالی گذارده اندو‌ شـرایط‌ را بـرای سرقت آسان کرده اندو یا بیمارستانی کـه در آن مـحل کـارمندان در حـال تـعویض شیفت خود هـستندو در پارکـینگ در حال‌ رفت‌ و آمد می باشند.

این حقایق‌ ، نیاز‌ به برخی راه کارهای بنیادین را مشخص می کند که بـتوان ازطـریق

آنـها:

الف ) تلاش و هزینه برای ارتکاب جرم را افزایش داد،

ب )درصـد احـتمال‌ ردیابـی‌ بـزهکار را بـیشتر نـمود‌، زیرا‌ همیشه فردی در صحنه ارتکاب جرم حضور دارد که هرگونه رفتارو حرکت مشکوک را گزارش نماید.این رویکرددر پیشگیری از جرم از گذر طراحی محیطی،اتخاذ شده است .

تحقیقات حقوقی » بهار 1390 - شماره 53 (صفحه 247)

٤.پیشگیری از‌ ارتکاب‌ جرم از گذر طـراحی محیطی

اصل اساسی پیشگیری از جرم از گذر طراحی محیطی بر این فرض مبتنی است که طرح و کاربرد محیط مستقیماً بر رفتار انسان تأثیر میگذارد٤.همچنین‌ ترسی‌ که از‌ ارتکاب جرم ناشی میشود نـیز بـر شرایط زندگی تأثیرگذار است .

پیشگیری از جرم از گذر طراحی محیطی‌ از دو جهت با روش های سنتی مبارزه با جرم فرق‌ دارد‌: اول‌ اینکه فرایند پیشگیری از جرم از گذر طراحی محیطی خطر ارتکاب جرم را در مرحله طـراحی بـررسی ‌‌مینمایدو‌ سعی دارد که فرصت های ارتکاب جرم را کاهش دهد یا از بین‌ ِبَبرد‌، اما‌ اکثر اقدامات حفاظتی -امنیتی و پیشگیری از ارتکاب جرم بعد از وقوع جرم صـورت مـیگیرد. دراین‌ صورت است که مـکان وقـوع جرم ناامن می شود.

ثانیاً بر خلاف روش‌ های سنتی حفاظتی که‌ در‌ آن از قفل وزنگ خطر برای ایجاد امنیت استفاده میشد، در روش پیشگیری از جرم از گذر طـراحی مـحیطی، فرصت ارتکاب جرم را بـرای بـزهکار به حداقل رسانده است ، آن هم‌ از طریق ایجاد مکان های مناسب و طراحی صحیح ساختمان هاو برخورداری از دیگر تسهیلات .

پیشگیری از جرم از گذر طراحی محیطی رویکرد طبیعی نسبت به پیشگیری از ارتکاب جرم ارائه مـیدهد٥‌.بـه‌ عبارت دیگر، طراحی مناسب ، فضاهای سراسر بین وشفافی رابه وجودمی آورد که قانون گرایی را افزایش و فرصت ارتکاب جرم را از بین می برد یا کاهش میدهد. این سه اصل‌ اساسی‌، طی مراحلی به کار گـرفته مـی شوندکه ازآن جـمله میتوان به کنترل دسترسی طبیعی، نظارت طبیعی و تقویت منطقه ای اشاره نمود.

٤.در این خصوص نگاه کنیدبه : حمیدرضا عامری سـیاهویی‌؛ نقش‌ معماری در پیشگیری از جرم (ترجمه )، انتشارات مجد، ١٣٨٨،ص ص ٢٢به بعد.

٥.عامری سـیاهویی، هـمان .

تحقیقات حقوقی » بهار 1390 - شماره 53 (صفحه 248)

کـنترل دسترسی طبیعی: عبارت است از به کارگیری عناصر طراحی مناسب از جمله ورودی و خروجیها‌، پیاده‌ روها‌، ایجاد مناظرو چشم انـدازهای ‌ ‌طـبیعی‌، نورپردازی‌ و استقرار‌ علائم برای کنترل رفت و آمدو اتخاذ رفتارهای مناسب .

اگرچه استفاده ازحـصارها و دیگـر مـوانع در برخی اماکن منجر به کنترل واقعی می‌ -

شوند‌، اما‌ نمیتوان وجود موانع روان شناختی را نادیده گـرفت‌ .

از‌ آنجا که شهروندان منضبط و قانونمند نقش بسزایی در برقراری امنیت دارند، طراحی ساختمان و مـکان ها باید به گـونه ای‌ انـجام‌ گیرد‌ که آنان بتوانند اشراف کافی به محل داشته باشند. ایجاد‌ مناظر طبیعی، نورپردازی و تعبیه پنجره ، نوعی نظارت طبیعی رابه وجود میآورد.

شمشادهای انبوه و بلند،و پوشش های گیاهی زیاد‌، محلی‌ مناسب‌ بـرای پنهان شدن محسوب میشوندوجلوی دید افراد را برای نظارت بر‌ محیط‌ اطراف و خیابان می گیرد. از سویی فعالیت های شبانه نیاز به نور بسیار دارد. به عبارت‌ دیگر‌، نور‌ زیاد برای تشخیص و شناسایی محیط لازم است ، مـکان هـای تاریک امکان پنهان‌ شدن‌ مجرمان‌ و افرادی که مستعد ارتکاب بزه هستند را فراهم مینماید.

اتخاذ تصمیمات مناسب در برخی‌ محله‌ ها‌ که احتمال ارتکاب جرم در آنجا زیاد است ، بسیار اهمیت دارند. فعالیت هـای پرخـطر‌، از‌ جمله بازی بچه ها، باید در مناطقی ترتیب داده شود که بچه ها‌ تحت‌ نظارت‌ باشند؛ ورودی های ساختمان باید به گونه ای باشد که ورودو خروج افرادکاملاً قابل‌ مشاهده‌ باشد. طراحان باید کـار خـود را به گونه ای انجام دهند که از‌ حضور‌ شاهدان‌ عینی آن هم به طور شبانه روزی در محل مطمئن شوند.

این کار احتمال شناسایی‌ فرد‌ مجرم را بسیار زیاد مینماید. هنگامی که سومین نظریه پیشگیری از جرم‌ از‌ گـذر‌ طـراحی مـحیطی یعنی تقویت حفاظتِ محله ومـنطقه مـطرح مـی - شود، نقشه کشی محل و ایجاد چشم‌ اندازو‌ نیز‌ تعریف فضاهای عمومی و خصوصی مد

تحقیقات حقوقی » بهار 1390 - شماره 53 (صفحه 249)

نظر قرار میگیرند. فضاهای خصوصی دارای علائمی‌ به‌ مـنظور نـشان دادن وتـشخیص مالکیت هستند که این خود نقش هشدار را برای مـجرم ایفـاء میکند‌.

٥.برنامه‌ ریزی برای پیشگیری از جرم از گذر طراحی محیطی

پیشگیری از جرم‌ از‌ گذر طراحی محیطی خطر ارتکاب جرم در‌ جامعه‌ را‌ کاهش مـیدهد. اگـر چـه این نظریه نیاز‌ به‌ بازنگریِ رویدادهاو خط مشی هاو تفکرات افـرادی دارد که در استفاده از زمین‌ و اتخاذ‌ تصمیمات در زمینه توسعه نقش‌ دارند‌، اما با‌ این‌ حال‌ می - توان به اصلاحاتی اشـاره نـمود‌ کـه‌ بدون صرف زمان و منابع مالی زیادبه دست می آیند.

همین امـر بـاعث‌ میشود‌ که پیشگیری از جرم از گذر‌ طراحی محیطی، به عنوان‌ رویکردو‌ روندی جالب برای توسعه در‌ هر‌ جـامعه ای مـناسب بـاشد.

اگر چه فعالیت های بسیاری در قالب طرح پیشگیری‌ از‌ جرم از گذر طراحی مـحیطی‌

صـورت‌ مـیگیرند‌، اما طراحان باید‌ محورهای‌ ذیل رابه طور خاص‌ مورد‌ توجه قرار دهند:

١.در طرح های خـود ازمـجریان قـانون در بخش تصمیم گیری استفاده‌ نمایند‌، زیرا آنها

نسبت به جرم و رفتارهای‌ مجرم‌ آن هم‌ در‌ مناطق‌ خـاصی از شـهر آگاهی‌ کامل دارند.

٢.ارزیابی مشکلات موجود در ناحیه و ارائه راه حل ؛

٣.بهبود شرایط کیفی زندگی از‌ طـریق‌ بـرنامه هـای حفاظتی .

٤.اصلاح قوانین ، مقررات‌ و خط‌ مشی‌ ها‌ بر‌ اساس اصول پیشگیری‌ از‌ جرم از گذر

6

طـراحی مـحیطی .

٦.در خصوص نقش نهادهای دولتی و غیر دولتی در پیشگیری از جرم‌ نگاه‌ کنیدبه‌ : کلارک، رونالد وی ؛ پیشـگیری از جـرم ، مـطالعه‌ موردی‌ سرقت‌ از‌ فروشگاه‌ ها‌، انتشارات دانشگاه علوم انتظامی،,١٣٨٨

تحقیقات حقوقی » بهار 1390 - شماره 53 (صفحه 250)

٦.تحقیقات کیفی در نواحی موجود

مطالعات کیفی زیر مـبتنی بـروقایعی است که در دو ناحیه ساراسوتای فلوریداو فونیکس آریزونا به وقوع پیوسته‌ است ٧.در این نـواحی، روش پیشـگیری از جـرم از گذر طراحی محیطی در فرایند طراحی و توسعه شهری نقش بسزایی داشته است .

٧.پیشگیری از جرم از گذر طـراحی مـحیطی در سـاراسوتای‌ فلوریدا‌

در سال ١٩٩٠ شهر ساراسوتا همچون سایر ایالات آمریکا درگیر مسائل مشابهی بود:

چـگونه مـیتوان بافت قدیمی نواحی شهری را احیاء نمود، نواحی که بارزترین مشخصه آنها بناهای خصوصی‌ فرسوده‌ و شالوده مـتزلزل اسـت امری که به نوعی مانع رشد سرمایه گذاری اقتصادی شده و سطح کـیفی زنـدگی افراد جامعه را پایین آورده است .مقامات‌ مسئول‌ و ستاد شـهری هـمگام بـا افراد‌ جامعه‌ با به کارگیری و اتخاذ راهـبردهای پیشـگیری از جرم از گذر طراحی محیطی در زمینه طراحی، ایجاد خط مشی و قوانین و مقررات به این امـر پاسـخ‌ مثبت‌ دادندو خود را در‌ این‌ مـسئله درگـیر نمودند. نـتایج بـه دسـت آمده عبارت بوداز کاهش جرم در این نـواحی. این مـطالعه موضوعی، خط مشی، روندو نتایج این گونه تلاش - ها را بررسی مینماید.

٨.ممنوعیت نـوسازی‌

مـسیر‌ منطقه شمال به عنوان دروازه شهر مـحسوب میشودو در دو سوی بزرگراه us٤١

قـرار گـرفته است ، این اولین بزرگراه ساراسوتا است کـه در سـال ١٩٢٧ ساخته شده و ٢/٢ مایل طول‌ داردو‌ از فرودگاه‌ و مرز شمالی شهر تا به طرف جنوب و مـرکز شـهر ادامه دارد.هتل -

٧.عامری سیاهویی؛هـمان ،ص ٢٤بـه بـعد‌.

تحقیقات حقوقی » بهار 1390 - شماره 53 (صفحه 251)

های بسیاری در این مـسیر در دهـه ١٩٤٠و ١٩٥٠ میلادی ساخته‌ شدندو‌ در‌ خـدمت صـنعت توریسم قرار گرفتند. نواحی بازرگانی، کلیسا، مدارس و دیگر مراکز فرهنگی متولی ارائه خدمات به تـوریست ‌‌هـا‌ بودند. با گذشت زمان سه تـغییر عـمده و اساسی رخ داد. خـیابان دو طـرفه‌ آسـفالت‌ شده‌ به بزرگراه چـهار باند بزرگی تبدیل شد. هتل های قدیمی در مقایسه با هتل های‌ زنجیره ای مدرن متروک و مـنسوخ شـدندو مقررات و قوانین جدیدی درزمینه توسعه امـلاک و زمـین‌ هـا اتـخاذ شـدند که‌ منجر‌ بـه کـاهش تراکم و افزایش فضای پارکینگ ، ایجاد چشم اندازهای طبیعی و مخازن آب شدند.اما قوانین جدید باعث ایجاد نـابرابری شـدندو نـوسازی مجدد را نیز محدود نمودند. فعالیت های سـاخت و سـازو اصـلاحات‌ ُافـت پیدا کـرد، بـازرگانی با مشکل روبه روشدو جرم نیز افزایش یافت . در نتیجه منطقه مملواز بناهای فرسوده و قاچاقچیان مواد مخدر گردیدو کشاورزان نیز از حومه شهرو روستاها به سمت شهر‌ هجوم‌ آوردنـد، به طوری که این ناحیه در سال ١٩٩٠ به عنوان بدترین ناحیه شناخته شد. بر همین اساس بود که ساکنان منطقه در سال ١٩٨٩ زمینه طراحی و نقشه کشی ساراسوتا‌ را‌ فراهم نمودندو نتایج بررسیها منجر بـه تـوسعه و احیاء مجدد منطقه گردید.

٩.تیم مطالعاتیِ پیشگیری از جرم از گذر طراحی محیطی

به منظور شناخت طبیعت جرم در نواحی شمالی بحث‌ هایی‌ میان طراحان و مراکز پلیس صورت گرفت که این خود منجر بـه شـکل گیری تیم بررسی پیشگیری از جرم از گذر طراحی محیطی شد. این تیم تحت نظارت شهردار قرار‌ گرفت‌ ، آن‌ هم با روش ارائه گزارش‌ از‌ طریق‌ مدیران مربوطه . تـیم اصـلی شامل دو طراح ، دو افسر پلیس و یک نفراز وزارت مـسکن و شـهرسازی بود.

این تیم براساس خط مشی‌ فرهنگی‌ مؤسسه‌ ملی پیشگیری از جرم تشکیل شدو روش پیشگیری‌ از‌ جرم از گذر طراحی محیطی اتخاذ گردید. علاوه بر سه روشی کـه در بـالا بحث شد، از جمله کـنترل‌ دسـترسی‌ طبیعی‌، مراقبت طبیعی و استحکام منطقه ای آنها، اصل

تحقیقات حقوقی » بهار 1390 - شماره 53 (صفحه 252)

چهارمی را نیزبه‌ آن افزودند و آن امر نگهداری بود.امر خطیر نگهداری و محافظت در جهت ادامه استفاده از فضا برای دستیابی‌ به‌ اهداف‌ مورد نظر حائز اهمیت بـودو خـود بر امر مالکیت تأکید داشت‌ و میتوانست‌ نظارت را از طریق کنترل رشد مناظرو تعمیرو

8

جایگزینیِ روشنایی اِعمال نماید .

محققان بر این عقیده‌ اند‌ که‌ سهل انگاری در زمینه محافظت مهم ترین مسئله در

افزایش جـرم مـحسوب‌ میشود‌.

بـه‌ منظور تحقق و هدایت تلاش های تیم ، هدف های بسیاری تعریف شدند. هدف تیم به‌ کارگیری‌ اصول‌ پیشـگیری از جرم از گذر طراحی محیطی برای کاهش آمار جرم در ساراسوتا بود‌. مـنطقه‌ شـمالی مـهم ترین بخش برای اجرای این اهداف درنظر گرفته شد.

جرائم مورد‌ ارزیابی‌ قرار‌ گرفتندوتوصیه هایی نیز در این زمینه صـورت ‌ ‌گـرفت . دیگر اهداف عبارت بودند از: بررسی‌ مجدد‌ پروژه های توسعه خصوصی و شهری، بررسی و تنظیم کـدهای مـوجودو فـراهم آوری تسهیلات آموزشی‌ برای‌ تصمیم‌ گیرندگان و مجریان برنامه و نیز افراد جامعه . راه کارهای به دست آمده بـیانگر اهمیت موضوع بودند‌.

به‌ منظور تشویق افراد به توسعه و ایجاد اصلاحاتی در این زمینه شـورای شهر‌ با‌ به‌ - کـارگیری روش پیشـگیری از جرم از گذر طراحی محیطی از سوی تیم اجرایی راه کارهایی‌ را‌ اتخاذ‌ نمود.

١٠. منطقه تامیامی شمالی و روند مطالعه و بررسی این بخش

مطالعات انجام‌ شده‌ بر روی منطقه تامیای شمالی مشتمل بر فرآیند طراحی و

نقشه کشی این مـحدوده است .موفقیت این‌ طرح‌ منوط به همکاری نزدیک میان بخش های

٨.در خصوص تجزیه و تحلیل جرائم‌ نگاه‌ کنیدبه : شاون ای و غیره ، راهنمای تجزیه و تحلیل‌ جرائم‌ ، ترجمه‌ مهدی جاویدو سروش بهربر، انتشارات دانشگاه عـلوم‌ انـتظامی‌،١٣٨٨.

تحقیقات حقوقی » بهار 1390 - شماره 53 (صفحه 253)

خصوصی و دولتی است .این امر همکاری میان طراحان ، مجریان قانون و نقشه کشان‌ را‌ نیز به وجودمی آورد.


ادامه مطلب

نظرات() 

درب آکاردئونی و سازه های فلزی ساختمان آریا در

سرقت از اماکن به عنوان‌ یکی‌ از‌ جرایم رو به رشد، تـوجه متولیان پیشگیری از جرم را به خود جلب نموده‌ است‌ . در‌ همین چارچوب ، توجه به برنامه ها و سیاسـت هـایی کـه بـتواند مـوجبـات کــاهش سـطح بزهکـاری‌ و وقـوع‌ ایـن جـرم را فـراهم آورد، اولـین درخواست و اقدام اکثر کشورها است . بـا تـوجه‌ به‌ سابقه‌ اعمال سیاست های پیشـگیری از جرم در کشورهای مختلف مشاهده می شود که اکثر‌ این‌ کـشورها از طـریـق بـرنامـه ریزی های اجتماعی و فرهنگی و اجرای متمرکز آن هـا بـر‌ شخصـیت‌ افـراد‌ جامعـه و مشارکت دادن تـمام نـهادها، سـازمان ها و افراد اجتمـاع ، سـعی در پیشـگیری از وقـوع جرایم‌ دارند‌. از این رو، سازمان ها و ارگان های مسئول در زمـینه بـرقراری نـظم‌ و امنیت‌ ، بیش‌ از پیش موظف می شوند که از تمامی تـوان ، ظرفیـت و امکانـات موجـود بـرای حفظ و بـرقراری‌ نـظم‌ و امنیت‌ اجتماعی بهره برداری کنند.

اصطلاح پیشگیری از جرم در بسیاری از متون‌ رسمی‌ ، قوانین و آیین نـامه هـا کـشـور آمده است و مراجع مختلفی هم در اجرای این سیاست وظایفی را‌ عهده‌ دار شده انـد.

نیروی انتظامی بـه عـنوان یکی از نهادهای دولتی تاثیرگذار‌ در‌ امر پیشگیری ، براسـاس بند ٨ ماده ٤ قانون ناجا‌، عهده‌ دار‌ پیشـگیری انـتظامی از جـرم است . اما وظیفه‌ پلـیس‌ در بحث پیشگیری ، محدود به این سطح از پیشگیری نیست ؛ بلکه براساس بند‌ ١٨‌ از مـاده ٤ قـانون ناجا، پلیس‌ همگام‌ با سایر‌ سازمان‌ ها‌ و در تعامل جدی با آنها زمـینه‌ هـای‌ اقـدامات فرهنگی و اجتماعی را در جهت کاهش جرایم فراهم مـی آورد (رجبـی‌ پـور‌،

.(120 :1388

پدیده سرقت از اماکن‌ ، که موضوع مورد بحث‌ اینـ‌ پژوهـش بـه عنوان متغیـر وابسـته‌ است‌ ، یکی از آسیب های اجتماعی است که از یک سو امـنیت شـهروندان را‌ به‌ مخاطره می اندازد و از سوی‌ دیگر‌ بر‌ نگرش مردم پیرامون‌ کارآیی‌ و توانمندی نیروی انتظامی تاثیر‌ مـی‌ گـذارد؛ چه ، شهروندان یک جامعه اماکن خویش را در زمره خصوصـی تـرین بخش های‌ زندگی‌ خـویش مـی دانند و لاجرم دستبرد به‌ بخش‌ خصوصی زنـدگی‌ خـود‌ و حـتی‌ حیثیت روانی و اجتماعی خود‌ می دانند. از هـمین روی ، آنـان همواره انتظار دارند که نیروی انتظامی شرایطی را فراهم‌ سازد‌ یا اقداماتی را انجام دهد تـا‌ امـاکن‌ آنان‌ را‌ از‌ دستبرد سارقان در‌ امان‌ دارد. نـیروی انـتظامی نیـز بـراسـاس اهـمیـت مـوضـوع همـواره

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 53)

بخشــی از تــوان و انــرژی خــویش را مـعطــوف پیشـــگیری‌ از‌ ســرقت‌ امــاکن نمــوده است (رییسی وانانی ، ١٣٨٣: ١٣‌). البته‌ پیشگیری‌ موفقیت‌ آمیز‌ و سودمند‌ از جـرم ، بــه مشارکت و همکاری بین شهروندان و نهادهای دولتـی وابسته است . دولت ها بـاید تـلاش نمایند تا به صورت عـادلانه و بـا رعایت حقوق مدنی ، از جرم پیشگیری‌ کنند. در عوض ، اشخاص و سازمان ها نیز باید بـعضی از مـسئولیت های پیشـگیری از جـرم را بـر عـهـده گـیرند.

پیشـگیری وضعی یا موقعیت مـدار بـه عنوان راهکار جدید پیش گـیرنده‌ از‌ بـزهکاری و جانشین گونه های متعارف پیشگیری از جرم ، ناظر به تغییر اوضاع ، احـوال و شـرایطی است کـه احـتمال ارتکاب جرم در آن زیاد است (ابراهیمی ، ١٣٩٠: ٨٦). ارائه دهندگان نـظریة‌ پیشـگیری‌ وضعی مـعتقدند کـه هـدف پیشگیری اجتماعی از بـین بــردن عوامـل خطر جرم است ، اما در عمل هیچ گاه نمی توان به حـالتی رسـید‌ کـه‌ تـمـام اقــدامات پیشگیرانة اجتماعی به‌ نتیجه‌ برسد و دیگـر هـیچ بـزهکار یا بـزه دیدة جـدیدی به سـطح جـامعه اضـافه نشود. لذا، تکنیک های پیشگیری وضعی که به منظور دشوار کـردن ، پـر‌ خطر‌ کردن یا جاذبه زدایی‌ ارتکاب‌ جرم بـه کـار مـی روند در ابتدا مـورد اسـتقبال بـازار امنیت خـصوصی و شـرکت هـای بـیمه قـرار گـرفت و پس از آن مقامات دولتـی از جملـه پلیس از آن استقبال کردند. لذا‌ اکنون‌ کمتر مکان خصوصی آزاد برای عموم است که از مراقبت و نظارت انسانی یا مراقبت از طریق فناوری بهره نبـرد. ایـن فنـاوری بـرای پیشگیری از جرایم اموال در امـاکن بسته و نسبت‌ به‌ بزهکاران اتفاقی‌ و سارقان اماکن مؤثر است .

ضرورت و اهمیت بررسی تأثیر اتخاذ تدابیر پیشگیرانة وضعی بـر وقـوع سـرقت از اماکن‌ در حالت اول ، مورد آزمایش قرار دادن تدابیر عینی و تکنیک های‌ بـالقوة‌ مـؤثر‌ بر ایجاد مانع بر سر راه سارقان منزل و مغازه در بوته عمل است . در حالت دوم ، به ‌‌منظور‌ کارایی بیشتر، ترکیب و اولویت اتخاذ تدابیر پیشگیرانة وضـعی مشـخص و در حالـت سوم ، پلیس‌ به‌ عنوان‌ یکی از نـهادهای دولتـی متولی پیشگیری از جرم ، راه حـل هـای پیشگیرانة مناسب نسبت به‌ جرم سرقت اماکن را پیدا خواهد کرد. در این حالت ، پیدا کردن نقاط‌ ضعف مردم و ارائه راهکارهای‌ کاربردی‌ و عملی جـهت حـفاظـت بیشـتر از اموال و اماکن مسکونی و تـجاری خـود در جهت کاهش آسـیب هـای بعـدی ناشـی از

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 54)

سرقت ، یکی از دغدغه های پلیس در امر مبارزه با جرایم است .

هدف‌ اصلی در این پژوهش شناخت پدیدة سرقت از اماکن ، شناخت اصول و قـواعد ایمـنی و پیشگیرانه از این نوع سرقت ، نـهادینه کــردن مراقبـت از امـاکن و بـالا بـردن سطح آگاهی مردم در جهت پیشگیری‌ از‌ وقوع آن است . به همین منظور تکنیک های پیشگیرانة وضعی که در این خصوص به کار گرفته مـی شـود و تحقیـق براسـاس آن پایه ریـزی شـده اسـت ، بــر ســه گونـة تـدبیر‌ فـردی‌ (انسـانی )، فیزیکـی (محیطـی ) و دولتی (اجتماعی ) است .

پیشینه تحقیق

در بحث پیشگیری از سرقت و راه های مقابلـه بـا آن ، کتـاب هـای مختلفـی تـألیف و تحقیقات متعددی انجام شده که چکیده ای‌ از‌ مهم ترین آن هـا کــه مـرتبط بــا سـرقت منزل و مغازه و تأثیر پیشگیری وضعی و استفاده از فناوری بـرای مهـار سـرقت بـوده

است به شرح ذیل بیان مـی شود:

گل محمدی‌ خامنه‌ (١٣٨٤‌ و ١٣٨٥) در دو کتاب خـود‌ تحـت‌ عنـاوین‌ «پیشـگیری از جرایم » و «مـدیریت پیشـگیری از جـرایم »بـه انـواع پیشـگیری ، پیشـگیری در قـوانین داخلی و ناجا و جدیـدتـرین تکنیـک هـای پیشـگیری وضـعی و اجتمـاعی‌ و مکاتـب‌ جرم‌ شناسی ، رابـطة ‌ ‌جـرم شناسی و پیشگیری از جرم ، پیشرفت‌ های‌ فناوری و آثـار آن در پیشگیری از جرایم ، چالش ها و مشکلات نـاجا، نـقش قـوة قضائیه و ناجـا در کـاهش عوامل جرم‌ زا‌ پرداخته‌ است .

رسولی (١٣٨٥) پایان نامة خود را تحت عنوان «بررسی‌ راه های پیشـگیری از سرقت منزل از دیدگاه کاراگاهای پلیس آگاهی همدان » ارائه کرده است . اهداف این تحقیق‌ ، شناخت‌ عملی‌ وضـعیت سرقت منزل در همدان و راه هـای پیشـگیری از وقوع سرقت‌ به‌ کمک برنامه ریزان بود.

شایسته زرین (١٣٨٦)در تحقیق خود به این نتیجه رسید که مکان‌ و زمان‌ با‌ وقـوع سرقت رابطة مستقیم دارد و انواع سرقت در بخش مرکزی شهرها انجام‌ می‌ گیرد‌ و با استفاده از سـیستم اطلاعات جغرافیایی می توان در مکان یابی و پیشگیری از سـرقت‌ اقدام‌ کرد‌.

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 55)

محمدنسل (١٣٨٧) در کتاب خود تحت عنـوان «پلـیس و سیاسـت پیشـگیری از جرم » به مبانی‌ نظری‌ و تکنیک های انواع پیشگیری و رویکردهـای عملـی پلـیس در پیشگیری از جرایم از جمله‌ پیشـگیری‌ وضـعی‌ پرداخته است .

الماسـی (١٣٨٩) مقالـه ای تحـت عنـوان «پیشـگیری وضـعی از سـرقت امـوال دولتی‌ (مطالعه‌ موردی سرقت کابل هـای بـرق شهرسـتان خـرم آبـاد ١٣٨٥-١٣٨٦)»

نوشته و با استفاده‌ از‌ آخرین‌ شیوه های پیشگیری وضعی بـه ایـن نـتیجـه رســید کـه وزارت نیرو و شرکت های برق در‌ صورت‌ اجرا کردن برنامه هـای پیشـگیرانه و اصـلاح طراحی غلط محیطی شبکه های برق‌ رسان‌ می‌ توانند بـه طـور قطعـی از وقـوع ایـن سرقت پیشگیری کنند.

نـوروزی ، بـارانی و سرکشیکیان (١٣٩٠) در‌ کتاب‌ خود‌ با عنوان «پیشگیری از جـرم ، از نظریه تا عمل با تأکید بر‌ نقش‌ پلیس » به رویه ها و برنامه های پلیسی موقعیت مدار و پیشگیرانة وضعی اشاره کرده و نقش پلیس در‌ این‌ موقعیت را پررنـگ دانـسته انـد.

افراسیابی (١٣٩٠) در مقاله ای با عنوان‌ «از‌ طـبقه بـندی بـزهکاران تـا طبقـه بنـدی تکنیک‌ های‌ پیشگیری‌ وضعی از جرم » به این نتیجه رسیده‌ است‌ که بـرای بزهکـاران می توان یک گونه شناسی سه گـزینه ای ارائه کـرد‌. نـخسـتین‌ طبقـه از بزهکـاران ، بـه بزهکاران‌ متجاوز‌ یا مزمن‌ اختصاص‌ دارد‌ کـه سـبک زندگی جنایی را در‌ پیش‌ گرفته و ریسک بالایی دارند. طبقة دوم بزهکارانی معمولی هستند که سبک زندگی‌ قـانونی‌ را در پیش گرفته اند و برای‌ پیشـگیری از جـرایم آنـها‌ لازم‌ است از تکنیک های پنج‌ گانـه‌ مبتنی بر حذف عـوامل توجیه کننـدة رفتـار جنـایی اسـتفاده کـرد. در طبقـة سـوم‌ ، بزهکاران‌ تحریک شده اند که با‌ ورود‌ به‌ وضعیت پیش جنایی‌ بـه‌ ارتـکاب جـرم تحریـک می‌ شوند‌ و برای پیشگیری باید از تکنیک های پنج گانة مـبتنـی بــر کـاهش محـرک استفاده کرد‌.

کلارک‌ ١(١٩٩٢) براساس مطالعات خود، توسعه و تکامل‌ تکنیک‌ های پیشـگیری‌ از‌ جرم‌ ، در سه مـرحله قـابـل‌ تـحلیـل دانسـته اسـت . در مرحلـة نخسـت ، تکنیـک هـای پیشگیری از جرم ، تحت عنوان تکنیک هـای‌ دوازدهـ‌ گـانـة کـلارک مبتنـی بـر افـزایش

______________________________________________________

1- Clarke‌

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 56)

تلاش‌ ، افزایش‌ خطرات‌ و کاهش‌ منافع حاصل از‌ جـرم‌ ارائـه شـد(ص ٣١). در مرحلـة دوم ، مـطالعات بـراساس نـظریة فنون خنثی سازی دیویـد متـزا شـکل گرفـت‌ . در‌ ایـن‌ مرحله چهار تکنیک دیگر تحت عنوان تـکنیک‌ هـای‌ مبتنی‌ بر‌ حذف‌ توجیه‌ کننده ها بر جدول طبقه بندی سابق اضافه شـد (کـلارک ، ١٩٩٧: ٩). در مـرحلة سوم ، که به دنبال نظریه پردازی های ریچارد ورتلی صورت گرفت ، تکنیک های ارائه‌ شـده کـلارک و ورتلی با یکدیگر ترکیب و یک نظام طبقه بندی بیسـت و پـنج گانـه ارائـه شـد(کـرنیش و کـلارک ، ٢٠٠٣: ٩٠) مـبانی نـظری تحقیق

پیشگیری وضعی یا موقعیت مدار به عنـوان راهکـار‌ جدیـد‌ پیشـگیری از بزهکـاری و جانشین گونه های مـتعارف پیشـگیری از جرم - به ویژه پیشگیری اجتماعی که به نظر برخی جرم شناسان کارنامة نـامطلوبی از خـود بـه جای گذاشته اسـت - در‌ اواخـر‌ دهـة

١٩٧٠ توسط رونالد کلارک و تنی چند از همکارانش مطرح و نظریـه پـردازی شـد و عـمدتاً در انـگلستان بـه اجرا درآمد (صفاری ، ١٣٨٠: ٢٩٠). کلارک‌ پیشگیری‌ وضعی را تدابیر و روش هایی‌ تعریف‌ می کند کـه بــرای کـاهش فرصـت شـکل خاصـی از جـرم استفاده شده و نیازمند طراحی و مدیریت محیط مستقیم (صحنه و محل وقوع جـرم ) یا هـمان نظارت‌ هر‌ چه پایدارتر و سازمان یافته‌ تر‌ بر محل وقوع جرم اسـت ؛ بـه گونه ای که سختی و خطر اقدام برای ارتـکاب جـرم را افــزایش داده و سـودانگاری مجرمانـه را پایین آورد. پیشگیری وضعی ، شامل مسؤل کـردن کـل جامعه‌ در‌ قبال اعمال مجرمانـه و خطر بزه دیده شناختی می شود؛ به گونه ای کـه اعـضـای آن در مـراقبـت از خـود و اموال خود مشارکت کـنند(کــاری یـو، ١٣٨٣: ٢١). پیشـگیری وضــعی ، بــا‌ حـمایـت‌ از آماج‌ های جرم و بزه دیدگان بـالقوه و اعـمال تدابیر فنی درصدد جلوگیری از بزه دیدگی افراد (آماج ) در برابر‌ بزهکاران است کـه نـتیجة آن به طور غیرمستقیم کاهش بزهکـاری خـواهد‌ بود‌.

کلارک‌ در سال ١٩٩٣ فـنون پیشـگیری وضعی را در سه دسـته ارائـه و ١٢ فـن را بـرای پیشـگیری از ‌‌انواع‌ جرایم در نظر گرفت و هر یک از این سه دسته ، خود به چهـار‌ فن‌ تقسیم‌ مـی شـدند: دستة نخست ، افزایش تلاش بـرای جـلوگیری از ارتـکاب جرم که

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 57)

شـامل چـهار تکنیک‌ است : سخت کـردن آمـاج جرم ، کنترل دسترسـی بـه آمـاج جـرم ، منحرف کردن بزهکاران‌ از آماج جرم ، کنترل‌ وسایل‌ تـسهیل کـنندة جرم . دسـتة دوم ، تدابیر افزایش خطرهای جـرم کـه خود چـهار تـکنیک زیر را در بـر مـی گیرنـد: کنتـرل ورودی هـا و خروجی ها، نظارت رسمی ، نظارت به وسـیلة کارکنـان و بـالاخره‌ نظـارت طبیعی . هدف دستة سوم ، کـاهش مـنافع قابل پیش بینی حاصل از جرم با از دســترس خـارج کـردن آمـاج جـرم ، مشخص کردن امـوال ، کـاهش وسوسـه و نهایتـاً از بـین بـردن منافع است‌ (محمدنسل‌ ، ١٣٨٦: ٤٧). بعد از چند سال ، کلارک و هومل دوازده تکنیک اولیه را اصلاح کردند و بـا اضـافه کـردن دسته دیگری تحت عنوان «از بین بردن بـهانه »

آن هـا را بـه ١٦‌ تـکنیک‌ افـزایش دادنـد. این امر موجب شد که تدابیر وضعی به جرایم از جمله سرقت اموال محل کار توسط کارکنان تعمیم پیدا کند. در ادامه و در پاسخ بـه انتقاد ورتلی‌ از‌ پیشگیری وضعی از جرم ، کورنیش و کــلارک تکنیـک هـا را بـا اضـافه کردن دسته پنجمی تحت عنوان «کاهش تحریک ها» به ٢٥ تکنیـک افـزایش داده و

برخی اصطلاحات دیگر را در‌ دسته‌ بندی‌ تکنیک ها اعمال کردند (محمدنسل‌ ، ١٣٨٦‌:

.(48‌

جرم شناسان برای تبیین رویکـرد پیشـگیری وضعی نظریة فرصت را مطرح کرده اند.

این نظریه برای تبیین چگونگی فراهم شـدن زمینـة‌ رویـداد‌ جنـایی‌ و فراینـد گـذار اندیشه به عمل مجرمانه ، به معرفی‌ دو‌ الگو می پردازد: یکی الگوی نوع فعالیت روزمـرة افـراد و دیگری الگوی سبک و شیوة زندگی افراد است . الگوی «فعالیت روزمره‌ » بر‌ این‌ پایه استوار است که جهت وقوع یک جرم ، سـه عنصـر‌:١- بزهکـار بـالقوة بــا انـگیـزه ،

٢- بزه دیده یا هدف مناسب و ٣- عدم وجـود یک مـحافظ توانمنـد و کارآمـد، بایـد در یک‌ زمـان‌ و مکـان‌ بـا یکـدیگر تلاقـی کننـد، یعنـی «ارزش ، بـی کنشـی ، حجـم و دسترسی » مثلاً‌ اشیای‌ با حجم کم و ارزش زیاد که همه کس بـه آنـها دسترسی نـدارد و به آسـانی مـی توان‌ آن‌ ها‌ را جابجا کرد، اهداف مطلوب در جرایم مالی هستند و الگوی

«سبک زندگی‌ » که‌ به‌ بررسی مؤلفه های مربوط به بزه دیدگی شخصی می پردازد، این نظریه ارتباط نزدیکی‌ با‌ نظریة‌ فـعالیت روزمـره دارد و فعالیت روزمره چه در محل کار و چه در اوقات فراغت را‌ لحاظ‌ می کند. براساس این نظریه الگوهای عملکـرد یـا شـیوه زندگی اشخاص بر احتمال‌ بزه‌ دیدگی‌ آنها تأثیرمی گذارد. در واقع ، سبک زندگی بیـان

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 58)

مـی کـند که احـتمال قربانی شدن‌ در‌ یک جرم با میزان قرارگیـری فـرد در مکـان هـا و موقعیت های پرخطر بیشتر‌ می‌ شود‌. نظریه هـای «فعالیت روزمره » و «سـبک زنـدگی »

تفاوت چندانی با هم ندارد و هر دو گـزینش بـزهکاری‌ را‌ مـدنظر قرار می دهند، از ادغام

این دو نظریه می توان نظریة‌ « فعالیت‌ و سبک‌ زندگی » را ارائه کـرد(روزنبـام ، ١٣٨٠:

.(66

یکی دیگر از ارکان ضـروری ‌ ‌پیشـگیری وضعی ، نظریـة‌ انتخـاب‌ منطقـی‌ ١ اسـت کـه می توان از آن برای طراحی فضای قابل دفـاع در‌ طـرح‌ کـلی پیشگیری وضعی از جرم از طریق طراحی محیطی استفاده کرد. مطابق با این نظریه ، چنین‌ فرض‌ مـی شــود کـه بزهکار در انتخاب نوع و مکان ارتکاب جرم به شدت‌ تحت‌ تأثیر محـیط اطــراف خـود

بوده و تصمیم مـنطقی‌ خـود‌ را‌ با لحاظ این معیارها انتخاب می کند‌ (کـورنیش‌ ، ١٩٨٦:

٨٧). بنابراین ، بزهکار ضمن محاسبة هزینه ارتکاب جرم (که حتی شامل تلاشـی‌ کـه‌ برای آن صرف می کند‌ نیز‌ می شود‌)، نفع‌ ناشی‌ از جرم (پاداش احتمالی ) و خـطری که‌ با‌ آن فعل متوجه وی می شود، به ارتکاب آن اقدام کرده یا‌ از‌ آن خـودداری مـی کنـد

(اشنایدر، ٢٠٠٢‌: ١٠٦). در نظر گرفتن‌ پیشگیری‌ وضعی و انتخـاب منطقـی در کنـار‌ هم‌ به این نتیجه می انجامد که بزهکار در یک جرم خاص سـعی مـی‌ کند‌ که نفع جـرم بیش از‌ مضرات‌ آن‌ بوده یا نوعی‌ تعادل‌ میان فایده جرم وریسـک‌ ناشـی‌ از آن وجـود داشته باشد.

در هر صورت آنچه مسلم است ، حمایت و حفاظت از‌ آماج‌ های جرم مستلزم ایجـاد مـوانع فیزیکی‌ میان‌ بزهکار و آماج‌ جرم‌ است‌ . این موانع ، ممکن است‌ منـابع انسـانی - فردی (کنترل و مراقبت مردم محل ، استفاده از نگهبان محله و. . . ) و منـابع مـادی - فیزیکی (نصب‌ قفل‌ ، درهای آهنین ، سیستم های هـشداردهنده و آشـکارکننده‌ ، حفـاظ‌ پنجره‌ ها‌، دوربین‌ های نظارتی ، چشم‌ های‌ الکترونیکی و. . . ) و یا منابع دولتی (عوامـل پلیسی ، گشت های پنهان و آشکار پلیس و. . . ) باشند. در موانع انسانی - فـردی‌ ، اگـر‌ مجرمِ‌ بالقوه تصور کند که در صورت ارتـکاب‌ جـرم‌ ، مـورد‌ نظارت‌ و مشاهده‌ قرار‌ خواهد گـرفت - اگـرچه بـه واقع این گونه نباشد- احتمال ارتکاب جرم توسط وی کمتر خواهـد

______________________________________________________

1- Ration Choice Theory.

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 59)

شد. زیرا وی در «ساز و کار گذار از اندیشه‌ به عمل »، منافع و خطـر ارتکـاب جـرم را مـی سـنجد. وی مـی داند که در این مرحله ، بـه علـت نظـارت بـالقوه ، احـتمـال دخـالـت ساکنان ، پلیس و در نهایت دستگیری بالاسـت ، در نتیجـه‌ از‌ ارتکـاب جـرم منصـرف خواهــد شــد (قــورچی بیگــی ، ١٣٨٦: ١٥٠). در موانــع مــادی - فیزیکــی اســتفاده از پیشگیری در موقعیت (مـکان ) جـرم ، مـانند افزایش ریسک و انرژی مورد نیاز برای جرم از‌ طریق‌ دشوارکردن هـدف (برای مثال قرار دادن جواهرات در گاو صندوق ) و کاسـتن از پاداش مورد انتظار بزهکار (مانند کم بودن پـول در صـندوق فروشـگاه‌ یـا‌ مغـازه )، فرصت ارتـکاب جـرم را‌ کـاهش‌ می دهد. اما در موانع دولتی ، نیروی پلیس به عنوان یکی از موانع مـیان بـزهکار و آماج جرم و بخشی از سیاست تقویت بزه دیده ، رویداد‌ جنایی‌ را دشوار و با استقرار‌ در‌ فضاهای جغرافیایی معین یا گشت زدن در مکـان هــای خــاص ، وضـعیت و شرایط پیش جنایی را به ضرر بزهکـار دگرگـون و او را از ارتکـاب جـرم –

دست کم در آن محدوده یا‌ نـسبت‌ بـه آن آمـاج حفاظت شده - منصرف می سازد.

جرم سرقت : تحقق جرم سرقت مستلزم انجام فعلی از قـبیل ربـودن یا ربــایش ، کـش رفتن ، برداشتن ، بلند کردن و قاپیدن مال دیگری است‌ . قانون‌ گذار در‌ قانون جدید کـه در تـاریخ ٩٢/٢/١ به تصویب رسیده است ، در فصل هفتم و در ماده ٢٦٥، سـرقت‌ را چنین تعرف کرده است : سـرقت عـبارت از ربـودن مال متعلق‌ به‌ غیر‌ است .

سرقت از اماکن : سرقت منزل ، سرقت مغازه و فروشگاه ، سرقت انـبار، ســرقت بانـک ، سرقت از ادارات و مؤسسات ‌‌دولتی‌ ، سرقت اماکن عمومی (هتل ها، پایانه ها، گرمابـه و غـیره ) کـه در این تـحقیق‌ به‌ سرقت‌ از منازل و مغازه ها پرداخته می شود. چون بیشترین سرقت از اماکن براساس آمارهای مـوجود‌ در این دو بـخش دیده می شود.

سرقت از منزل : به ربودن (خارج‌ کردن هر گونه جنس‌ ، مـال‌ ، وسـیله نـقلیه و هر چیـز دیگری از منزل افراد، سرقت منزل می گویند که شامل مواردی از قبیل اثاثیـة مـنـزل ، خـودروی داخـل منزل ، موتورسیکلت داخل منزل ، دوچرخه داخل منـزل ، پـول ، طـلا، جواهر‌، مدارک شناسایی و. . . اسـت (رسـولی ، ١٣٨٥: ٧). سرقت از اماکن ممکن اسـت به دو شیوه انجام گیرد: الف )سرقت ساده (سرقت عادی ) که سارق بدون تـوسل بــه زور چیزی را می رباید. ب)سرقت‌ با‌ توسل به زور و تهاجم (سرقت جبری ) که بــه صــورت

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 60)

فردی یا دسته جمعی (باندی ) اتفاق می افـتد(رسـولی ، ١٣٨٥: ٨).

بـه طور کلی سارقان (از هر گروهی که بـاشد)، در انـجام‌ هر‌ نوع سرقت ، از چرخـه ای خاص تبعیت می کند که آن را با انجام یک برنامه ریزی دقـیق بـه دست مـی آورنـد. در صورتی کـه بـه نحوی از انـحا‌ در‌ این چـرخه مـشکل ایجاد شود، امکان انصراف از سـرقت یا تـغییر شـیوه و روش انجام آن وجود دارد. این چرخه را به شرح زیر مورد بررسی قرار می دهیم : وجود‌ شـرایط‌ جـسمی‌ و روحی متناسب با سـرقت در‌ سـارق‌ ، اخــذ‌ تصـمیم ، انتخاب محل (بـا تـوجه به نوع سرقت )، تعیین زمـان انـجام سرقت ، بررسی راه های انجام آن ، بررسی حمل اموال مسروقه‌ ، انتخاب‌ و جمع‌ آوری اموال (پـس از ورود بـه مـحـل )، اسـتفاده‌ از‌ اموال مسروقه یا فروش آن (این چرخه در هـر نـوبت سـرقت انجام می گـیرد).

در سـرقت از اماکن ، شناسایی‌ وانتخاب‌ مـحل‌ یکـی از مهم ترین و دقیق ترین کارها برای سارق است‌ . معمولاًَ سارقان خانه های جنوبی را بـرای سـرقت بر مـی گزیننـد، زیـرا بـلا فاصله پس از رفـع مـانع‌ وارد‌ منزل‌ مـی شـوند. حــال آنکـه در منـازل شـمالی وضــع راه ورودی و نفوذ‌ به‌ منزل برای سارقان ناشناخته بوده و خطـرات بیشـتری بـرای آن هـا دارد. البته منازل شمالی کـه راهـ‌ فرار‌ و ورودی‌ قابل رؤیـت داشـته یـا سـارق از آن هـا آگـاهی قـبلی دارد، نـیز‌ در‌ مـعرض‌ سـرقت قرار می گـیرد. خـانة خالی ، ایده آل ترین محـل برای سارقان منزل است‌ . سارقان‌ به‌ چند طریق از خالی بودن منزل آگـاه مــی شــوند؛ سـاده ترین راه اطمینان از‌ خالی‌ بودن منزل ، علامت گـذاری یا زنـگ زدن هــای مـتـوالی و سـؤالی اسـت . اطلاع از‌ وجود‌ اموال‌ نیز از طریق همسایه ها که دهان به دهان می شود، است .

سرقت از‌ مغازه‌ : در بین اماکن بعد از سرقت منازل ، سرقت مغازه ها بـالاترین آمـار را‌ دارد‌ و تـجربه‌ نشان داده مغازه هایی که اصول حفاظت فیزیکـی را رعایـت نکـرده انـد، بیشتر توجه سارقان‌ را‌ جلب کرده و در نتیجه مورد دستبرد قـرار گرفتـه انـد (حامـد،

١٣٨٨: ٦٨‌). کلیة‌ مغازه‌ ها می توانند مورد هدف سـارقان بـاشند، اما گروهـی از سـارقان به سرقت کالا از‌ بعضی‌ از‌ آنها علاقه بیشتری نشان می دهند و شگرد آن ها، سـرقت از این‌ گونه‌ مغازه ها است . مغازه هایی نظیر فرش فروشی ، زرگـری و طـلا فـروشـی ، لـوازم صـوتی تصویری و خانگی و قطعات‌ یدکی‌ ، سارقان را بیشتر تحریک و وسوسه می کند.

این گونه مغازه ها بالفعل‌ مورد‌ دستبرد قرار می گیرند. در کار سارقان‌ مغازه‌ تـنوع‌ فـراوانی

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 61)

وجود دارد و از شگردهای گوناگون برای‌ اینـ‌ کـار استفاده می کنند. عمل آنان با طـرح نقشة قبلی بوده و معمولاً بیشتر‌ اوقات‌ دو یا سه نفری اقدام‌ می‌ کنند. ورود‌ بـه‌ مغـازة‌ تعطیل از طریق سوراخ کـردن (در‌ یکـی‌ از پنج جهت مغازه )، قـفل بـری ، توپی زنی ، کانال کولر، پشت تابلو‌(بالای‌ در ورودی ) و گاهی نیز با نقب‌ زدن انجام یا با‌ شکستن‌ شیشـه ویترین مغازه اقدام به‌ سرقت‌ وسایل پشت آن می کنند. سرقت اغلب در تاریکی شـب صورت مـی گـیرد‌ تا‌ کالای بیشتری سرقت شـود. باتوجـه‌ بـه‌ نـوع‌ اجنـاس موجـود در‌ مغازه‌ ها، شگردها و شیوه های‌ مختلفی‌ مورد استفاده سارقان قرار می گیرد.

پیشگیری وضعی از جرم : در خصوص پیشگیری وضعی‌ ، تعریف‌ هـا و بـرداشـت هـای گـوناگونی ارائه شده‌ است‌ . تعریف اول‌ : ژرژپیکا‌، پیشگیری‌ وضعی را «اقدام بـه‌ محـدود کردن فرصت های ارتکاب جرم یا مشکل تر کـردن تحقق این فرصـت بـرای مجـرمین‌ بالقوه‌ می داند» (به نقل ازمیرخلیلی ، ١٣٨٨‌: ٨٤‌). تـعریف‌ دومـ‌ : رونـالد‌ کلارک در تعریف‌ پیشگیری‌ وضعی چنین می گوید؛ پیشگیری وضعی شامل اقدامات و روش هایی اسـت برای کاهش فرصت کـه ‌ ‌بـه‌ سوی‌ شکل‌ کاملاً خاصی از جرم نشـانه مـی رود‌، متضـمن‌ طراحی‌ و مدیریت‌ محیط‌ بلاواسطه‌ (صـحنه و مـحل وقــوع جـرم ) یـا همـان نظـارت و تحت نفوذ در آوردن هرچه پایدارتر و سازمان یافته تر محل وقوع جرم است ، بـه طوری که زحمات و خطرات ناشی از‌ اقدام برای ارتکاب جرم را افزایش داده و سود حاصـله ،

بـه طوری که در نظر اکـثر مـرتکبان جلوه گر می شود را کاهش می دهد (صفاری ، ١٣٨٠:

٢٩٢). تعریف سوم : مجموعه‌ اقدام‌ ها و تدابیری تلقی شده کـه بـه سـمت تسـلط بـر محیط و شرایط پیرامونی جرم و مهار آن متمایل اسـت کـه از یـک سـو، بــا کـاهش وضعیت های پیش جنایی یا وضعیت‌ های‌ قبل از بزهکـاری کـه وقـوع جـرم را مسـاعد می کند، صورت می گیرد و از سوی دیگـر، بـا افـزایش خطـر شناسـایی و دسـتگیری

بزهکاران بالقوه‌ صورت‌ می گیرد (نجفـی ابـرنـدآبادی ، ١٣٧٣‌: ١٤٠‌). تـعریـف چهـارم :

نایجل ساوت ، در تعریف پیشگیری وضعی چنین می نویسـد: «پیشـگیری وضـعی از جرم بر اراده ، طراحی و کنترل محیط فیزیکی (ساخته شده )، اتکا‌ دارد‌ به این منظور که‌ فرصت‌ های ارتکاب جرم را کاهش داده و یا خطر تـعقیب را، در صـورتی کـه ارعـاب مؤثر واقع نشود، افزایش دهد» (صفاری ، ١٣٨٠: ٢٩٨). در پایان ارائه تعاریف ذکر شده برای پیشگیری‌ وضعی‌ ، به ذکر نظریة ریموند گسن در این زمینه می پردازیم ؛ ریمونـد

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 62)

گسن معتقد است که : (با توجه بـه تـعریف های ذکر شده ) مصادیق و روش هـای علمـی پیشگیری از جرم ، مدت‌ های‌ مدیدی بیش‌ از اینکه تحت این عنوان مشهور شود وجود داشته است ، به بیان دیگر به نظر می رسد‌ پیشگیری وضـعی از جـرم ، عـنـوان جدیـدی

است بر آنچه پلیس یا‌ عـامه‌ آنـ‌ را پیشــگیری از جـرم مـی نامنـد (میرخلیلـی ، ١٣٨٨:

.(125

فرضیه های تحقیق

١- اسـتفاده و اتخـاذ تـدابیر انسـانی مـورد ‌‌اسـتفاده‌ در پیشـگیری وضـعی از جملـه مراقبت های فردی و نگهبانی و. . . در کـاهش وقـوع سـرقت‌ از‌ اماکن‌ در شهر کرمانشـاه مؤثر است .

٢- استفاده و اتخاذ تـدابیر فـیزیکی پیشگیری وضـعی از جملـه اسـتفاده از‌ تجهیـزات مراقبتی مانند دوربین مداربسته و حفاظت فیزیکی در کاهش وقوع سـرقت از امـاکن‌ در شهر کرمانشاه مؤثراست‌ .

٣- اسـتفاده‌ و اتـخاذ تـدابیر اجتماعی پیشگیری وضعی از جمله مداخله پلیس از طریق تعامل با مردم و آمـوزشهای مستقیم وغیرمستقیم درکاهش وقوع سرقت از امـاکن در

شهر کرمانشاه مؤثر است .

/

نمودار ١: مدل مفهومی تحقیق‌

روش شناسی تحقیق

این پژوهش از نـظر هـدف و مـاهیت ، کاربردی و از جهت نحوة گردآوری داده ها و اجـرا توصیفی - تحلیلی از نوع پیمایشی اسـت . جـامعـه آمـاری تحقیـق شـامل بـزه دیـدگان مربوط به‌ سرقت‌ منازل و مغازه ها در سطح شهر کرمانشاه و در سال ١٣٩٠ مـی بـاشـد،

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 63)

بـاتوجه به حجم زیاد مالباختگان تعداد ١٩٢ نفر از آنان به صورت تصادفی انتخـاب ، و پرسش نـامه پیش سـاخته‌ مـحقق‌ در بین آن ها، که در سطح حوزه ١٥ کلانتری موجـود در شهر قرار داشتند، تقسیم و پس از اخذ اطلاعات لازم از آنـها، جـمع آوری و سـپس به تجزیه وتحلیل‌ اطلاعات‌ پرداخته شد. برای آزمون پایایی پرسشنامه ها از روش محاسبه آلفای کرونباخ اسـتفاده شـد که بعد از تکمیل و جمع آوری پرسشـنامه میـزان پایـایی اندازه گیری و مقدار آن ٠/٨٦٦٥بدست آمد‌. برای‌ تـعیـین‌ روایـی پرســش نـامـه نیـز از‌ روش‌ صوری‌ بر پایه قضاوت داوران و اساتید متخصص و اهل فن استفاده شده اسـت .

برای آزمـون پایایی پرسـشنامه ها از روش محاسبة آلفـای کرونبـاخ‌ (بـا‌ ضـریب‌ ٠/٨٦)و برای تعیین روایی پرسش نامه نیز از‌ روش‌ صـوری بــر پایـه قـضـاوت داوران و اسـاتید متخصص و اهل فن استفاده شده است .

یافته های تحقیق

الف )یافته های توصیفی‌ : پیمایش‌ هـای‌ صـورت گرفته در خصوص پاسخ دهندگان به پرسش نامة تحقیق‌ نشان می دهد از کـلیة پاسـخگویان ، مـردان با ٨٧/٤ درصد و افـراد دیپلم و لیسانس با ٦١/٥ درصد و گروه سنی‌ ٢٦‌ تا‌ ٣٥ سال با ٣٥/٤ درصد بیشـترین پاسخ دهـندگان را بـه خـود‌ اختصاص‌ داده اند.

جدول ١: توزیع درصد فراوانی سن و تحصیلات

گویه ها میزان درصـد

سـن ١٨ تا ٢٥‌ سال‌ ٢٦‌ تا ٣٥ سال ٣٦ تا ٤٥ سال ٤٦ تا ٥٥ سال ٥٦‌ به‌ بالاتر‌

8/3 35/4 30/2 16/7 8/3

تحصیلات بی سواد ابتدایی سیکل دیپلم فـوق دیپلم و لیسـانس فوق لیسانس‌ و بالاتر‌

4/2 10‌/4 20/8 36/5 25 3/1

ب)یافته های تحلیلی : در این قسمت با استفاده از آزمون آماری‌ بـه‌ تـحلیل هر یک از

فرضیه های تحقیق با توجه بـه پرسـش هـای مطرح‌ شده‌ در‌ پرسش نامه می پردازیم .

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 64)

جدول ٢: تـوزیع فـراوانی و درصد گویه های مربوط به فرضیة اول‌ : اتخاذ‌ تدابیر فردی (انسانی )

تعداد پاسخ هـای مـیزان درصد انگن انحراف

معتبر بـسیارکم کـم‌ متوسط‌ زیاد‌ بـسیار زیاد مـیی مـعیار

189 1/4 5/3 10/3 40/5 42/6 4/32 0/92

با توجه به نتایج جدول‌ شـمارة‌ ٢، مـی توان گفت استفاده از تـدابیر انسـانی پیشـگیری وضعی از جمله مراقبت‌ های‌ فردی‌ و نـگهبانی در کـاهش وقوع سرقت از اماکن در شهر کرمانشاه تـأثیر زیاد تا بسیار زیادی‌ داشته‌ کـه‌ از دیدگـاه ٨٣/١ درصد پاسـخ دهنـدگان ، تأثیرش در حـد زیاد تـا بسیار‌ زیاد‌ ارزیابی شده است . علی رغم اینکه پاسـخ دهنـدگان معتقدند که استفاده از تـدابیر ایمـنی از جمله‌ مراقبت‌ های انسانی و تـجهیزات مـراقبتـی در کـاهش وقوع سرقت از امـاکن درحـد زیاد‌ تا‌ خیلی زیاد تأثیر دارد، لیکـن فـقط تعـداد‌

٢٦‌/٦ درصد‌ از پاسخ دهندگان از تجهیزات ایمنی در‌ منازل‌ یا مغازه خودشان اسـتفاده می کنند و ٧٣/٤ درصد نـیز از این وسـایل استفاده‌ نمی‌ کنند. بنابراین می تــوان نـتیجـه‌ گرفت‌ کـه یکـی‌ از‌ دلایل‌ وقـوع سرقت ، سهل انگاری یا بـی‌ توجهی‌ به استفاده از تجهیزات ایمنی است .

جدول ٣: توزیع فراوانی و درصد گویه های‌ مربوط‌ به فـرضیة دوم : اتـخاذ تدابیر فیزیکی‌ (محیطی )

تعداد پاسخ هـای‌ مـیزان‌ درصـد مـانگن انـحراف

معتبر بسیارکم‌ کـم‌ مـتوسط زیاد بسیار زیاد یی معیار

190 2/3 3/4 15/6 39/20 39/5 4/08 0/92‌

جدول‌ فوق نشان می دهد از‌ دیدگاه‌ ٢/٣ درصـد‌ از پاسـخ دهنـدگان‌ ، تـدابیر‌ فیزیکـی پیشگیری وضعی از‌ جـمله‌ اسـتفاده از تـجهیزات مراقبتـی ماننـد دوربـین مداربسـته و حفاظت فیزیکی در کـاهش وقـوع سـرقت از‌ امـاکن‌ در شـهر کـرمانشاه تأثیر بسیار کمـی‌ دارد‌، ٣/٤ درصد اثرش‌ را‌ در‌ حد کـم ، ١٥/٦ درصـد‌ متوسـط ، ٣٩/٢٠ درصـد زیـاد و

٣٩/٥درصد خیلی زیاد دانسته اند. با توجه به نتایج‌ فوق‌ می توان گفت استفاده تـدابیر فیزیکی‌ پیشـگیری‌ وضــعی‌ از‌ جملـه‌ اسـتفاده از تجهیـزات‌ مراقبتـی‌ ماننـد دوربـین مداربسته و حفاظت فیزیکی در کاهش وقوع سرقت از اماکن در شهر کرمانشاه تـأثیر زیاد‌ تا‌ بسیار‌ زیادی داشته ، که از دیدگاه ٧٨/٧ درصد‌ پاسخ‌ دهندگان‌ تـأثیرش‌ درحـد‌ زیاد‌ تا بسیار زیاد ارزیابی شـده اسـت .

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 65)

جدول ٤: توزیع فراوانی و درصد گویه های مربوط به فرضیة سوم : اتخاذ تدابیر دولتی (اجتماعی )

تعدادپاسخ های معت میزان درصد مانگن انحراف‌

بر بسیارکم کم متوسط زیاد بسیار زیاد یی معیار

189 3/9 5/6 30/4 36/4 23/7 3/84 0/89

جدول فـوق نـشان می دهد از دیـدگاه ٣/٩ درصـد از پاسـخ دهنـدگان تـدابیر دولتـی پیشگیری وضعی‌ از‌ جمله مداخله پلـیس از طریـق تعامـل بـا مـردم و آمـوزش هـای مستقیم و غیرمستقیم در کاهش وقوع سـرقت از امـاکن در شهر کرمانشاه تأثیر بسـیار کـمی دارد، ٥/٦ درصـد اثرش را درحد‌ کم‌ ، ٣٠/٤ درصد متوسط ، ٣٦/٤ درصـد زیـاد و

٢٣/٧ درصد خیلی زیاد دانسته اند. با توجه به نتایج فوق می توان گفت تدابیر اجتماعی پیشگیری‌ وضعی‌ از جمله مـداخله پلیس از‌ طـریق‌ تعامل با مردم و آمـوزشهای مـستقیم و غیرمستقیم در کاهش وقوع سرقت از اماکن در شـهر کرمانشـاه تـأثیر متوسـط تـا زیادی داشته که از دیدگاه ٦٦‌/٨ درصد‌ پاسخ دهندگان تأثیرش درحد‌ متوسط‌ تا زیـاد ارزیابی شده است .

جهت تعیین مؤثرترین فرضیه از تحلیل واریانس فـریدمن اسـتفاده می نمایم که نتایج آن به شرح جدول زیر می باشد. مقدار asymp. Sig کـه بـرآوردی‌ از‌ احتمـال بدسـت آوردن یک آماره مربع کای به بزرگی ٦١/٥٢٦ با ٢ درجه آزادی در نمونه هـا تکـراری می باشد به شرط اینکه رتـبه هـای هر فـرضیه تأثیرگذار در پیشـگیری‌ از‌ وقـوع سـرقت‌ واقعاً متفـاوت نباشـد ٠/٠٠٠ مـی باشـد. از طرفـی چـون رخ دادن یـک مربـع کـای

٦١/٥٢٦با ٢ درجه‌ آزادی به صـورت اتفاقی غیر محتمل است ، نتیجه می گیریم کـه‌ ٣ فرضیه‌ تأثیرگذار‌ در پیشـگیری از وقـوع سـرقت دارای تأثیر و ارجحیت یکسانی نیستند

و رتبه و تأثیر آنها به شرح زیر می ‌‌باشد‌:

جدول ٥: امتیاز و اولویت فرضیه ها در کاهش وقـوع ‌ ‌سـرقت

فرضیه امتیاز رتبه

تدابیر‌ انسانی‌ پیشگیری‌ وضعی از جمله مراقبتهای فردی و نگهبانی در کاهش وقـوع سـرقت از امـاکن در شهر کرمانشاه‌ مؤثر است . 1/88 2

تدابیر فیزیکی پیشگیری وضعی از جمله استفاده از تجهیزات مراقبتی‌ مانند دوربین مـداربسته و حفاظ پنجره و نرده های نیزه ای روی دیوار  در کاهش وقوع سرقت از اماکن در شهر کرمانشاه مؤثر است . 2/37 1

تدابیر اجتماعی پیشـگیری وضعی از جمله مداخله پلیس از طـریق تـعامل با مردم و آموزشهای مستقیم و غیرمستقیم در کاهش وقوع‌ سرقت از اماکن در شهر کرمانشاه مؤثر است . 1/75 3

با توجه به نتایج جدول فوق ، نتیجه می گیریم تدابیر و موانع فیزیکی مورد استفاده در پیشگیری وضعی مؤثرتر از تـدابیر انسانی و تدابیر‌ اجتماعی‌ است .

پژوهش های اطلاعاتی و جنایی » زمستان 1393 - شماره 36 (صفحه 66)

ادامه مطلب

نظرات() 

نه دیوار بلند

نه حفاظ پنجره‌

دودی که‌ از‌ مـیدان‌ مـی‌آید

مـی‌آید

بوی نان از خانه

می‌دزدد!

بوی نم

از دیوار و

درون تو

تنها تو‌ مانده‌ای

و رطوبت این استکانهای جـفت

روی روزنامه‌ای

که بی‌خبر از نفسهای تنگ خیابان‌

تیتر می‌زند:

ـ آبی

رنگ‌ انقلابی‌ در آسیای مـیانه

ـ آشوب خاورمیانه در خلیج فـارس

ـ جـزر و مدهای نرخ نفت

بالا روی

پایین بیایم

میدان

برای چرخاندن آفریده می‌شود

و دویدن دود

نفسهای مچاله

در می‌زنند!

مدتی است

2

با فصلهای‌ ماسیده روی پوست

مدتی است

خیابانی از خوابها نمی‌گذرد

و بادها

بلاتکلیف

دور می‌شوم

در جمهوری مـهر تو

زندگی کنم

شمال من

با گیسوان تو می‌وزد

گیسوان تو

شبهای آخر پاییز

نزدیک‌ می‌شوی‌

می‌افتم از بوسه‌های بلند

به یاد فصلهای روی پوست

و خوابهای خلوت دور

جهتها به جهنم

خیابانها نیمه‌کاره‌اند

سـازه‌ها نـیمه‌کاره

سایه‌ها

از ستونها

بالا نمی‌روند!

مدتی است

زمستان

از ناودان

آویزان‌ است‌

مدتی است.

3

بازوانت سفید سفید

زردم

مثل میان تخم مرغ

می‌پرم

شنبه را از فریزر در می‌آورم

صبح را می‌ریزم

توی لیوان یک بار مـصرف

مـی‌گردم

دنبال جفت جوراب‌ و

خواب‌ تو

که از خاطرم

پریده است!

4

من

مردی خالی از سکنه

تو

زنی دلنشین

نگریستی

پاییز شد

گریستی

درختها سبک شدند

و رنگها دویده در باد

ما به یـافتن عـقیده‌ می‌رویم‌!

5

سیاه‌ سفید سفید سیاه

ما

کلیدهای‌ پیانو‌ هستیم‌

با نوازنده‌ای بالای سر

که سر در نمی‌آورد

هی مارش می‌دواند

توی پوتینهای سربازی‌ام

هی دست می‌زند

به نظم نتهایی کـه‌ رابـطه‌اند‌

مـیان‌ من و یک کلید سفید

مـی‌خواستیم در تـصنیفی خـانه‌ کنیم‌

سر در بیاوریم

از سر کسی که گریسته برای کسی

آرام باش

ما فقط کلیدهای پیانو

هستیم

سیاه سفید‌ سفید‌ سیاه‌

آن که نـتها را مـی‌نویسد

ضـربه‌ها را تنظیم می‌کند!

نظرات() 

بـازدیدی از مـدارس شـهر تهران‌ در‌ اواسط‌ یا اواخر سال تحصیلی غالبا سـیمایی نـه چندان مطلوب از‌ وضعیت ظاهری مدارس در ذهن بازدیده‌کننده به جای می‌گذارد.در بسیاری از مدارس به خصوص در نقاط پرجمعیت‌ و متراکم‌ شهری‌ گـچ‌های ریـخته شـده دیوارها،حیاط لخت و آسفالت خاکستری رنگ مدرسه با‌ خطکشی‌هایی‌ کـه در بسیاری از نقاط پاک شده است،سکوت نازیبایی آب‌خوری و شیرهای آبی که معمولا یکی‌ در‌ میان‌ شکسته یا چکه می‌کند،مـنظره و مـحیطی بـرای زندگی و تحصیل دانش‌آموزان در مدرسه‌ فراهم‌ آورده‌ که شوق یادگیری و میل بـه تـحصیل را از دل آنان می‌زداید.

وقتی از مدیران‌ مدارس‌ در‌ مورد وضعیت نابسامان ساختمان،نیمکت‌های خراب و خراشیده شده و دستگیره‌های شکسته درو پنـجره سـوال مـی‌کنیم‌ عمدتا‌ دانش‌آموزان و رفتارهای ناسازگارانه آنان را عامل خرابی‌های مدرسه دانسته و بافت فرهنگی سـاکنان نـاهماهنگ‌ مـنطقه‌ را‌ مسئول تربیت نامناسب دانش‌آموزان و در نتیجه آسیب‌های وارده بر می‌شمارند.البته نتایج برخی از‌ پژوهش‌های‌ انجام شـده از جـمله آشـر1(6991)نیز به اهمیت عوامل فوق در بروز‌ اختلالات‌ رفتاری‌ دانش‌آموزان تاکید دارد.

زمانی که دانش‌آموزان را در مـورد خـرابی‌های مدرسه و انتظاری که آنان از‌ مدرسهء‌ خود دارند مورد پرسش قرار می‌دهیم،آنان بـیشتر بـه کـهنگی،خرابی و نامناسب‌ بودن‌ ساختمان‌ و تجهیزات آموزشی با نیازهای واقعی خود اشاره می‌کنند و بی‌توجهی مـسؤلان مـدرسه به وضع ظاهری و عدم‌ تعمیر‌ به‌ موقع ساختمان و تجهیزات را مسؤل آسیب‌های وارده می‌دانند(بـازرگان،7731).

(1). Asher

روانشناسی و علوم تربیتی(دانشگاه تهران) » پاییز و زمستان 1379 - شماره 61 (صفحه 113)

بـرخی‌ از‌ دانـش‌آموزان با انتقاد از روش‌ها و اقدامات تربیتی رایج و به خصوص جو اجتماعی روانی ناسالم و خشونت‌آمیز مدرسه‌ بـر‌ ایـن اعتقادند که آسیب‌رسانی به مدرسه نتیجهء طبیعی خشم دانش‌آموزان در مقابل‌ عملکرد‌ مـسئولان و عـدم تـوجه بزرگسالان به نیازهای واقعی‌ دانش‌آموزان‌ است‌.جو مدرسه یعنی فرهنگ و آداب و رسوم مدرسه‌ از‌ زمرهء متغیرهایی اسـت کـه بـراساس نظر بسیاری از پژوهشگران مانند بروک اوور1 (9791‌)و جنکس‌‌2(2791)،اپشتین و مک فارلند3(9791‌)می‌تواند‌ بر چـگونگی‌ رفـتار‌ دانش‌آموزان‌ و رضایت یا نارضایتی معلمان اثر گذارد‌.

بنابر‌ آمارهای رسمی منتشر شده‌4هزینه‌ای که همه سـاله صـرف تعمیرات مدارس می‌شود‌ نسبت‌ به اعتبار تخصیص یافته برای احداث‌ فضاهای آمـوزشی جـدید تفاوت‌ اندکی‌ دارد.بدیهی است با کاهش‌ عـوامل‌ آسـیب‌زا و تـدبیر راهبردهایی در پیشگیری و کاهش آسیب‌های وارده هم می‌توان بـه عـمر مفید‌ ساختمان‌های‌ آموزشی و تجهیزات آن افزود و هم‌ با‌ توجه‌ به نرخ فزاینده‌ جمعیت‌ دانـش‌آموزی،بـخش عمده‌ای از‌ هزینه‌ تعمیرات را صرف احـداث فـضاهای آموزشی جـدید کـرد.

در ایـن که چه عواملی باعث‌ می‌شو‌ کـه بـه رغم همهء هزینه‌هایی که‌ صرف‌ ساخت و نگهداری‌ مدارس‌ می‌شود‌ وضع ظاهری بـسیاری از‌ سـاختمان‌ها و تجهیزات مدارس به ویژه در مناطق پرجـمعیت و متراکم شهرها به صـورت نـامطلوبی درآید و علاوه‌ بر‌ تحمیل مـخارج و هـزینه‌های سنگین،بهداشت و سلامت‌ جسمی‌ و روانی‌ دانش‌آموزان‌ را‌ به خططر افکند‌،علل‌ بسیاری مطرح اسـت.در ایـن زمینه می‌توان به طرح یـک پرسـش کـلی پرداخت:آسیب‌های وارده بـه‌ مـدرسه‌ تا‌ چه حد عـمدی یـا غیر عمدی است‌.

در‌ پاسخ‌ به‌ پرسش‌ فوق‌ می‌توان دو عامل زیر را به عنوان عوامل اصـلی آسـیب‌رسانی به مدرسه در نظر گرفت:

الف.عوامل غـیرعمدی شـامل ویژگی‌های مـهندسی-مـعماری از قـبیل طراحی ساختمان،چگونگی‌ رعـایت نکات فنی در ساخت بنا و توجه به اصول اولیه معماری (1). Brookover,W.B

(2). Jenks

(3). Esptein,J and pharand

(4)-دفتر برنامه‌ریزی و بودجه(2731)

روانشناسی و علوم تربیتی(دانشگاه تهران) » پاییز و زمستان 1379 - شماره 61 (صفحه 114)

فضاهای آموزشی.

ب.عـوامل عـمدی(رفتار بهره‌برداران).دانش‌آموزان ممکن است بـه‌ دلایـل‌ مـختلف بـه مـدرسه و تجهیزات آن آسیب رسـانند.خـط خطی کردن دیوار،کند و خراشیدن میز، سوراخ کردن،خردکردن و تخریب تجهیزات کلاس و شکستن شیشه‌ها برخی از رفـتارهای آسـیب‌رسان بـه فضای آموزشی‌ است‌.

در زمینهء عوامل غیر عـمدی مـوثر بـر آسـیب‌رسانی عـناصر مـادی متعددی وجود دارد که به هنگام طراحی و ساخت مدارس باید به آن توجه‌ شود‌.شرایط اقلیمی،شیب زمین،مصالح‌ ساختمان‌،هواسازی فضاهای آموزشی،لزوم رعایت تناسبات انسانی و نیازهای روان‌شناختی بـهره‌برداران از آن جمله است.عدم توجه به هریک از عوامل پیش‌گفته می‌تواند علاوه بر‌ ایجاد‌ خستگی و نارضایتی در دانش‌آموزان‌ به‌ افت جسمی و روحی آنان و به استهلاک زودرس و آسیب به ساختمان و تجهیزات بیانجامد.

در زمینهء رفتار بـهره‌برداران و عـلل عمدی آسیب‌رسانی پژوهش‌های فراوان انجام شده است.با این که در گذشته پژوهشگران‌ مانند‌ تینبرگر1(8691)بر اهمیت عوامل طبیعی و بیولوژیکی بیشتر تاکید داشتند و بر این اعتقاد بودند که ژن‌های فـرد و خـصوصیات ذاتی او مهم‌ترین عوامل برای هدایت رفتار می‌باشند.حال آن‌که،مطالعات چند‌ دههء‌ اخیر عوامل‌ درونی اجتماعی،به‌ویژه محیط تربیتی تسهیل‌کننده یا بازدارنده دوران کـودکی و نـوجوانی را در شمار عوامل مهمی تلقی‌ مـی‌کنند کـه رفتار اجتماعی یا ضد اجتماعی فرد در آن شکل‌ می‌گیرد‌.(بلسکی‌‌2،2991؛اشتبرگ و دراپر31991).به باور آشر ریشه خشونت و آسیب‌رسانی را باید در خانواده،محله‌های فقیرنشین، مدارس‌ و ‌‌کلاس‌های‌ پرجمعیت و در انـزوا و بـی‌تفاوت بودن معلمان جستجو کـرد.

در کـشور ما علاوه بر‌ مسایلی‌ که‌ آشر و دیگران به عنوان علل خشونت و آسیب‌رسانی ذکر کرده‌اند عوامل دیگری نیز در شکل‌گیری رفتار‌ آسیب‌زا به مدرسه موثرند که از آن جمله می‌توان به عدم تناسب فـضاهای‌ آمـوزشی با نیازها و انتظارات‌ دانش‌آموزان‌،بی‌توجهی به محل و موقعیت ساختمان و اثرات آن بر یادگیری و بهداشت روانی دانش‌آموزان و نیز وجود روابط اقتدار گرایانه در مدرسه اشاره کرد.


ادامه مطلب

نظرات() 

در کشورهای‌ توسعه‌ یافـتۀ‌ دنـیا، آمـوزش و پرورش و باشگاه ها متولی ورزش پایه هستند. آن ها استعدادها را کشف‌ می‌ کنند‌ و پرورش می دهـند (فـولر١، ٢٠٠٧، کپل ٢، ٢٠٠٤). مدارس با در اختیار داشتن وقت دانش‌ آموزان‌ و تعداد نیروهای میلیونی در سنین پایه فرصت مناسبی را برای شـناسایی قـهرمانان دارنـد‌. در‌ اکثر‌ کشورهای دنیا دانش آموزان به عنوان مهره های ورزشی و قهرمانان آینـده دیده مـی شـوند‌ تا‌ جایی که در توصیف دورنمای آینده ورزش خود می گویند که قهرمانان المپیکی‌ و جهانی‌ آنـ‌ هـا دانـش آموزان پشت میز نشستۀ مدارس هستند. برای رسیدن به این هدف بیشترین اماکن‌ ورزشی‌ در اخـتیار مـدارس قرار دارد و با تخصیص بودجه های مناسب و تنوع در‌ رشته‌ های‌ مختلف ورزشی ، قهرمانان آینـدة خـود را آمـادة مدال آوری در المپیک و میدان های جهانی می‌ کنند‌.

اما‌ همۀ این فعالیت ها هنگامی دارای معنا و مـفهوم هـستند و به اهداف خود‌ دست‌ پیدا می کنند که در یک محیط ایمن و با تجهیزات و امکانات مـناسب و اسـتاندارد انـجام گیرند. بایستی‌ به‌ خاطر داشت که هدف اصلی فعالیت بدنی حفظ سلامتی است و اگر یکـ‌ فـعالیت‌ بدنی رویکرد اصلی تربیت بدنی را به‌ مخاطره‌ بیندازد‌ ارزش و اعتبار خود را از دست مـی‌ دهـد‌. تـحقیقات زیادی نشان می دهد که با وجود فوائد بی شمار انجام فعالیت‌ های‌ بدنی ، همواره این فـعالیت هـا‌ کـودکان‌ و نوجوانان را‌ دچار‌ آسیب‌ جسمانی فراوانی نموده است ، به طوری‌ که‌ هرساله قـریب بـه دویست هزار کودک در آمریکا در بخش اورژانس بیمارستان‌ ها‌ تحت درمان قرار می گیرند

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 63)

که‌ همگی در زمـین هـای‌ بازی‌ و ورزش آسیب دیده اند. حدود‌ ٦٠‌ درصد از این آسیب ها مربوط به سقوط از بالای وسـائل بـازی و سایر‌ آسیب‌ ها ناشی از و برخورد با‌ وسـایل‌ بـازی‌ ، لبـه های تیز‌ آن‌ ها و برآمدگی های روی‌ وسـائل‌ بـوده است (رودریک ٣، ٢٠٠٤). علاوه براین ، اتحادیۀ مصرف کنندگان آمریکا بر اساس تحقیقات خود‌ که‌ در آن ١٠٢٤ زمـین بـازی در‌ ٢٧‌ ایالت مورد‌ ارزیابی‌ قرار‌ گرفت ، نـشان داد کـه‌ ٨٠ درصد از زمـین هـای بـازی فاقد سطوح یا کف محافظت کننده بـرای بـازیکنان در‌ آن‌ محیط بودند. برخورداری از کف زمین‌ مناسب‌ مهم‌ ترین‌ عامل‌ ایمنی مـحسوب مـی‌ شود‌. در این مطالعه نشان داده شد که ٧٥ درصـد از مصدومیت های زمین بـازی بـه علت‌ وجود‌ زمین‌ نامناسب و افـتادن هـا می باشد. وجود زمین‌ های‌ بازی‌ با‌ پوشش‌ های‌ آسفالت یا سیمانی عامل خـطر مـحسوب می شود. در ایالات متحده در سال ١٩٩٢ تـعداد ٣١ درصـد از زمـین های بازی دارای پوشـش هـای سخت بودند ولی‌ این مقدار در سـال ١٩٩٤ بـه ١٣ درصد تنزل نمود و این کاهش در سال ١٩٩٦ به ٨ درصد و در سال ٢٠٠٠ به ٥ درصد کاهش یافت . بر هـمین اسـاس ٨٠ درصد از‌ زمین‌ های بازی دارای وسائل خـطرناک بـودند. هم چـنین ، بـراساس تـحقیقی که طی سال هـای ١٩٩٠ تا سال ٢٠٠٠ انجام شد، ١٤٧ کودک در سنین ١٤ سال و کمتر در اثر‌ مصدومیت‌ های مرتبط با زمین هـای بـازی فوت کردند؛ از این تعداد ٣١ درصدشان در اثر افـتادن روی زمـین هـای سـخت مـردند که مصدومیت‌ ٧٠‌ درصـد از این تـعداد در‌ زمین‌ های بازی خانگی اتفاق افتاده بود (خلیلی ،

١٣٨٦). فلان ٤ (٢٠٠١) هزینۀ مالی صدمات ناشی از زمین های بـازی را بـیش از یک مـیلیارد و دویست‌ میلیون‌ دلار تخمین زد. در‌ ایران‌ نیز موارد مـشابه را در اثـر سـقوط تـیر دروازة فـوتسال مـدارس در شهرستان کاشان ، و ... می توان برشمرد. این قبیل عوامل به صورت بالقوه ممکن است در مدارس وجود داشته باشد‌ که‌ در صورت سهل انگاری باید منتظر فراهم آمدن شرایط برای بـروز یک فاجعه کوچک تر یا بزرگ تر باشیم . تعداد فراوانی دانش آموز و نیز حدود ١٣٠ هزار مدرسه را می‌ توان‌ با تمهیدی‌ اندک از بسیاری از عوامل خطرساز در فضای فیزیکی مصون نگهداشت . کمبود سرانه فضای ورزشـی مـی تواند‌ باعث کوچک شدن حریم های ایمنی ورزشی و یا چند منظوره کردن‌ فضاهای‌ ورزشی‌ و هم چنین کاربرد همزمان و .... شود که تمام عوامل یاد شده می تواند به بروز آسیب ها و در ‌‌بـعد‌ وسـیع تر به عنوان یک عامل بازدارنده در پیشبرد ورزش مدارس منجر شود‌ (فارسی‌ ، علیزاده‌ ، فارسی و شجاعی ، ١٣٨٦).

جمبور و پالمز (١٩٩٠) و ساکس و همکاران (١٩٩٨) علل تلفات و آسیب های ناشی از‌ حـوادث در زمـین های بازی را مورد مطالعه قـرار داده و عـوامل زیر را‌ به عنوان عوامل مهم‌ شناسایی‌

کردند:

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 64)

١. بلندی بیش از حد وسائل ،

٢. ناکافی بودن پوشش سطح فعالیت ،

٣. نبود نرده های محافظ ،

٤. بیرون زدن لبه های تیز،

٥. فـضاها و شـکاف هایی که سر یا پای کـودک در داخـل آن‌ گیر می کند،

٦. وسائلی که به طور نادرست نصب شده اند، کف های لغزنده ، حصارها یا دیوارهای سست ، طناب ها، سیم ها و کابل های رها شده در زمین بازی و غیره (بـه‌ نـقل‌ از سیاح ، دهخدا، عرب عامری و بیدگلی ، ١٣٨٥).

در همین راستا بنا به گفتۀ پارکز٥ مدیران رویدادهای ورزشی و تأسیسات آن باید با وظیفۀ قانونی مراقبت از تماشاگران ، بازیکنان و مسؤلان ، که مدیران‌ تأسیسات‌ برای تامین ایمنی در قـبال صـاحبان تشکیلات و تـماشاگران بر عهده دارند، آشنا باشند (پارکز، ١٩٩٨ به نقل از فارسی و همکاران ، ١٣٨٦). در همین ارتباط حسنی ، همتی نژاد، نوربخش و مـهدی‌ پور‌ (١٣٨٧) در توصیف و مقایسه مدیریت ایمنی در کلاس های تربیت بدنی مدارس دوره راهنمایی شـهر اهـواز نـشان داد که میانگین مدیریت ایمنی در کلاس های تربیت بدنی در حد‌ متوسط‌ قرار‌ داشته و از سطح مطلوب کمتر‌ بود‌، بـین‌ ‌ ‌مـدیریت ایمنی در کلاس های تربیت بدنی مدارس راهنامیی مانطق چهارگانۀ شهرستان اهواز تفاوت مـعناداری مـشاهده نـشد، میانگین رفتار ایمنی دبیران‌ تربیت‌ بدنی‌ در کلاس های تربیت بدنی در سطح مطلوب‌ بود‌، میانگین دانـش و مهارت های کمک های اولیۀ دبیران تربیت بدنی در حد متوسط قرار داشت . میانگین وضـعیت ایمنی وسایل‌ ، تجهیزات‌ و امـکانات‌ ورزشـی مدارس و میانگین وضعیت وسایل و تجهیزات کمک های اولیۀ مدارس‌ در حد ضعیف بود. تفاوت معناداری در میانگین دانش و مهارت های کمک های اولیۀ دبیران تربیت بدنی در‌ مدارس‌ دخترانه‌ و پسرانه مشاهده نشد، ولی در بین میانگین رفتار ایمـنی دبیران تربیت‌ بدنی‌ ، سطح وسایل و تجهیزات کمک های اولیه در مدارس و وضعیت ایمنی وسائل ، تجهیزات و امکانات ورزشی تفاوت معناداری‌ مشاهده‌ شد‌، که در این میان مدارس دخترانه و دبیران آن ها از میانگین بالاتری‌ برخوردار‌ بودند‌. در مجموع تـفاوت مـعناداری در میانگین مدیریت ایمنی در کلاس های ورزشی مدارس دخترانه‌ و پسرانه‌ مشاهده‌ شد که مدیریت ایمنی در کلاس های ورزش مدارس دخترانه بالاتر بود. هم چنین‌ خلیلی‌ ، جهانی هاشمی و جمالی (١٣٨٦) در بررسی بهداشت محیط و ایمـنی مـدارس شهر قزوین نشان‌ دادند‌ که‌ تمامی مدارس غیر انتفاعی و ٩٥/٧ درصد مدارس دولتی از نظر نسبت سطح مدرسه به‌ دانش‌ آموزان ، وضعیت بهداشتی ، شیرهای
نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 65)

آب خوری ، و پله های اضطراری وضعیت نامطلوبی داشتند. مـدارس‌ دولتـی‌ دخترانه‌ از نظر پله ها، پوشش کف راهروها، زباله دان ، حفاظ پنجره  و مربی بهداشت و مدارس‌ غیر‌ انتفاعی دخترانه از نظر حفاظ پنجره ها و پوشش حیاط وضعیت مطلوب تری‌ داشتند‌. هم‌ چنین مـدارس دولتـی پسـرانه از نظر نسبت آب خوری ، اتاق بـهداشت ، مـربی بـهداشت ، تهویه و سیستم‌ گرمایشی‌ و مدارس‌ پسرانه و دخترانۀ غیر انتفاعی از نظر نسبت مساحت زمین مدرسه به دانش‌ آموزان‌ و کپسول آتش نشانی وضعیت مـناسب تـری داشـتند.

به اعتقاد تیزورث و مک دونالد٦ (٢٠٠١) میزان مصدومیت در‌ دخـتران‌ (٥٥درصـد) بیشتر از پسران (٤٥ درصد) است . علاوه براین ، بوفوس ، فیرینچ و باومن‌ ٧ و همکاران‌ (٢٠٠٤) در تحقیقی به بررسی نگرانی های‌ ایمنی‌ والدین‌ به عـنوان مـانعی در بـرابر فعالیت های‌ ورزشی‌ کودکان پرداختند. آن ها نشان دادند که تـشویق به عدم شرکت در فعالیت‌ های‌ ورزشی در مورد دختران بیشتر‌ گزارش‌ شده است‌ و تشویق‌ به‌ عدم شرکت در ورزش های تـماسی‌ هـمانند‌ راگـبی ، فوتبال ، و رول بیلدینگ به سایر ورزش ها برتشی است . برای رفع‌ این‌ مـل کـش باید ایمین رشته های‌ ورزشی را افزایش داد‌ و هم‌ چنین شرایطی ایمن برای شرکت‌ کننده‌ ها در فعالیت هـای ورزشـی بـه وجود آورد تا خانواده ها با اطمینان‌ بیشتری‌ فرزندان خود را به شرکت‌ در‌ فـعالیت‌ هـای ورزشـی تشویق‌ نمایند‌.

جامعۀ ورزشی ایران در‌ دو‌ دهۀ اخیر علیرغم کاستی های مدیریتی ، از حیث سخت افزاری و تـوسعۀ امـکانات ، رشـد نسبتا‌ خوبی‌ داشته است ولی به نظر می‌ رسد‌ از جهت‌ استلزامات‌ حقوقی‌ ، امنیتی و مدنیت ، آمـوزش هـای‌ لازم را نداشته است . در این رابطه می توان گفت ، اگرچه رفتارهای فرهنگی در بین‌ ملل‌ مختلف مـتفاوت بـوده ولی داشـتن مشترکات‌ ، از‌ یک‌ سو‌ پدیدة‌ جهانی شدن و از‌ سوی‌ دیگر میزان تأثیرپذیری و تبادل فرهنگ و تجربه را تسهیل مـی کـند. بنابراین ما می توانیم با استفاده‌ از‌ اطلاعات‌ جهانی ورزش در همۀ قسمت های ورزشی‌ کـشور‌ بـه‌ ویژهـ‌ ادارة‌ استادیوم‌ ها و مجموعه ها و به طور کلی اماکن ورزشی راه کارهای لازم را به عمل آوریم . از جمله این اماکن ، فـضاهای ورزشـی مدارس می باشد. بر همین اساس‌ ، در نظر گرفتن راهکارهای مدیریتی مناسب در جـهت ایجـاد فـضای بارور هم از لحاظ علمی و هم از لحاظ عملی در فضاهای ورزشی مدارس کشور ضروری به نظر مـی رسـد. اینـ‌ امر‌ در استانداردسازی فضاهای فیزیکی مدارس و تجهیزات آن ها با در نظر گرفتن کمبود فـضای فـیزیکی مناسب ورزشی در جامعه و از طرفی اختصاصی بودن بیشتر اماکن و یا پر هزینه بودن‌ برخی‌ از این اماکن ورزشی و بعضا عدم اعـتماد اولیا بـه فعالیت های ورزشی خارج از مدارس نقش این عامل را آشکارتر نموده است ، چرا‌ کـه‌ فـعالیت بدنی کودکان و نوجوانان را‌ اغلب‌ به فعالیت هـای درون مـدرسه مـحدود کرده است (فارسی و

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 66)

همکاران ، ١٣٨٦). با این حال ، بـه دلیل عـدم رعایت استانداردهای لازم ، فعالیت های بدنی در‌ چنین‌ مکان هایی معضلاتی را‌ ایجاد‌ می کند. بـرخی از این مـشکلات و موانع به راحتی توسط مـعلمین ، مـربیان و اولیای مدارس قـابلیت اصـلاح دارد کـه از این قبیل می توان به بروز آسـیب هـا و صدماتی اشاره کرد‌ که‌ به لحاظ عدم رعایت استانداردهای لازم در مورد ثبات دروازه هـای فـوتبال یا هندبال ، نصب تیرک والیبال در میان زمـین بسکتبال ، نیمکت و صندلی در نـزدیکی زمـین ها، وجود تجهیزاتی که‌ بـه‌ درسـتی نصب‌ نشده باشند، پریزهای برق ، اجسام برنده و سخت در نزدیکی زمین و یا وجود مانع و اجـسام ثـابت در حریم‌ غیر قانونی زمین ورزشـی کـه فـضای ورزشی مدارس را بـه خـود‌ اختصاص‌ داده‌ است .

از آن جـا کـه قشر عظیمی از جامعه را دانش آموزان تشکیل می دهند، (طبق آمار ‌‌وزارت‌ آموزش و پرورش در سال ٩١- ١٣٩٠ بـرابر بـا ١٢ میلیون و ٦٣٧ هزار نفر‌) و از‌ طرفی‌ سلامت جـسمی و روحـی هر جـامعه ارتـباط مـستقیم با سلامت جوانان و نـوجوانان دارد، لذا مطالعۀ فضاهای‌ ورزشی و استانداردهای فضاها و تجهیزات ورزشی مورد نیاز این قشر عظیم و تعیین کنده جامعه‌ از اهـمت ی بـسیار زیادی‌ برخوردار‌ می باشد. به طوری کـه تـقویت و بـهبود این فـضا و پیشـگیری از بروز صدمات و مـشکلات مـی تواند علاوه بر کنترل عوارض مخرب جسمانی به عنوان یک عامل مثبت در اذهان اولیا و دانش‌ آموزان و همسالان آن هـا در گـرایش بـه فعالیت های بدنی و ورزشی در مدارس ، مؤثر بـاشد.

شـاید مـوضوع پژوهـش در نـگاه اول این ذهـنیت را به وجود آورد که برخی از مشکلات‌ شناخته‌ شده اند یا بدیهی می باشند ولی مسلم است که ارائه راهکارهای مناسب جهت ایجاد تسهیلات و برطرف کردن موانع با انجام تحقیقات و ارائه آمار، ارقـام و داده های تحقیقی مستند امکان‌ پذیر‌ است . با توجه به این که نتایج تحقیقات انجام شده تناقضاتی را در ارتباط با جنسیت مدارس و هم چنین مناطق مختلف شهرها نشان می دهد، بر این اساس تحقیق‌ حـاضر‌ بـرآن است با بررسی استانداردهای فضاها و تجهیزات ورزشی مدارس دخترانه و پسرانه و مناطق مختلف شهر تهران ، با ارائه راهکارهای مناسب جهت رفع مشکلات احتمالی ، مسئولین را قادر سازد تا با‌ داشتن‌ دید‌ کلی و مـستند بـر فضای اماکن‌ ورزشی‌ و مدارس‌ شهر تهران ، با اتخاذ راهکارهای مناسب ، علاوه بر مرتفع نمودن مشکلات ، در افزایش مشارکت دانش آموزان در فعالیت های بدنی و گـروهی‌ کـمک‌ نموده‌ و با آشنایی بیشتر مـربیان و مـعلمان ورزش در استفاده‌ از‌ اماکن و تجهیزات و تهدیدات بالقوه در استفاده نادرست از آن ها، از بروز صدمات در این زمینه پیشگیری شود.

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 67)

روش‌ تحقیق‌

روش‌ تحقیق حاضر از نوع توصیفی ارزیابی بود. جامعۀ آمـاری آنـ‌ شامل اماکن ورزشی ٤٨٥٨ مـدرسه در مـناطق آموزش و پرورش شهر تهران در سال تحصیلی ٨٩- ١٣٨٨ (ملکی یا‌ استیجاری‌ و غیره‌ ) بود. از این بین ٣٤٢ مدرسه به روش نمونه گیری چند‌ مرحله‌ ای سیستماتیک (منظم ) از چهار منطقۀ شهر تهران شامل مناطق ١، ٤، ١١ و ١٨ انتخاب شدند. قابل ذکر‌ است‌ کـه‌ بـه علت عدم همکاری برخی مدارس و هم چنین به علت تکمیل نشدن‌ چک‌ لیست‌ ها در مدارس دیگر، در نهایت تعداد ١٤٢ مدرسۀ پسرانه و ١٤٧ مدرسه دخترانه (جمعا‌ ٢٨٩‌ مدرسه‌ ) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. این مـدارس در مـناطق مختلف شـامل ٦٤ مدرسه در‌ منطقه‌ یک ، ١٠١ مدرسه در منطقه چهار، ٦٢ مدرسه در منطقه یازده و ٦٢ مدرسه‌ در‌ منطقه‌ هجده بودند که بر اساس میزان سهیمۀ هـر کدام از مناطق انتخاب شدند.

معیارهای‌ مورد‌ بررسی شامل وضعیت ایمنی و اسـتاندارد داخـل زمـین و سطوح ٨ حریم ها و خطوط ٩، طراحی و ابعاد١٠‌؛ تأسیسات‌ و پوشش‌ ها١١ و تجهیزات ١٢ ورزشی بود که از طریق چک لیست جـمع ‌ ‌آوری شـدند. چک لت‌ سی‌ از روش ترکییب و به وسیۀل: ١. مشاهدات محقق در بیش از

١٠٠ مدرسه‌ و تهیه‌ عکس‌ و سـپس اسـتخراج سـؤالات با مشاهده عوامل خطرساز. ٢. مطالعۀ مبانی نظری در مورد استانداردها و عوامل خطر‌ ساز‌. ٣. چک‌ لیست هـای موجود در سایر کشورها از جمله انگلستان و آمریکا. ٤. ادبیات تحقیق‌ و مشاهدة‌ برخی از دلایل بروز آسیب هـا و تهدیدات در مسابقات و فعالیت هـا تـهیه شدند.

در ارتباط با‌ پنج‌ مؤلفۀ اصلی تحقیق مجموعا تعداد ١٥٠ سؤال تهیه شد. این سؤال ها‌ با‌ روش های زیر به بوته اعتباریابی گذاشته‌ و اعتبار‌ و پایایی‌ هر سؤال تعیین شد. روایی صوری و محتوا‌ برای‌ چک لیست هـا انجام گردید که بدین منظور از تکنیک دلفی استفاده شد‌، به‌ این معنی که پس از‌ ساخته‌ شدن چارچوب‌ اولیۀ‌ چک‌ لیست هر بخش مربوط به سؤالات‌ تحقیق‌ تفکیک شده و در زیر آن یک قسمت برای مشخص نمودن موارد یا‌ سـؤالات‌ اضـافی در پایین سؤالات آن بخش‌ گذاشته شد. چک لیست‌ تهیه‌ شده به ٥ نفر از محققین‌ و افراد‌ خبره در این مورد ارائه و هر سؤال از ١ تا ٥ ارزش گذاری شد که‌ ١ به‌ معنای خیلی ضعیف ، ٢ به معنای‌ ضعیف‌ ، ٣ به‌ معنای مـتوسط ، ٤ بـه‌ معنای‌ خوب و ٥ به معنای خیلی‌ خوب‌ بود. نمرة هر سؤال در ارزیابی ٥ نفر از طریق ضریب همبستگی توافقی محاسبه شد‌. هر‌ سؤال که مجموع ضریب همبستگی اش‌ در‌ اعداد ٣، ٤ و ٥ بالای‌ ٥٠‌ بود‌ مـورد قـبول و هر سؤال‌ که مجموع ضریب همبستگی اش در اعداد ٣، ٢ و ١ بالای ٥٠ بود حذف گردید. پس از جمع‌ بندی‌ نظرات در مورد سؤالات و حذف برخی‌ از‌ آن‌ ها‌ و اضافه‌ شدن تعدادی دیگر‌ از‌ سؤالات مجددا چک لیست

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 68)

در یک فـاصلۀ زمـانی ١٠ روزه مـجددا به همان ٥ نفر برای ارزیابـی‌ مـجدد‌ ارائهـ‌ شد و در نهایت تعداد ١١ سؤال در‌ مورد‌ داخل‌ زمین‌ و سطوح‌ اماکن‌ ورزشی ؛ تعداد ١٥ سؤال در مورد حریم ها و خطوط اماکن ورزشی ؛ تعداد ٢٣ سؤال در مـورد طـراحی و ابـعاد اماکن ورزشی ؛ تعداد ١٧ سؤال در مورد تأسیسات و پوشش‌ هـای امـاکن ورزشی و تعداد ٢٨ سؤال در مورد تجهیزات ورزشی مدارس قابلیت اجرا داشت .

جهت تعیین پایایی تعداد ٢٠ مدرسه پسرانه از تهران که مدارس مـنتخب نـمونه پسـرانه تهران را‌ تشکیل‌ می دادند. دو آزمون گیرنده به صورت مجزا در دو زمـان متفاوت به تکمیل چک لیست ها در مدارس مورد نظر پرداخته و پس از جمع آوری داده ها با‌ ضریب‌ همبستگی پیرسون برای هـربخش تـعیین شـد. زمانی آن ٠/٨٢ به دست آمد.

با توجه به طبیعت ابزار تحقیق و مـعیارهای اسـتاندارد از چک لیست‌ دوگزینه‌ ای (بلی و خیر)

ِ

استفاده شد‌ و اگر‌ مجموعه ای استانداردهای تعیین شده را به طور کامل نـداشت ، از عـلامت (خـیر) استفاده شد.

روش اجرای تحقیق

مسئولان برای جمع آوری داده ها‌ از‌ مجموعه های ورزشی مـدارس‌ تـعیین‌ گـردیدند. این مسوئلان طی جلاست مخف لت نست ب به چگونگی تکل یم چک لیست ها توجیه و به مـدارس مـعرفی شـدند. هم چنین برای هر کدام به صورت جداگانه ، نامه ای‌ برای‌ جلب همکاری مدیران مـدرسه ارسـال و ضمن معرفی مسئول جمع آوری داده ها از آن ها خواسته شد تا نسبت به تکمیل چـک لیسـت هـا همکاری لازم را با ایشان داشته‌ باشند‌. ضمنا یک‌ نسخه از چک لیست به منظور آشنایی مـسئولین تـربیت بدنی آموزش و پرورش و مدیران مدارس با سؤالات چک‌ لیست به مدارس مربوطه ارسال گـردید. قـبل از اعـزام مسئولین جمع‌ آوری‌ داده‌ ها به مدارس مختلف ، محققین طی جلسه ای جدول زمان بندی حضور در مـدارس مـنتخب را تدوین‌ و ‌‌زمان‌ های تعیین شده را به اطلاع مسئولین مدارس و نواحی رساندند.

نـحوة حـضور مـسئول‌ جمع‌ آوری‌ داده ها به ترتیب زیر انجام گرفت :

١. مراجعه به مدارس مربوطه با هماهنگی مدیر مدارس‌ .

٢. مـلاقات بـا مـدیر یا نمایندة تام الاختیار مدارس مربوطه .

٣. تکمیل چک لیست ها‌ از طریق مشاهده ، پرسـش‌ و پاسـخ‌ توسط مسئولین جمع آوری داده ها.

٤. مشاهدة کلیه مؤلفه های چک لیست که قابل مشاهده و اندازه گیری بـود.

٥. تـکمیل چک لیست ها.

نوآوری های آموزشی » پاییز 1391 - شماره 43 (صفحه 69)

٦. بازگشت مجدد و تسلیم چک لیست های تکمیلی به مـحقق‌ .

بـرای بررسی نرمال بودن توزیع داده ها از آزمون کـولموگروف اسـمیرنوف اسـتفاده شد. نتایج نشان داد که توزیع داده ها در هـیچ کـدام از مؤلفه های ایمنی طبیعی نبوده است ، لذا‌ برای‌ آزمون فرضیه های تحقیق از آزمون هـای آمـاری ناپارامتریک استفاده شد. بدین مـنظور شـاخص مورد اسـتفاده بـرای بـررسی وضعیت های موجود «میانه » می بـاشد. از روش هـای آماری توصیفی ، و هم‌ چنین‌ ، به منظور بررسی تفاوت بین مدارس دخترانه و پسـرانه ، از آزمـون یم - من ویتنی ، بررسی تفاوت مدارس مـناطق مختلف شهر تهران از آزمـون کـروسکال والیس و به منظور بررسی تفاوت مـؤلفه‌ هـای‌ مختلف ایمنی از آزمون فریدمن در سطح معناداری ٠/٠٥ استفاده شد.


ادامه مطلب

نظرات() 

چهارباغ قدیم-خیابان‌ چـهارباغ‌ امـروز‌.

چـهارباغ امروز خیابان عریض و طویلی است که از فلکه آبخشگان(شمال شهر)تا دروازه دولتبنام‌ چهار باغ پائیـن و از آنجا تا پل اللّه‌ورد خان تا برسد بدروازۀ شیراز‌(جنوب شهر)بنام چهارباغ‌ بـالاامتداد‌ دارد.

شاه عباس صفوی کـه اصـفهانرا پایتخت قرار داد از سال 1006 هجری(1098 میلادی)ببعد درزیبائی ین شهر و غرس اشجار این خیابان و باغات اطراف نظات کامل مینمود.فلاندن که در‌ سال 1830میلادی چهارباغ را دیده مینویسد.''چهارباغ عبارت از چهار ردیف چنارهای بـسیار کهن سال وعظیم‌الجثه است که شاخه‌های آنها بطور باشکوهی چترزده و پنج خیابان طویل تشکیل داده و درخیابان وسطی‌ نهر‌ آبی جریان دارد و در هر دویست قدم از حوضی بحوض دیگر فرو ریخته و تشکیلآبشارهای متعددی را میدهد در هـر سـمت این حوضها کلاه فرنگیهای منقش بکاشیهای زیبا قرار داشتهو در‌ طرفین‌ خیابان باغات بزرگی است که در وسط هر یک عمارات عالی ساخته شده که یکی از آنها عمارتنه طبقه شاهی و بنام بـاغ عـباس‌آباد است،،تاورنیه این عمارت را شانزده‌ طبقه‌ و بنام عباس‌آباد نامیدهاست،،.

مینویسد در طبقه چهارم حوض بزرگی بوده که 120 پا طول قطر دائره آن و بشکل هشت ضلعیاست.شاردن مینویسد شاه‌عباس از احداث این خیابان زیبا خـوشحال‌ و شـادمان‌ بود‌ و هیچ درختیرا بدون حضور شاه‌ غرس‌ نمیکردند‌.این چهارباغ که محل تفریح است یعنی روزها نیز مختص گردشبانوان میباشد.عمارات طرفین خیابان خیلی آراسته و با هم قرینه و جـور‌ و مـتناسب‌ اسـت‌.در عالم‌آراءعباسی مینویسد،،.

{Sعجب چهارباغی اسـت بـهجت‌افزا#گـرش‌ ثانی‌ خلد گویند شاید#چو تاریخ آن دل طلب کرد گفتم#''نهالش بکام دل شه برآید،، 1006S}

و مینویسد آب خیابان‌ و عمارات‌ و باغات‌ از جوی سفید است امـروز چـنانچه از وضـع چنارهای کهن‌سالمشاهده‌ میشود خیابان وسط و جویهای طرفین بـوضع چـهارباغ قدیم باقی و در طرفین بجای آن باغاتعمارات شاهی تجارتخانه‌ها و عمارات شخصی‌ وجود‌ دارد‌ و اهالی بعادت زمان قدیم هنوز گردشگاه و محلمیعاد خود را بـدین خـیابان‌ اخـتصاص‌ داده و از هوای آن محظوظ و مسرور میشوند،،در قسمت آنطرف پل&%LHG028G%

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 21)

(به تصویر صفحه‌ مـراجعه‌ شود‌)گنبد زیبا و بی‌نظیر مسجد لطف اللّه

آثار تاریخی بجز چنار کهن‌سال روبروی‌ عمارت‌ باغ‌ زرشک کارخانه صنایع پشـم،بـنای دیـگری از قصوردیده نمیشود.

سیاحان اروپائی در آنزمان نوشته‌اند‌ چهارباغ‌ اصفهانست‌ و بالاترین و زیباترینخیابانهائی است کـه در اروپا و جـاهای دیگر دیده نشده است.در این خیابان‌ نام‌ باغ ستاره و باغتخت و باغ طاؤس و باغ نسترن و غیره هـنوز ورد زبـانها و آثـار کمی‌ از‌ بعضی‌ آنها دیده میشود.

ل الله وردیخان-سی و سه چشمه(سال 1006 تا 1011)
در انـتهای‌ جـنوبی‌ خـیابان چهارباغ پل اللّه وردیخان است که بنام بانی و سازنده،آن خواندهمیشود و در‌ همان‌ موقعیکه‌ شاه عباس دستور کـاشتن درخـتان چـهارباغ را میداده رفیق و سپهسالار شاهنیز در ساختمان این پل‌ بوسیله‌ آجر و سنگ‌تراش،فعالیتی بخرج میداد.وضعیت ایـن پل بـا قدیمشتفاوت زیادی نکرده‌ است‌.

ایوانچه‌ها‌ و غرفه‌های زیبا و متناسب طرفین پل که جای نشستن اهـالی و یـا عـبور و مرور استبهمان حالت اولیه‌ باقی‌ است‌.طول این پل 295 متر و عرضش 13/75 متر میباشد.نوشته‌اند کـهدر‌ ابـتدا‌ چهل چشمه داشته و بتدریج سی و سه چشمه در سنوات اخیر قسمت زیادی از بستر،رودخـانه

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 22)

را‌ تـصرف‌ کـرده و اشجاری غرس نموده بودند.بطوریکه چند چشمهپل از عبور آب محروم‌ گشته‌ و ممکن بود بکلی متروک شـود ولیـدر سال‌ 1330‌ که‌ آقای مصطفی خان مستوفی ریاست شهر دارایاصفهانرا‌ داشت‌ شهامت و شـجاعت بـخرج داده و اراضـی مزبور را ازتصرف غاصبین خارج و مجرای عبور آب‌ چشمه‌ها‌ را باز کرد و اقدامبساختمان دیوارهای‌ سنگی‌ در طرف‌ شـمالی‌ ایـن‌ شـهر است.در دورۀصفویه،ارامنه حق‌ داشتند‌ تا میدانیکه اول پل احداث شده بودجمع شوند و مـال‌التجاره و صـنایع خویش را‌ با‌ صنعتگران اصفهانیتبدیل نمایند و حق نداشتند ازین‌ پل عبور کرده داخل‌ شهر‌ شوند.

(به تصویر صـفحه مـراجعه‌ شود‌)نمای سرسرای ورودی کاخ هشت‌بهشت

در جلو این پل مجسمه رضا شاه کبیر‌ بـر‌ روی سـتونی بارتفاع 5 متر دیده‌ میشود‌ که‌ بر اسـبی سـوار‌ وبـطرف‌ شمال متوجه است اطراف‌ این‌ مجسمه فـعلا مـیدان 23 اسفند و یا میدان مجسمه نامیده میشود.

در شمال شرقی پل‌ یعنی‌ اول خیابانیکه بطرف شرق امـتداد دارد‌،سـاختمان‌ آجری است‌ کهبیاد‌ مقبره‌ کـمال‌الدین اسـمعیل(قبرش در‌ جـهانباره اسـت)سـاخته شده که بطرف پل چوبی و پل خواجوامتداد دارد.

کـاخ هـشت‌بهشت(1080 هجری‌ 1669‌ میلادی).

در طرف شرقی خیابان چهارباغ‌ روبروی‌ خیابان‌ شیخ‌ بهائی‌ سر در قـدیمی‌ و گـج‌بری‌ جلبنظر میکند این سردر متعلق بـکاخ قدیمی و تاریخی است کـه بـنام هشت بهشت و در زمان صفویهمحل‌ پذیـرائی‌ بـوده‌ است.ساختمان این بنا را عده‌ای بزمان‌ شاه‌ عباس‌ دانسته‌ و جمعی‌ بزمان‌ شاهسلیمان بـسال 1061 مـیدانند.شاردن آنرا باغ بلبل خـوانده و مـینویسد"نـمیتوانم از این نکتهخودداری کـنم کـه هنگام گردش در این مـحل کـه مخصوص لذت حظ و عشق ساخته‌ شده است و در حالعبور از اطاقها و شاه‌نشین‌ها آدم چنان تحت تاثیر قرار مـیگرد کـه بگاه بیرون شدن از خود بیخودمیگردد.سـاختمان،بـسیار منقش و زیـبا و دلربـائی اسـت.ساختمانش تودرتو و پیچ در‌ پیـچ‌ است اطراف(به تصویر صفحه مراجعه شود) کاشیکاری ظریف و معری کاریایوان مرتفع جنوبی مسجد شـاهآثار شـاه عباس صفوی

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 23)

آن از سنگهای زیبای مرمر و طـاریهایش از چـوبهای زریـن دارایـقابها و پنـجره‌های‌ نازک‌ رنگارنگ گـرانبها مـیباشد."گوستمینویسد،این عمارت در وسط باغ باندازۀ دو متر از سطح زمینبلندتر و 35 متر طول و 26/25 متر عرض دارد‌ اطاقهای‌ اینعمارت تـماما مـنقش و گـچ‌بری و درهایش‌ خاتم‌سازی‌ و زیبامیباشد.

طالار وسط گنبدی بـشکل اسـت کـه از یـکنوع پنـجرهساختمان گـردیده در گنبد آن هشت پنجره بطور مساوی باطراف قراردارد که از چوب ساخته‌اند‌ و در‌ وسط این طالار حوضی‌ هشتضلعی‌ بقطر 83 سانتیمتر از مرمر عالی ساخته شده و بحوض مرواریدمعروف است و طوری حجاری شـده که وقتی آب از سوراخهایشخارج میشود چون دانه مروارید میباشد پله‌کانهای این عمارت طوریبنا شده که‌ از‌ هر طرف بعمارت فوقانی و تحتانی عبور و مرورمیشود و دارای غلام گردشها و بالاخانه‌های زیادی است.درختان کهن و چنارهای مـرتبی دارد و قـسمتی از آب و جوی شاهاز برابر عمارت بالائی داخل باین باغ میشود‌.گوید‌،درزمانیکه در‌ اصفهان بودم فتحعلی‍ شاه در این عمارت می‌نشستتماشای رقاصه‌هائیکه میرقصیدند مینمود در و دیوار از اره 'هلالها،گنبدها‌ بالاخره تمام‌ین عمارت سر تـا پای از طـلاتزئین و اشکال و تصاویر گوناگون‌ پرندگا‌،،گلها‌ و غیره بر زیبائی قصر افزوده است و دارایتابلوهای و زیبا است که جلب توجه مینماید''این عمارت را فعلا آقای ‌‌ابوالفتح‌ قـهرمان،،'سـردار اعظم،بموجب دستخطی مالک و در تـصرف دارد از قـرار مشهور در‌ اراضی‌ و باغات‌ قدیمی آنتغیراتی داده و کاخ اصلی بحال خود ولی مخروه باقی است ذخائر آن از بین‌ رفته است یکدعه در دورۀوزارت سید ضیاءالدین،باغ ملی شد.ولی در زمام‌ اه فـقید مـسترد و مجددا‌ درش‌ بسته شـده اسـت.

در سال 1333 که از این عمارت بازدیدی بعمل آمده محتاج به تعمیرات کامل‌ست زیرا

(به تصویر صفحه مراجعه شود)ایوان غربی مسجد جامع اصفهاناز آثار دورۀ سلاجقه‌

(به تصویر صفحه مراجعه شود) آیـات قـرآن اطاف محرابمغولی مسجد جامع اصفهان(قرن هشتم)هجری

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 24)

(به تصویر صفحه مراجعه شود) محراب گج‌بری مسجد جامعاصفهان فرمان سلطان محمد الجایتوقرن هشتم

نقاشیهای زیبا‌ و گچ‌بریهای‌ عالی نظیر تزئینات عالی‌قاپوی آن از بـین رفـته و آنچه بـاقی است نیز جلب توجهرا مینماید.اشکال وحوش و طیور شکارگاهها که بعضی قدیمی و برخی جدید بر روی کاشی نـقشو در پشت‌ بغلهای‌ اطراف نصب شده جالب توجه و تماشائی است.مساحت فـعلی آنـقریب 7500 مـتر مربع است.

درسه چهارباغ 1118 هجری(1806 میلادی)
مدرسه سلطانی که بمدرسه چهارباغ و مدرسه‌'مادرشاه،مشهور میباشد گرانبهاترین‌ مجموعهکاشی‌کاری‌ اسـت ‌ ‌کـه از هنرهای زیبا دورۀ صفوی باقی مانده در طرف ضلع شرقی خیابان چهارباغ بطول90 متر قـرار دارد.

نـمای خـارجی مدرسه رو بخیابان دارای سردر بسیار عالی‌ و زیبا‌ و اطرافش‌ هفده دهنه ایوان آجریدو طبقه‌ای‌ است‌ که‌ عـقب آنها حجراتی است در پیشانی بالای سردر مدرسه کتبۀ بخط ثلت بر زمینهلاجورد مـانند کتبۀ ایوان شرقی داخـل مـدرسه نوشته‌ شده‌ است‌.

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 25)

دو مناره دار الضیافهاصفان دورۀ مغول (به تصویر‌ صفحه‌ مراجعه شود)

دور دهانه سر در از کاشیهای فیروزه‌ای و بر روی دو پایه سنگ گلدانی شکل مرمر حجاریشده بسیار‌ زیبا‌ قرار‌ گرفته پهنای دهانه سر در هفت مـتر و طرفین در دو‌ سکوی مرمر عالی وجود داردعبدالرحیم جزائری در سال 1133 هجر است و چهار بیت زیر خط خوش نستعلیق با‌ کاشی‌ سفیدبر‌ زمینه لاجوردی معرق نگاشته و دو هشت لوحه مستطیل روی جرزها نصب‌ شده‌ است.

{Sاحـمد کـه شه سریر لولاک آمد#جا نیست کز آلایش تن پاک آمد#یکحرف ز مجموعه‌ عز‌ و شرفش‌#لولاک اما خلقت الافلاک آمد#دریای سپهر کافتابست کفش#نبود چو علی‌ گوهری‌ اندر‌ صدفش#خورشید گهی بـدر شـود گاه هلال#گر عکس دهد بماه در نجفشS}

در‌ میان‌ مقرس‌کاریهای‌ بالای در روی سوسن وسط تصویر طاوسی است که بال و پر گشوده و از دور‌ میتوانتشبیهاتی‌ برای آن قائل شد در بالای آن حدیث‌''{/انا مدینۀ العلم و علی بـابها‌،،/} بـا‌ خط‌ خوش نوشته شده استقطاربندیها و مقرس‌کاریها و طاوسها و شمسه‌های داخل سردر از بهترین و ظریفترین کاشیهای معرقزمینه‌ لاجورد‌ است.

این دو بیت در چهار لوحه بخط نستعلیق خوب با کاشی سفید‌ زمینه‌ مشکی‌ زیـر طـاق نـگاشته

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 26)

(به تصویر صفحه مراجعه شـود) مـنارۀ طـوقچی یا باغ خوشخانهدر قرن هشتم‌ دورۀ‌ مغول

شده است.

{Sدانی ز چه این چرخ کهن میگردد#نه بهر تو‌ و نه‌ بهر‌ من مـیگردد#در گـردش او چـون علی آمد بوجود#میبالد و گرد خویشتن میگرددS}

در اصـلی‌ مـدرسه‌ از‌ دو لنگه و یکپارچه چوب ضخیم و روکش نقره مذهبی دارد که از لحاظزرگری‌ و نقاشی‌ و قلمزنی بی‌نظیر و شایان توجه بسیار است.روی لنگه سمت راسـت جـملات زیـر با خطنسخ برجسته در‌ میان‌ دو ترنج نقره کنده شده است.

لنـگه راست بالا:

بسم اللّه الرحمن‌ الرحیم‌

پائین:قال النبی صلی اللّه علیه و آلهو‌ روی‌ لنگه‌ چپ بالا:

{/انا فتحنا لک فـتحا مـبینا‌.انـا‌ مدینه العلم و علی بابها/}

در اطراف لنگه در سمت راست با خط خـوش‌ نـستعلیق‌ هشت فرد شعر بطور برجسته‌ نوشته‌ شده که‌

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 27)

گنبد‌ مقبره‌ بابا رکن‌الدیناز دورۀ مغول تزئیناتمربوط بدورۀ‌ صـفویه‌ (بـه تـصویر صفحه مراجعه شود)دو فردش این است:

{Sخدیو کشور دین‌ کلب‌ استان عـلی#گـل مـحمدی و گلشن مدینه‌ علم#ابو المظفر سلطانحسین‌ شاه‌ کزو#شکست خاره جهل است‌ از‌ آبگینه عـلم‌'الخ،S}

و در اطـراف لنـگه سمت چپ نیز هشت فرد است که فرد‌ اول‌ و آخر آن نوشته میشود:

{Sبنای‌ مدرسه‌ کـرد‌ هـمتش که شوند‌#در‌ آن قرینه هم اهل‌ قرینه‌ علم#نگاشت کلک بدیع از برای تاریخش#کـشود حـق بـصفاهان در مدینه علم 1120S‌}

کاتب‌ الحروف محمد صالح غفر ذنوبه

رگری‌ و نقاشی‌ و مطلا و منبت‌ و ملیله‌ و قـالب‌...
عـبدالطیف التبریزی برا حفاظت‌ در نقره بدستور مرحوم سید العراقین،متولی مدرسه در سال 1337 هجریدر چـوبی نـصب شـده‌ است‌.

در دالان اشعار بخط نستعلیق از‌ ازهری‌ است‌ که‌ در‌ وصف سلطان و آقا‌ کمال‌ گفته شده استاقا کـمال سـرکار بنائی مدرسه بوده،.در وسط دالان سنگ آب حجاری شده زیبائیست‌ که‌ در‌ اطرافشنام دروازۀ امام بـخط نـسخ و در آخـر‌ نام‌ محمد‌ طاهر‌ بتاریخ‌ شعبان‌ 1110 که قدیمیترین تاریخی است کهدر این مدرسه دیده میشود نـوشته شـده اسـت.

هلال » مهر 1338 - شماره 28 (صفحه 55)

نیز ترجمه شده است.ولی ناگفته نماند که در ادبیات فارسی این سامان دارایـ‌ مـزیت خاصی شده است.شعراء برجسته و مبرز سند این داستان را با بهترین وجهی سروده‌اند و مثنویهای آنان دارایـتاثیر بـسزای میباشند.

این مجموعه که به نشر آن‌''موسسه سندی ادبی،،سعی ورزیده‌ دارایـ‌ چـهار مثنوی و یک قطعۀطویل میباشد.شعرای مزبور عـبارت‌اند از مـیر عـظیم‌الدین‌''عظیم،،ملک‌الشعرای دربار میر فتح علیخانتالپور،میر ضـیاءالدین ضـیا شاعر دربار میر تهاره خان،آزاد شاعر دربار میر مراد‌ علیخان‌،ولی لغاری ونویسنده قـطعه فـقیر قادر بخش‌''بیدل،،همه شعرای نـامبرده مـتعلق به اسـتان سـابق سـند بوده‌اند.

کتاب مزبور ششمین کتابی اسـت کـه از‌ طرف‌ انجمن فوق‌الذکر انتشار یافته است‌ یکی‌ ازشعرای برجسته فارسی زبان و دانـشمند مـعروف آقای سید محمد حفیظ هوشیاری پوری مـقدمه مفصل و جامعو محققانه‌ای دربـارۀ داسـتان هیر و رانجها و کلیه قصص و داسـتانهائی مـربوطه‌ نگاشته‌اند‌.از مطالعهمقدمه مزبور حقایقی‌ که‌ تاکنون مستور بوده بمنصه.ظهور میرسند.

امید مـیرود کـه کتاب مزبور مورد پسند مـطالعه‌کنندگان آثـار شـعرای قدیم قرار گـیرد.

انـجمن ادبی سند لایق سـتایش و تـمجید است که با نشر و اشاعۀ‌ آثار‌ نویسندگان و شعراء ودانشمندانی را که مشعل ادب را فروزان داشته ولی اخـیرا گـمنام شده بودند مجددا جلوه‌گر ساخته اسـت.

({Yبـقیه از صفحه 27)Y}

طـول صـحن مـدرسه از مشرق بمغرب 5-65‌ متر‌ و عـرضش از‌ شمال بجنوب 5-55 مترمیباشد.زمین زیربنای مدرسه و صحن رویهمرفته قریب 8500 متر مربع است.نهر بزرگی کـه‌ بـناممادی فرشادی از زیر دالان و ایوان شرقی بطرف سـرای فـتحیه مـیگذرد‌ شـعبه‌ای‌ از‌ رودخـانه زاینده‌رود است.

چـندین چـنار کهن‌سال از اشجار قدیمش باقی است حوض بزرگ جلو ایوان شمالی در ‌‌زمان‌ مرحومسید العراقین ساخته شده و اخـیرا مـورد اسـتفاده طلاب مدرسه و غیره واقع گردیده در‌ اطراف‌ مـدرسه‌ غـیر ازچـهار ایـوان و چـهار زاویـه اطراف چهل و چهار ایوان تحتانی و فوقانی دارد که در عقب‌ آنهاحجراتی برای سکونت مدرسین و طلاب ساخته شده است.

در این مدرسه غیر از‌ انبار و اطاق سرایدار و غیره‌ جمعا‌ 134 حجره طلبه‌نشین مـوجود استهر حجره زیلوی مخصوصی برای خود دارد.اخیرا عده‌ای از طلاب بسرپرستی آقای سید محمد رضاخراسان که یکی از پیشوایان و اجله علما است در این مدرسه سکنی‌ گرفته و مشغول تحصیل میباشند.

نوروز، روز بی پلیدی، روز نیکی ها و روشنی

رزرو اسکان ، نوروز امسال نیز پذیرای گردشگران عزیزی است که اصفهان را برای گذران تعطیلات انتخاب میکنند. برای اقامت در ایام نوروز در این شهر زیبا و برای اجاره آپارتمان مبله در اصفهان با امکانات کامل با ما تماس بگیرید و اسکانی آسوده داشته باشید.

نظرات() 

اجاره روزانه خانه در اصفهان با رزرو اسکان

ایران کشوری است بـاستانی که آثار تاریخی متعددی را از گذشته‌های دور در دل خود حفظ و نگهداری کرده است تا تاریخ خود را به همگان نشان دهد،اماکن زیبا‌ و تاریخی‌ فراوانی دارد که می‌تواند در فهرست یونسکو به ثبت برسد و بر افتخارات مـا بـیفزاید.

دکتر هاجر سیاه رستمی معتقد است که: سازمان علمی،آموزشی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو)در سال‌ 1972‌ کنوانسیونی را با عنوان "کنوانسیون حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی جهان"به تصویب دولت‌ها رساند و مرکزی را بـا نـام"مرکز میراث جهانی"تاسیس کرد.این کنوانسیون که کنوانسیون میراث‌ جهانی‌ است، شرایط و ویژگی‌هایی را که اموال تاریخی و فرهنگی باید دارا باشند تا واجد شرایط شناسایی به عنوان میراث جهانی بـشوند،بـرمی‌شمرد و سپس مقرر می‌دارد که این اموال و بناها در‌ هر‌ کجای‌ جهان که واقع باشند جزء‌ میراث‌ بشری‌ و متعلق به همه انسان‌ها هستند،بنابراین دولت‌ها باید در حفاظت از آنها تلاش کنند.جـمهوری اسـلامی ایـران در 26 فوریه سال‌ 1975‌ این‌ کنوانسیون را پذیـرفت و سـپس درخـواست ثبت سه اثر‌ فرهنگی‌ ارزشمند خود(شامل چغازنبیل،پرسپولیس و میدان نقش جهان)را برای نخستین بار در سال 1979 به کمیته میراث فرهنگی‌ یـونسکو‌ ارایـه‌ کـرد که کمیته میراث جهانی گروهی از کارشناسان را برای‌ ارزیـابی بـناهای مذکور به ایران اعزام کرد که به دنبال نظر مساعد گروه ارزیاب در مورد میدان نقش‌ جهان‌ که‌ در 9 مه 1979 بـه ایـن کـمیته ارایه شد،تقاضای ثبت این‌ اثر‌ را پذیرفت و به این تـرتیب میدان نقش جهان به شماره 115 در فهرست میراث جهانی ثبت‌ شد‌.همچنین‌ دو اثر دیگر نیز به شماره‌های 113 و 114 به ثـبت رسـیدند.

طـبق‌ کنوانسیون‌ میراث‌ جهانی و دستور العمل اجرایی آن‌که در 2 فوریه 2005 به تصویب رسـیده، دولتـ‌ها باید از‌ آن‌ حفاظت‌ کنند و هرگونه تغییر و دخل و تصرف در این منطقه باید زیر نظر کمیته میراث جـهانی‌ بـاشد‌.از جـمله نکاتی که در منطقه حایل باید رعایت شود این است که‌ نباید‌ هـیچ‌ بـنایی در مـنطقه حایل میراث فرهنگی جهانی مرتفع‌تر از بنای اصلی ساخته شود،زیرا‌ وجود‌ بناهای مرتفع‌تر در ایـن مـنطقه حـرم منظر آسمانی این بناها را می‌شکند.آنچه‌ در‌ میدان‌ نقش جهان اتفاق افتاده،دقیقا این اسـت کـه برجی با کاربری تجاری -فرهنگی در فاصله‌ 760‌ متری این میدان-که جزو منطقه حـایل اسـت بـه ارتفاع 48 متر‌ بنا‌ شده‌، به دلیل آن‌که ارتفاع آن از بناهای میدان نقش جهان بیشتر اسـت،حـریم منظر آسمانی‌ این‌ میدان‌ را شکسته است.

از سال گذشته یعنی 13 بهمن سال 1383 (اول‌ فوریه‌ سـال 2005)،گـزارش نـهایی از روند رو

اصفهان دیگر میهمان پذیر نیست

(تصویرتصویر) مرتضی بلوکی

(تصویرتصویر‌)

-اشاره‌:

اگرچه خارجی‌ها بنا بـه دلایـلی تمایل چندانی به سفر به ایران از‌ خود‌ نشان نمی‌دهند و همین مساله سـبب گـردیده اسـت‌ از‌ میزان‌ توریست‌ها کاسته شود،ایرانیان هم به خارجی‌ها‌ پیوسته‌ و از سفر در داخل کشور خودداری می‌کنند.

کـاهش سـفرهای تـوریستی دلایل بسیاری دارد‌ که‌ یکی از آنها مشخص نبودن‌ خدمات‌رسانی‌ به توریست‌ها‌ و یا‌ در‌ حـقیقت پذیـرش میهمانان از سوی شهروندان‌ و مسوولین‌ مناطق توریستی است.به همین دلیل سازمان‌های ذیربط از جمله گردشگری باید‌ شـرایط‌ را بـه گونه‌ای تغییر دهند تا‌ زمینه برای پذیرش میهمانان‌ در‌ شهرهای توریستی بیش از پیـش‌ مـهیا‌ شود.آنچه در زیر می‌آید گزارش گونه‌ا اسـت دربـاره بـرخوردی که با توریست‌های‌ وطنی‌ در اصفهان می‌شود.

*** 14 و 15‌ خـردادماه‌ بـه‌ مناسب رحلت امام‌ خمینی‌ (ره)که مقارن با‌ پنج‌شنبه‌،جمعه و شنبه بود هموطنان عـلی الخـصوص شهروندان تهرانی برای این‌که چـند روزی را در‌ خـارج‌ از شهر سـر کـنند بـه شهرهای‌ مختلف‌ سفر کردند‌.در‌ این‌ مـدت اصـفهان یکی از‌ شهرهای شلوغ و به اصطلاح میهمان‌پذیر بود.اما جالب این‌که اصفهان بـا آن هـمه قدمت و تاریخ‌ و....دیگر‌ مهمان‌پذیر نیست و رغـبتی برای پذیرش میهمانان‌ نـدارد‌.کـسانی‌ که‌ در‌ این ایام به‌ اصـفهان‌ سـفر کرده بودند همگی شاهد بودند که این شهر در این ایام تا چه انـدازه شـلوغ‌،بی‌نظم‌ و سردرگم‌ بود.تمام هـتل‌ها و مـسافرخانه‌ها در رزرو کـسانی‌ بود‌ که‌ از‌ قـبل‌ ایـن‌ مکان‌ها را اجاره کردند بـودند تـا با مبالغ بالاتری به اجاره میهمانان برسانند.ضمنا هیچ‌گونه همکاری توسط شهرداری،فرمانداری.نـیروی انـتظامی و دیگر سازمان‌ها نیز با میهمانان نـمی‌شد‌.بـه‌طوری که افـرادی کـه بـا خانواده‌های خود به ایـن شهر سفر

گزارش » تیر 1384 - شماره 165 (صفحه 71)

به تعدیل برج جهان‌نما به مرکز میراث جهانی یونسکو ارسال شد تا بـراساس ان در جـلسه آینده مرکز میراث‌ جهانی‌ که در جـولای سـال 2005(تـیر 1384)در آفـریقای جـنوی برگزار خواهد شـد دربـاره میدان نقش جهان تصمیم‌گیری کند.ایران نتوانست تا پایان موعد مقرر گزارش خود را به‌ کمیته‌ ارایـه نـماید امـا با توجه به فعالیت‌های مثبت اخیر مـسوولان ایـرانی،یـونسکو تـا حـدود یـک ماه دیگر همچنان منتظر دریافت این گزارش خواهد‌ بود‌.

محمد علی دادخواه سخنگوی کانون‌ مدافعان‌ حقوق بشر،نفع شخصی را در اتمام و راه‌اندازی برج جهان‌نما دخیل دانسته و متذکر مـی‌شود:اگر به درستی به میراث فرهنگی اعتبار داده می‌شد، هرگز‌ به‌ یک مساله مادی که‌ ارزش‌ چندانی ندارد، ارج نمی‌گذاشتند.به عنوان نمونه مدیران شهری اعلام می‌کنند که این اشتباه ناشی از تـصمیم‌گیری غـلط مدیران پیشین است.اگر این موضوع را بپذیریم پس تقصیر متوجه مدیران‌ فعلی‌ نیست و باید امر اشتباهی که جملگی به آن پای می‌فشارند، را هرچه سریع‌تر ختم کنیم.چون قانون در مورد حفظ میراث فـرهنگی اجـازه طرح و تعقیب دعوا را داده است هرچند‌ این‌ یک خلاء‌ قانونی است که در قانون عادی،وجود دارد.

در اصل 40 قانون اساسی بر این نکته پای‌ فشرده کـه هـیچ کس نمی‌تواند احقاق حق خـود را وسـیله‌ای قرار‌ دهد‌ که‌ دیگران از حق خود محروم شوند.براین اساس باید بگوییم اعمال حقی که دولت می‌خواهد،از سوی ‌‌مردم‌ است که منشاء قدرتند،بنابراین بـاید ایـن مساله را پذیرفت که اشـخاص نـیز‌ بتوانند‌ به‌ صورت فردی نسبت به اقداماتی که سبب صدمه و لطمه به میراث فرهنگی می‌شود به نام‌ شاکی(نه اعلان جرم)دخالت کنند. اگرچه از موضع نگرش حقوق بشر این‌ مـساله حـل شده است‌ و با‌ توجه به ماده 27 اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده 15 میثاق فرهنگی و اجتماعی، این حق برای هر ایرانی وجود دارد که با توجه به ماده 9 قانون مدنی ایران که مـعاهدات را‌ در زمـره قانون داخـلی دانسته،مبادرت به طرح دعوا کند

این وکیل دادگستری یادآور می‌شود:در ایران فقط چهار اثر تاریخی مـورد حمایت یونسکو قرار گرفته است که عبارتند از چغازنبیل‌،پاسارگاد‌، تخت جـمشید و مـیدان نـقش جهان.می‌بینیم که تنها یک اثر متعلق به تمدن اسلامی است.من بر این باورم کهنظامی کـه ‌ ‌داعـیه‌دار پاسداری از تمدن و فرهنگ اسلامی است،باید در‌ زمینه‌ حفظ و حمایت جهانی این تنها اثـر اسـلامی کـه مورد حمایت یونسکو است پیش از این دقت و مراقبت نماید. از موضع و نگرش اقتصادی،متذکر می‌شوم کـه درآمد صنعت توریسم بسیاری‌ از‌ کشورها،از درآمد نفت،بیشتر است و با وجود آن‌که ایـران از نظر تعداد آثار تـاریخی و مـقبولیت آن در زمره 16 کشور اول جهان قرار دارد،ولی متاسفانه از نظر‌ جذب‌ توریست‌ در رتبه 148 هستیم.این‌ بررسی‌ تلخ‌ حاکی از آن است که مدیریت کلان توجه شایسته‌ای به این میراث گرانقدر نکرده است.علاوه بر آن اعتبار و حیثیت سـرزمینما‌ که‌ هر‌ روز بیش از گذشته مورد توجه جهانیان قرار‌ می‌گیرد‌.مساله جهان‌نما،فاجعه تلخی است:نخست توجه نداشتن به قانون داخلی و احداث بنا در حریم آثار تاریخی.دوم بی‌توجهی‌ به‌ ضوابط‌ قانونی و کرده بـودند بـه ناچار برای استراحت از چادرهای مسافتری‌ و یا از فضای سبز پارک‌ها استفاده می‌کردند که این عمل هم با مخالفت شدید ماموران نیروی اسنتظامی و شهرداری‌ اصفهن‌ مواجه‌ بود. مسافرانی که ناگزیر در اطراف زایـنده‌رود و سـی و سه پل اصفهان‌ به‌ استراحت پرداخته بودند ناگهان در اواخر شب با گروهی از اماموران انتظامی و شهرداری مواجه شدند که‌ به‌ زور‌ آنها را از چادرهای مسافری بیرون می‌کشیدند و می‌گفتند اسرتاحت در چار در‌ این‌ محل‌ مـمنوع اسـت ولی بدون چادر می‌توانید در پارک اقامت کنید.جالب‌تر این‌که وقتی از‌ آنها‌ سوال‌ می‌شد علت چیست؟می‌گفتند برای امنیت خود مسافران است آیا به راستی برقراری امنیت مسافران آن‌ هم‌ در شهر بزرگی نظیر اصـفهان و مـکان تـوریستی مثل اطراف زاینده‌رود و سی و سـه پل‌ در‌ مـرکز‌ شـهر تا این حد ناممکن است؟آیا امنیت مردم در داخل چادرهای مسافرتی کمتر از استراحت‌ در‌ کنار خیابان و فضای سبز اس؟آیا ناامن بودن و امکان به سرقت رفـتن اثـایه مـردم در‌ داخل‌ چادر‌ بیشتر است یابیرون از آن؟ناگفته نماند مسوولین مـربوطه در اصـفهان پارکی را برای مسافرین در نظر‌ گرفته‌ بودند وی آیا تمامی مسافران را می‌توان در یک پارک جای داد؟و این‌که‌ مامورین‌ رفع‌ سد معبر شهرداری اصـفهان بـه چـه دلیل حرمت‌شکنی می‌کنند و آنها را از پارک و محل اقامتشان‌ اخراج‌ می‌نمایند؟اگر از‌ آنها درباره ایـن برخوردها سوال می‌شد می‌گفتند، مگر کارت دعوت داده بودیم‌ بیایید‌ اصفهان.این اقدامات در شهر توریستی اصفهان در شرایطی روی می‌دهد کـه هـمواره بـرای جذب توریست‌ به‌ ایران شعار می‌دهیم.

زمانی که با هموطنان خـود چـنین برخورد می‌کنیم و تمایلی‌ به‌ خدمات‌رسانی به آنها نداریم چگونه است که‌ می‌خواهیم‌ از‌ اقصی نقاط جهان بـه ایـران مـیهمان دعوت‌ کنیم‌ و از آنها بخواهیم بر سر سفره‌مان بنشینند؟برای جذب توریست باید به آنـها بـه چـشم‌ مهمان‌ نگریسته و سعی کرد از هیچ‌ کوششی‌ برای خدمات‌رسانی‌ به‌ آنها‌ دریغ نورزید. بیرون رانـدن از چـادرهای‌ مـسافرتی‌ و یا گران کردن هزینه هتل‌ها و مسافرخانه‌ها در ایام خاص،با جذب توریست‌ مغایرت‌ داشته و نـمونه‌ی بـازر فرصت‌طلبی سودجویانه است‌ که لطمه‌ای اساسی به‌ اعتبار‌ ایران می‌زند.

جهت اسکان موقت در این شهر روی ما حساب کنید! خانه اجاره ای روزانه در اصفهان با تمام امکانات

نظرات() 

چهارشنبه 27 دی 1396

مسجد جامع اصفهان

نویسنده: کاغذ دیواری کاغذ دیواری   

مسجد جامع اصفهان

مسجد جـامع‌ اصـفهان‌ نـه‌ تنها از نظر ارزش‌های معماری و هنری دارای اهمیت است، بلکه به عنوان پایگاه مستحکم اقتصادی‌ و اجتماعی و مـذهبی، در دوران حیات خود، نقش مهمی را ایفا کرده است. از‌ دید معماران و مورخان هنر‌، این‌ بـنا به عنوان دایرةالمعارف هـنر و مـعماری بررسی شده است. از دید بعضی از کارشناسان، یادگارنویسی بر دیوار بناهای تاریخی نوعی تخریب به شمار می‌رود؛ اما پاره‌ای از این دست‌نوشته‌ها حاوی اطلاعات‌ اجتماعی، اقتصادی، مذهبی و ادبی مهمی بوده که انعکاسی از حـوادث و وقایع زمان خود هستند و همچون اسنادی ارزشمند ناگفته‌هایی درباره زمان تاریخی خود دارند. هدف از این پژوهش، شناخت این گروه از‌ ارز‏ش‌هاست‌. در پژوهش حاضر ضمن معرفی دست‌نوشته‌ها، تلاش بر آن است تا این اطـلاعات از درون آنـ‌ها استخراج شود. پرسش مطرح شده آن است که در یادگاری‌های مسجد جامع چه اطلاعات‌ تاریخی‌ نهفته بوده و میزان ارتباط متن نوشته‎ها با این مکان مذهبی تا چه حد است. این دست‌نوشته‌ها بـه لحـاظ شیوه نگارش و سبک ادبی و تنوع محتوایی درخور بررسی بوده و معرف ادبیات‌ عامیانه‌ و اعتقادات مردمی هستند که یادگاری‌هایشان همچون اسناد و مدارک تاریخی در مسجد به جای مانده است. بیشتر موضوعاتی کـه در ایـن دست‌نوشته‌ها به آن‌ها اشاره شده عبارت است از: آیات‌ قرآنی‌ و حدیث‌، اشعار، نوشته‌های ترکیبی، اسم نویسنده‌ و تاریخ‌، درخواست‌ها‌، شرحِ‌حال نویسی، تمرین خط و درخواست حفظ نوشته و تعدادی یادگارنگاره با نقوش مـختلف بـر روی ازارهـ‌های سنگی و دیوارهای گچی و ستون‌های مـسجد. در‌ ایـن‌ مـقاله‌ که بیشتر حاصل کارهای میدانی نگارندگان است، تمام‌ قسمت‌های‌ مسجد بررسی شده و تا حد امکان سعی شده است، یادگاری‌ها و دست‌نوشته‌ها بـا دقـت کـافی خوانده شده و نوع خط و سطح‌ خوشنویسی‌ و محتوای‌ آنـ‌ها نـیز مشخص شود.

انگیزه اصلی‌ انسان‌ در نوشتنِ یادگار بر بناهای تاریخی به درستی مشخص نیست و به راحتی نـمی‌توان‌ دربـاره‌ آنـ‌ قضاوت کرد. رایج‌ترین نظر در این باره، تمنای جاودانگی است که از دیـرباز در‌ اسـطوره‌ها‌ و ادیان مختلف به چالش کشیده شده است. نوشتن یادگاری در بناهای مذهبی، به‌ عنوان‌ رفتاری‌ آیینی، انـدیشه آخـرت را در ذهـن آدمیان تقویت می‌کند. مسجد جامع به لحاظ ویژگی‌های معماری‌ و تزیینی‌ بدان حـد درخـور تـوجه است که دست‌نوشته‌های بنا از دید پژوهشگران به‌ دور‌ مانده‌ و توجه آن‌ها به دیگر جنبه‌های پررنـگ مـسجد مـعطوف شده است. این مسئله نگارندگان را بر‌ آن‌ داشت‌ که پژوهش حاضر را انجام دهند؛ چـون بـا مطالعه این آثار می‌توان‌ ارزش‌های‌ نهفته در این بنا را آشکار کرد. در این راستا، پرسـش پژوهـش ایـن است که یادگاری‌ها‌ چه‌ اطلاعاتی از نادیده‌های تاریخی دوره خود روشن می‌کنند و خطوط رایج در این‌ دسـت‌نوشته‌ها‌ کـدام‌اند و بیشتر متعلق به کدام یک از‌ اقشار‌ جامعه‌ هستند.

در این پژوهش، ضمن نگاهی مـختصر‌ بـه‌ تـاریخچه مسجد جامع اصفهان، موقعیت مکانی این یادگاری‌ها بررسی شده و با مطالعه آماری‌ آن‌ها‌، تراکم زمـانی و مـکانی و خوانایی آن‌ها‌ نیز‌ تحلیل شده‌ است‌. همچنین‌، متن یادگاری‌ها با توجه بـه مـوضوع‌ و مـحتوای‌ آن‌ها بررسی و به نه گروه طبقه‌بندی شده و سپس بر اساس داده‌های خطوط‌ و تحلیل‌های‌ ارائه شده از آن، نـتیجه‌گیری نـهایی‌ بـه عمل آمده است‌.

پیشینه‌ تحقیق

پیشینه یادگارنویسی دامنه‏ زمانی‌ گسترده‌ای‌ را در بر مـی‌گیرد. ابـوالحسن هروی صاحب سفرنامه‌ای با عنوان «الاشارات الی معرفة‌ الزیارات‌» است. وی در نیمه دوم‌ سده‌ 6 ق/12‌م، به شهرهای بسیاری‌ سـفر‌ کـرده و یادگاری‌هایی را در‌ بناهای‌ مختلف از خود بر جای گذاشته است.1 مدرسه مادرشاه اصفهان (مـدرسه چـهارباغ) از جمله‌ بناهایی‌ است که یادگاری‌های آن مطالعه شـده‌ اسـت‌. در سـال‌ 1291‌ق/1912‌م2 و به دستور ظلّ‌السلطان، محمدباقر‌ در کتاب یادگاری‌های مـدرسه چـهارباغ اصفهان، یادگاری‌های این مدرسه را بررسی کرده و بر اساس محتوای‌ یادگاری‏ها‌، آن‌ها را به صـورت کـلی طبقه‌بندی‌ کرده‌ است‌. شاهمندی‌ و شـهیدانی‌ بـقعه پیربکران را‌ در‌ دورهـ‌های تـاریخی، بـا دامنه زمانی ایلخانی تا قاجار، مـدنظر قـرار داده‌اند. در مزار مولانا زین‌العابدین ابوبکر‌ تایبادی‌، صالحی‌ کاخکی ضمن معرفی برخی از دسـت‏نوشته‏ها، بـه‌ بازخوانی‌ خطوطی‌ پرداخته‌ است‌ که‌ پیـش از آن خوانده شده بود. ایـشان هـمچنین به معرفی دست‌نوشته‌‏های گنبدخانه‏ تـربت شـیخ جام پرداخته است. خسروجردی و محمدی در دایره‏المعارف بناهای ایران در دوره اسلامی، به‌ یادگاری‌های مدرسه غـیاثیه خـرگرد خواف در حجره‌های طلاب، با دامـنه زمـانی 994 تـا 1110 ق/1615 تا 1731م اشاره کـرده‌اند. در پژوهـش حاضر خوانش، معرفی بـنا، بـررسی و طبقه‌بندی تاریخی و موضوعی و نگارشیِ‌ یادگاری‌ها‌ و گاه بازخوانی آن‌ها در پژوهش‌های پیشین بررسی شده و ضمن شـناسایی صـاحب شعر یا متن دیوار نوشته، بـه تـحلیل‌های مکانی و زمـانیِ دسـت‌نوشته‌ها و نـیز طبقه‌بندی کامل‌تری از محتوای آنـ‌ها پرداخته شده‌ است‌.

روش تحقیق

گردآوری اطلاعات با شناسایی و مستندنگاری دست‌نوشته‌های مسجد جامع اصفهان، به شـیوه مـیدانی و عکس‌برداری از آن‌ها انجام شد. متن و تـصاویر بـه

پژوهش های تاریخی » تابستان 1395 - شماره 30 (صفحه 119)

عـنوان‌ مـاده‌ خـامِ اولیه پژوهش بـود. مـطالعات‌ کتابخانه‌ای‌ به همراه خواندنِ نوشته‌ها، طبقه‌بندی و تحلیل آن‌ها را میسر کرد.

تاریخچه‏ مسجد جامع اصفهان

مسجد جـامع اصـفهان فـرآیند توسعه شهری است که پس از‌ فتح‌ اصفهان صـورت گـرفته اسـت‌. دربـاره‌ فـتح اصـفهان و فاتح آن، نقل قول واحدی در منابع تاریخی اسلامی دیده نمی‌شود. برخی از مورخان آن را سال 21 ق/642 م (طبری، 1362: ۱۳۰ تا 138) و برخی دیگر، سال 23‌ و 24‌ ق/644 و 645 م دانسته‌اند (بلاذری، 1337: 137؛ یعقوبی، 1356: 50؛ ابن‌فقیه، 1379: 95). مسلمانان در سال 21 ق/64 م، تازه نهاوند را فتح کـرده بودند و حمله بزرگ به اصفهان که فاصله بسیاری‌ با‌ نهاوند داشت‌، بدون فتح شهرهای مسیر راه، امکان‌پذیر نبود؛ پس شایسته آن است که روایت بلاذری را درباره حمله‌ به اصفهان بپذیریم که طبق نـظر او ایـن حمله در سال‌ 23‌ ق/644‌ م صورت گرفته است (منتظرالقائم، 1377: 29). همچنین فاتح این شهر را عبدالله ابن بُدَیل خُزاعی (بلاذری، 1377‌: ‌‌138‌؛ منتظرالقائم، 1377: 32) می‌دانند.

نخستین مسجد جامع اصفهان در ناحیه‎ جی ساخته شد‌ که‌ در‌ مقایسه با یـهودیه، وضـعیت دفاعی مناسب‌تری داشت. در قرن 2 ق/8 م، مرکز حکومتی از جی به خوزینان‌، دهکده‌ای میان جی و یهودیه، منتقل شد. دومین مسجد جامع اصفهان نیز در این‌ ناحیه بـر پا شـد‌ که‌ محل آن در بافت فعلی شـهر چـندان مشخص نیست (گوبه، 1365: 285). با روی کار آمدن خلیفه منصور عباسی، بار دیگر اصفهان رو به آبادانی نهاد و سومین مسجد جامع در ناحیه‌ یهودیه ساخته شد. بنای اولیـه ایـن مسجد به سبک شـبستانی بـا حیاط مرکزی ساخته شد و در دوره خلیفه معتصم (۲۱۸ تا 227 ق/ 839 تا 848 م) و خلیفه مقتدر (۲۹۵ تا 320 ق/ 916‌ تا‌ 941 م) بازسازی شد و توسعه یافت (مافروخی، 1385: 20).

در زمان صاحب بن عباد (۳۲۶ تا 385 ق/947 تا 1006 م)، وزیر حاکمان آل‌بویه، مسجد جامع اصفهان از طـرف صـحن گسترش یافت‌ و با‌ افزودن یک ردیف ستونِ آجری، با تزییناتِ خاصِ این دوره، شبستان‌های اطرافِ حیاط را از چهار جهت توسعه دادند (Galdieri,2011:56). با روی کار آمدن ملکشاه سلجوقی و قدرت‌ گرفتن‌ وزیر مقتدر وی، خواجه نـظام‌الملک، اولیـن تغییرات اسـاسی در بنای مسجد جامع صورت گرفت و گنبدخانه جنوبی، موسوم به گنبد خواجه نظام‌الملک، ساخته شد. برای ساخت ایـن گنبدخانه، بیست‌وچهار عدد‌ از‌ ستون‌های‌ شبستان دوره عباسی شکسته شد‌ (گالدیری‌، 1392‌: 197). در سال 481 ق/1102 م، دومـین گـنبد را بـه نام گنبد تاج‌الملک رقیب و جانشین نظام‌الملک در ضلع شمالی مسجد ساخت. پس‌ از‌ آن‌ با ساخت چهار ایوان، یـعنی ‌ ‌ایـوان جنوبی (صفه‌ صاحب‌)، ایوان شمالی (صفه درویش)، ایوان شرقی (صفه شاگرد) و ایوان غـربی (صـفه اسـتاد)، مسجد شبستانی به مسجد چهار ایوانی تبدیل‌ شد‌ (گالدیری‌، 1370: 21).

تغییرات بعدی مسجد، منحصر به تـوسعه الحاقات و تزیینات‌ آن بود. در زمان سلطان محمد خدابنده، به مسجد توجه شد و به تـاریخ 710 ق/1331 م، در شمال ایوان‌ غربیِ‌ مـسجد‌، مـحرابِ گچبری زیبایی ساخته شد که اکنون به نام محراب اولجایتو‌ معروف‌ است. در همین دوره، نمای یک طبقه رو به صحن دو طبقه شد (گدار، 1371: 284‌ تا‌ 287‌). در سال 757 ق/1378 م امیر مبارزالدین محمد مظفری، اصفهان را محاصره و سرانجام‌ تـصرف‌ کرد‌ (جناب، 1376 : 237). در این دوره، شبستان شمالی بین گنبد خاکی و

پژوهش های تاریخی » تابستان 1395 - شماره 30 (صفحه 120)

ایوان شمالیِ صفه‌ عمر‌ ساخته‌ شده و مدرسه مظفری نیز، در ضلع شمال شرقی و شرقی مسجد بنا شد (گدار، 1371‌: ۶۱‌ تا 64). با حمله تیمور به اصـفهان در سـال 789 ق/1410 م، به دستور‌ وی‌ مردم‌ اصفهان قتل‌عام شدند؛ اما جانشینان وی، با هدایت وزیران مدبّرشان، در شهرهای تحت حکومت‌ خود‌ مانند مشهد، هرات، سمرقند و اصفهان طرح‌های عمران و آبادانی را در پیش گرفتند. مسجد‌ جامع‌ اصـفهان‌ نـیز از این توجه بی‌نصیب نماند و در زمان شاهرخ، شبستانی در ضلع شرقی مسجد ساخته‌ شد‌ و برای آنکه ورود به مسجد آسان‌تر شود، در ضلع غربی مسجد سردری‌ را‌ بنا‌ کرد که به نام او به یـادگار مـانده است (گدار، 1346: 67). همچنین تزیین‌ها و کاشی‌کاری‌های‌ رو‌ به‌ صحن به آن اضافه شد (گدار، 1371: 287).

در سال 857 ق/1478‌ م، اصفهان‌ در قلمرو نفوذ ترکمانان قراقویونلو قرار گرفت و رئیس آن‌ها، یعنی اوزون حسن، دست به تعمیرات اساسی‌ در‌ مسجد جـامع زد. کـتیبه‌ای کـه در مقرنس‌های ایوان جنوبی است، از تـعمیر‌ کـلی‌ مـسجد و بازسازی پوشش ایوان جنوبی و ساخت دو‌ مناره‌ بر‌ فراز آن حکایت دارد (هنرفر، 1373: 69‌). پس‌ از آن در دوره صفوی، شبستانی در ضلع غربی و نیز شبستان صفوی در‌ جنوب‌ غربی مـسجد و بـا تـغییر در‌ قسمتی‌ از شبستان‌ تیموری‌ ساخته‌ شده و کاشی‌کاری‌های نفیسی بـه مـسجد اضافه‌ شد‌. در سال 1134 ق/1755 م و با شکست شاه سلطان حسین از افغان‌ها، صدمات‌ بسیاری‌ به شهر وارد شد؛ اما مسجد‌ اهمیت خود را حـفظ‌ کـرد‌. در ایـوان مدرسه مظفری، کتیبه‌ای‌ به‌ تاریخ 1139 ق/1760 م به دستوری که اشرف افـغان برای تعمیر مسجد داده است‌، اشاره‌ می‌کند (هنرفر، ۱۳۷۳: 71). در‌ سال‌ 1163‌ ق/1784 م، کریم‌خان زند‌ اصفهان‌ را تصرف کرد و برادر‌ خود‌ را به ولایت آن گـماشت. پس از مـرگ کـریم‌خان در سال 1193 ق/1814 م، آشوب‌ و هرج‌ و مرج به اصفهان بازگشت. از دوره‏‌ زندیه‌، نقاشی دیـواری‌ بـا‌ کتیبه‌ای‌ به تاریخ 1199 ق/1820‌ م در گاو چاه مسجد به جای مانده است (بهرامی، 1358: 193). بر اساس کتیبه کاشی‌کاریِ‌ سـردر‌ ورودی فـعلی مـسجد به تاریخ 1218‌ ق/1839‌ م مرمت‌ این‌ سردر‌ و بازار جنب سقاخانه‌ آن‌، در زمان فتحعلی‌شاه صـورت گـرفته اسـت (هنرفر، ۱۳۴۴: 146).

یادگاری و دست‌نوشته‌های مسجد جامع اصفهان

دست‌نوشته‌های به‌ جای‌ مانده‌ در کل مسجد جامع کـه بـررسی و مـطالعه‌ شد‌، 338‌ اثر‌ بودند‌. بیشترین‌ یادگاری در گنبدخانه نظام‌الملک سمت قبله و کمترین آن در ایوان شرقی نوشته شـده بـود. در شبستانِ ورودیِ شمال غربی در مجاورِ مقبره مجلسی نیز، تعداد بسیاری یادگاری‌ نوشته شـده بـود. در ایـوان غربی، هیچ گونه اثری از یادگاری دیده نشد (نمودار 1) (نقشه 1).

نقشه 1: موقعیت مکانی بخش‌های مـسجد جـامع اصفهان (آرشیو مسجد جامع اصفهان).

از نظر خصوصیات نوشتاری‌، بخش‌ عمده یادگاری‌ها‏ که بـیشتر از مـرکب بـرای نوشتن آن‌ها استفاده شده است، در گذر زمان محو شده‌اند و نیمه خوانا یا ناخوانا هستند.

پژوهش های تاریخی » تابستان 1395 - شماره 30 (صفحه 121)

تـنها بـخش محدودی از این نوشته‌ها به‌ طور‌ کامل خوانده می‌شوند (نمودار 2). 93 دست‌نوشته تاریخ‌دار هـستند و فـاصله زمـانی ۸۲۰ تا 1331 ق/1441 تا 1954 م را در بر می‌گیرند (نمودار 3). بیشتر یادگاری‌ها‌ متعلق‌ به قرن سیزدهم و چهاردهم قمری‌/نوزدهم‌ و بـیستم مـیلادی ، یـعنی هم‌زمان با دوره قاجار هستند.

/نمودار 1: تراکم مکانی یادگاری‌های مسجد جامع اصفهان (نـگارندگان، 1393).

/

نـمودار 2: تراکم خوانایی یادگاری‌های مسجد جامع اصفهان‌ (نگارندگان‌، 1393).

/

نمودار 3: تراکم زمانی‌ یادگاری‌های‌ مسجد جامع اصفهان (نگارندگان، 1393).

قـدیمی‌ترین دسـت نوشته تاریخ‌دار در محل گنبدخانه شمالی مدرسه مظفری، به تاریخ 820 ق/1441 م نوشته شده اسـت:

«کـمترین محمدحسین وارد این مکان شریف شدم و حاجت‌ پنـد‌ از کـار بـد طلب نمودم الهی آله عبا تو را قسم مـی‌دهم کـه مرا ناامید مکن یوم 4 شهر 820 ربیع‌الاول» {خط تحریری} (شکل 1)

جدیدترین دست‌نوشته مربوط بـه تـاریخ 1331 ق/1952‌ م در‌ ایوان جنوبی‌ دیده می‌شود:

«یـادگار العـبد حقیر اقـل... اسـدالله امـیرعلی العبد الاقل الموسوی... بنده یادگار نـوشتم... رمـضان‌المبارک سنه 1331‌» {خط تحریری} (شکل 2)

شکل 1: تصویرگنبدخانه شمالی مدرسه مظفری

(نگارندگان، 1393).

شکل‌2: تـصویر‌ ایـوان‌ جنوبی (نگارندگان، 1393).

پژوهش های تاریخی » تابستان 1395 - شماره 30 (صفحه 122)

متن و خط یادگاری‌ها

یـادگاری‌ها به نظم و نثر نـوشته شـده و برخی از این نوشته‌ها، به ‌‌صـورت‌ تـرکیبی از نظم، نثر، آیات قرآنی و احادیث و اشعار است.

یادگاری‌های نثر با موضوعات‌ و محتوای‌ مـتنوعی‌ نـوشته شده است و اسم نویسنده و تـاریخ، التـماس دعـا، دردِ دل، آیات قرآنی و حـدیث، درخـواست حفظ‌ نوشته، تاریخ واقـعه و تـمرین خط بر روی دیوار را شامل می‌شوند.

این یادگاری‌ها‌ با خط ثلث، نسخ‌، محقق‌، نستعلیق، شـکسته نـستعلیق و بخش عمده آن‌ها با خطوط تـحریری نـوشته شده‏ اسـت.

مـوضوع

مـحتوی یادگاری‌ها بسیار متنوع اسـت و از بیان خاطرات و احساسات، گلایه، اعتقادات مذهبی تا طلب آمرزش و التماس دعا و نوشتن‌ آیات قرآنی و ادعـیه را در بـر می‌گیرد. موضوع این دست‌نوشته‌ها در 9 گروه درخـور بـررسی اسـت کـه بـه شرح زیر مـی‌باشند:

. آیـات قرآنی، ادعیه، احادیث و نام امامان و پیامبر اسلام(ص)؛ این گروه از‌ دست‌نوشته‌ها‌ به طور معمول خوش خط و در بـعضی مـواقع، بـا خط نسخ یا ثلث نوشته شده‌اند. ایـن نـوشته‌ها کـه اغـلب شـامل آیـه 156 سوره بقره، آیه ۵۱ و 52 سوره قلم، سوره‌ نصر‌ و دعای معروف شیعی نادعلی هستند، بیشتر در گنبدخانه نظام‌الملک، ایوان جنوبی، ورودی شمال غربی و به ندرت در شبستان شمال شرقی گنبدِ تاج‌الملک و ایـوان شمالی نوشته شده‌اند. این نوشته‌ها موضوع‌های‌ ترکیبی‌ را شامل می‌شوند؛ سوره‌های قرآنی مثل سوره انشقاق و توحید همراه با شعری با مضامین مذهبی:

«فردا که بود اذالسماء انشقّت[اذا] النجوم انکدرتاندر عرصات گـویم ... قـتلتمراتب امر مؤمنان حاج نجف‌ قلی‌ محلاتی‌ سنه 1104» {خط ثلث} (شکل‌ 3).

و

«... پاکت‌ قل‌ هو الله احداستهاله باغ توحید تو اله الصمدلم یلد... و لم یولد و لا... میوه ولم یکن ... له کفواً احدالفقیر الحقیر محمد زکی‌ سنه‌ 1105‌» {خـط نـستعلیق} (شکل 4).

/

شکل3 : تصویر مدرسه مظفری (نگارندگان‌، 1393‌).

شکل 4: تصویر ایوان شمالی (نگارندگان، 1393).

پژوهش های تاریخی » تابستان 1395 - شماره 30 (صفحه 123)

احادیث، روایات و اشعار عربی هم در این گروه قرار می‌گیرند. صلوات کبیره، ذکـر‌ نـام‌ پیامبر‌ و اصحاب ایشان و نیز ذکـر روزهـای هفته مانند یا قاضی‌الحاجات که‌ ذکر روز دوشنبه بوده، از دیگر موضوعاتی است که در این گروه قرار می‌گیرند:

«لو اجتمع الناس علی‌ حب‌ علی‌ بن ابی طـالب لمـا خلق الله النار»3 {خط نـسخ} (شـکل 5).

شکل‌ 5: تصویر‌ ورودی شمال غربی (نگارندگان، 1393).

نام نویسنده و تاریخ

رایج‌ترین و ساده‌ترین یادگاری‌ها این گروه هستند که به‌ شیوه‌های‌ متنوعی‌ نوشته شده‌اند؛ به طور مثال، نام نویسنده و تاریخ حضور او در مسجد‌:

«یادگار‌ مـیر‌ نـادر میرزا سنه 1184»4 {خط تحریری}.

گاهی نیز فقط تاریخ حضور در مسجد بدون‌ نام‌ یا‌ نام بدون ذکر تاریخ نوشته شده است:

«بتاریخ یوم17م {هفدهم} شهر صفرالحرام سنه‌ 1219‌»5 {خط شکسته نستعلیق}.

«یـادگار مـحمد تراب»6 {خـط محقق}.

در گروه دیگری از این‌ دست‌نوشته‌ها‌، به‌ شغل نویسنده نیز اشاره شده است که مجموعه‌ای از مشاغل همچون: عـلاف، صراف، صندوق‌ساز‌، قاری‌، بقال، تاجر، معمار، خیک‌دوز، قلیان‌فروش، حجار، عطار و نـقاش هـستند.

«رضـا ولد مشهدی اکبر‌ صندوق‏ساز‌ خدا‌ رحمتش کند»7 {خط تحریری}.

«یادگار ابوالقاسم ولد ابوطلب قاری مقبره‏ی مجلسی سنه 1300» {خط ثـلث}‌ (‌ ‌شـکل‌6).

شکل 6: تصویر ایوان جنوبی (نگارندگان، 1393).

در برخی از این یادگاری‌ها، نویسنده‌ با‌ عناوین‌ خاص، بـا خـضوع و تـواضع از خود یاد کرده است:

«بخط العبد الاقل غریب مهجور از‌ ولایت‌... ابن‌ غیاث‏الدین جوینی من اعـمال اسفراین بتاریخ غرّه شهر صفر سنه 1013»8 {خط‌ شکسته‌ نستعلیق}.

«بسم الله الرحمن الرحیم کـتبةالعبد المذنب الفقیر حقیر مـوسوی حـسین شاه رضایی فومن {در اصل‌ نوشته‌ با همین نگارش آمده است و منظور پسوند فامیل تحت عنوان شاه رضایی‌ فومن‌ یا فومنی است } بتاریخ شهر...»

{(بسم الله‌...) خط‌ نسخ‌ ، (کتبه العبد...) شکسته نـستعلیق} (شکل 7).

شکل 7: تصویر‌ شبستان‌ شمال شرقی گنبد تاج‌الملک (نگارندگان، 1393).

پژوهش های تاریخی » تابستان 1395 - شماره 30 (صفحه 124)

اشعار

اشعاری که در دست‌نوشته‌ها به آن‌ها‌ توجه‌ شده است، به سه گروه‌ تقسیم‌ می‌شوند: دسته‌ اول‌ اشعار‌ شاعران صاحب نام یا صاحب کـتاب‌؛ مـانند‌ حافظ، سعدی، ابوسعید ابوالخیر، محتشم کاشانی، سروری کاشانی، بابا اصلی دماوندی و ملافضل‏علی‌ نصرآبادی‌.

«هوالباقی

آنان که خاک را به‌ نظر کیمیا کنندآیا بود‌ که‌ گوشه چشمی به ما کنند‌»9 {خط‌ تـحریری}حافظ (سـبک عراقی)

«دل زیردستان نباید شکستمبادا که روزی شوی زیردست»10 {خط‌ شکسته‌ نستعلیق}

سعدی (سبک عراقی)

«ای‌ روی‌ تو‌ ماه عالم‏آرای همهوصل‌ تو‌ [شب و روز تمنای همه]‌» (تصویر‌8) {خط شکسته نستعلیق}

ابوسعید ابـوالخیر (سـبک خراساتی)

«قربان چشم [کم نگه] پر فتنه‏ات شوم‌ قربان‌ آن ... کردنت کم میکنی نگاه ولی‌ خوب‌ میکنی [قربان‌ طرح‌ و وضع‌ نگه کردنت شوم] »11‌{خط تحریری}

محتشم کاشانی (سبک اصفهانی)

«زان پیش کـه بـا روح فـتد کار دلم سودای‌ تو‌ گرم کـرد بـازار دلمـبر کهنه بنای‌ چرخ‌ سبقت‌ دارد‌ تاریخ‌ غمت بر در‌ و دیوار‌ دلم»12{خط تحریری}

سروری کاشانی (سبک اصفهانی)

«جهان جام و فلک ساقی اجل میخلایق بـاده نـوش‌ مـجلس‌ وی[خلاصی‌ نیست هیچکس را ازین جام و ازین ساقی‌ ازیـن‌ مـی]‌» 13‌{خط‌ تحریری}‌

بابااصلی دماوندی (سبک اصفهانی)

«گربهم برزده بینی خط من عیب مکن که مرا محنت ایام بهم بـرزده اسـت»14{خـط نستعلیق}

منسوب به ملافضل‌علی نصرآبادی (دوره بازگشت‌ ادبی)

/

شکل 8: تصویر گـنبدخانه نظام‌الملک (نگارندگان، 1393)

دسته دوم اشعار، در زمره ادبیات شفاهی قرار می‌گیرند و متعلق به شاعران گمنامی هستند که به علت مـحبوبیت اشـعار آنـ‌ها بر زبان و قلم‌ به‌ جای مانده است، مانند:

«نوشتم من بـر ایـن دیوار خانه تا بماند زمن مسکین نشانهاگر گویند این مسکین کجا رفت بگو بگریخت از دست زمـانه»15 {خـط شـکسته نستعلیق}‌.

«چون‌ رسیدم بدین خجسته مقام گفتم ای ذوالجلال و الاکرام»16 {خط تحریری}.

«

پژوهش های تاریخی » تابستان 1395 - شماره 30 (صفحه 125)

از بـسکه در زمـانه یـکی اهل [درد نیست اظهار درد خویش بر‌ در‌ و دیوار] میکنم»17{خط شکسته‌ نستعلیق}‌.

«در رشته ایجادم اگر جـای تـوام ایـنقدر مطاعم و ببازار تواممخلوق توام اگرچه طاعت نکنم در کار تو نیستم ولی در کار توام»18{خط‌ نـستعلیق}‌.

گـروه دیگر اشعار پایان‌ نسخه‌ (خاتمة‏الکتاب) هستند که نویسنده در پایان کتاب خود این اشـعار را مـی‌نوشته اسـت؛ مانند:

«این نوشتم تا بماند یادگار من نباشم خط بماند روزگار» (شکل 9) {خط تـحریری}.

نـسخه شفاءالاسقام و الاحزان‌، ملا‌ محمدعمر، به تاریخ 888 ق به خط سلیمان قونوی.

/

شکل 9: تصویرشبستان شـمال شـرقی گـنبد تاج‌الملک (نگارندگان، 1393).

«هر که خواند دعا طمع دارمزانکه من بنده گنه کارم»19 {خط نسخ}.

مـتن‌ فـوق‌ در انتهای‌ رساله جراحی، به خطِ گدا علی مازندرانی، منسوب به ملا فـضل‌علی نـصرآبادی، هـم‌زمان با فتحعلی‌شاه قاجار در‌ دیوان شعر مجلس افروز آمده است.

تعداد محدودی اشعارِ عربی نوشته‌ شـده‌ اسـت‌، مـانند:

«... بن ابی طالب... ما خلق‏الله...قال ایضاً حب علی حسنة...سیئة و بـعضه سـیئة...حسنة و... صلی الله ‌‌علیه‌ و آله... صلی الله و...» (شکل 10) {خط نسخ}.

/

شکل 10: تصویر گنبدخانه نظام‌الملک

(نگارندگان‌، 1393‌).

دست‌نوشته‌های‌ ترکیبی

در این گـروه، دسـت‌نوشته‌هایی قرار می‌گیرند که ترکیبی از نظم و نثر هستند:

«... گرفتند عالم‌... ولیکن بردند بـا خـرد... یادگار کمترین خلق‌ها محمدتقی ولد مرحوم مغفور جـنت مـکان‌ حـاجی محمدکاظم باقر مشهور‌ به‌ بازار مرغی بـتاریخ یـوم چهارشنبه 3 ماه شعبان قلم گردید سنه 1267 خدا پدران شیعی را بیامرزد که مهر وقفبر ایـن نـوشته می‌افتد بگو خداوندا پدر این مـرد سـیاه‌رو بیامرزد سـنه 1267‌ اگـر پهـلوانی اگر تیغ‏زنی... اهل برون...20

نشستی بـجای دگـر کس بسی نشینند بجای تو دیگر کسی » سعدی (سبک عراقی).

روزی تو اگـر بـچینی... ... کسب تو زرین باشد

پژوهش های تاریخی » تابستان 1395 - شماره 30 (صفحه 126)

بتاریخ چـهارشنبه 3 ماه‌ شعبان‌ سنه 1267» (شـکل 11) {خـط شکسته نستعلیق}.

در نثر این نـوشته‌ها، بـه طلب آمرزش برای نویسندگان، دعا و تقاضای حفظ خط اشاره شده است.

شکل 11: تـصویر ایـوان شمالی (نگارندگان، 1393‌).

التماس‌ دعا و طـلب آمـرزش

در ایـن گروه نوشته‌ها، نـویسنده درخـواست التماس دعا یا طـلب آمـرزش برای خود و دیگران کرده است.

«یادگار کوچک ولد مرحوم آقا محمد جعفر خود را بیامرزد‌ چـولانکرا‌(چـولانگر را) که بگوید خودا (خدا) آقا کـوچک را بـیامرزد تاریخ 29مـاه شـعبان سـنه 1231»21 {خط تحریری}.

«الهی بـحرمت خمیسة النجبا این رو سیاه را از مرحمت‌ و عنایات‌ که‌ خور (شایسته) خدایی و صانعیت توست‌ محروم‌ و بی‌نصیب‌ مـفرما الهـی بجلال عزت المذنب العاصی محمد حـسن... یـادگار مـحمدحسین اصـفهانی» (شـکل 12) {خط نستعلیق}.

شـکل 12: تـصویر ایوان جنوبی (نگارندگان‌، 1393‌).

«الکاتب‌ المذنب حجةایمانی المسکین عبدنا محمد... سنه 1195

التماس‌ فاتحه‌»22 {خط نسخ}.

تقاضای مـحو نـکردن نـوشته

در این دست‌نوشته‌ها، نویسنده کسی را لعنت کرده اسـت کـه ایـن نـوشته‌ او‌ را‌ پاک یـا مـحو کند و او را از آمرزش الهی محروم‌ کرده است:

«شعبان المعظم سنه 1213... امیر... یادگار... شد

هر که این خط سیاه کند جگرش را علی‌ کباب‌ کند‌»23 {خط شکسته نستعلیق}

(منسوب بـه ملافضل‌علی نصرآبادی).

«... از معرفتش عقل‌ به‌... لا حول ولا قوة الا بالله یادگار... آبادی هر که پاک کند امید که خدا او‌ را‌ نیامرزد‌ سنه 1224» (شکل 13) {خط تحریری}.

/

شکل 13: تصویرگنبدخانه نظام‌الملک

(نگارندگان، 1393‌).

«... هر‌ که‌ نوشته ...... را پاک کند خـدا ازو راضـی نباشد

یادگار ابوالقاسم ولد زین‏العابدین ...... نجم آبادی‌...»24‌ {خط‌ تحریری}.

پژوهش های تاریخی » تابستان 1395 - شماره 30 (صفحه 127)

شرح حال و دردِ دل

بررسی محتوای دست‌نوشته‌های نثر، بیانگر احساسات و افکار و عقاید نویسندگان‌ آن‌ است؛ اندوه، شادی، گلایه یا واقعه‌ای که نویسنده را مـتأثر کـرده است. سه‌ گروه‌ عمده‌ این نوشته‌ها، درخواست و شرح واقعه و دردِ دل را شامل می‌شوند.

موضوعاتی که در درخواست‌ها‌ به‌ آن اشاره شده، تمنا و انجام عملی بوده که از نـظر نـویسنده حایز اهمیت‌ بوده‌ است‌؛ مـانند:

«الهـی بحرمت محمد و علی و فاطمه و حسن و حسین و نه فرزند ممجعفر (محمدجعفر) امام کرامت شیعیان‌ را‌ زیارت نجف اشرف نصیب کن به صدق یا علی جمیع شـیعیان عـبدالغفار‌... سنه‌ 1102‌»25 {خط تحریری}.

«یـا کـریم کارساز کار مرا بحق بزرگواری خود الهی بحق جناب محمد‌... یکصد‌ و بیست‌ ... و به حرمت امام حسین... و بحق رب العالمین... سوای درگاه تو چه خواهیم‌»26‌ {خط تحریری}.

«دردمند نگرداند ز بنده جهل یـا رب... و هـمیشه کسی... بر ما دعا کند... مبارک محمد‌ آقایی‌ »27

{خط تحریری}.

واقعه‌هایی که در متون نثر از آن‌ها یاد شده‌ است‌ شامل: آوردن فدیه به مسجد، حضور و عبادت‌ در‌ مسجد‌، جفای یار، اختلاف بر سـر امـلاک شخصی‌، گـرانی‌ نان و امور شخصی هستند.

«... فارغ شدن از نوکری بتاریخ دوشنبه اول شهر ربیع‌الثانی‌ سنه‌ 1321» (شکل 14) {خط تحریری}‌.

/

شکل‌ 14: تـصویرگنبدخانه‌ نظام‌الملک‌ (نگارندگان‌، 1393)

«بتاریخ 17 شهر ربیع‏الثانی در‌... آمدیم‌ اینجا و کاهو... سرکه خوردیم و دعـا بـجان خـوننده (خواننده) کردیم سنه 1195»28‌ {خط‌ تحریری}.

«تاریخ فوت پدر مرحوم سلخ‌ جمادی‏الثانی سنه ? 114

تاریخ‌ فوت‌ مغفرت و غفران ماه در ظـهر‌ ‌ ‌یـوم‌ الخمسین 22 شهر محرم‏الحرام سنه... ایضاً بتاریخ... جمادی‏الاول سنه 1160»29 {خط نسخ}‌.

«زمانیکه‌ اولین پسـر آقـای مـیرزا جعفر‌ خوانساری‌ در‌ خصوص یکدانگ ملک‌ شخصی‌ مرافعه نمودیم تا جمعه‌ صرفاً‌... بود که جنگ داشـت که سهم بردن آمد... شریف باد شدیم بسیار نوشتم که‌ پندی‌ باشد زمـانیکه... مسجد جمعه تارک صـلوة‌ دعـایی‌ میرمحمد میرزانویس‌ سنه‌ 1300‌»30 {خط تحریری}.

«شانزدهم‌ شهر صفر وارد این مکان شدیم در ملازمت ملازمان سرکارعالی آقا زمان...... و عالی قدران آقارضای‌ تاجر‌ قزوینی العبد محمدمهدی قزوینی خوش منزل‌ اصفهان‌ اینجانب‌ کو‌ با‌ نـظر خدا هست‌ اینجا‌»31 {خط تحریری}.

دردِ دل‌ها بیشتر جنبه گلایه یا بیان اندوه و غمی را دارند که نویسنده‌ را‌ آزرده‌ است:

«سردار ولد محمد مجتبی... بگذر خدایا‌ درِ‌ درد‌ و غم‌ ببند‌ بتاریخ‌ 2 شهر ربیع‌الثانی سنه... باتفاق مـلامیر مـلا محمد ولد علی میرزا بابا علمدار یادگار»32 {خط تحریری}.

«تمام عمر صرف رفیق کردم دیدم تمام فکر خودش بود فکرم‌ باش ندیدم یادگار میرزا عبدالکریم ولد سید محمد جواد جوزدانی»33

«خداوند عـالم او را مـحتاج پدر و برادر خود نکند یحیی محمدالله»34 {خط شکسته نستعلیق}.

«کمرا بکام دشمن کردی‌ آخر‌ سیه شد»35 {خط تحریری}.

پژوهش های تاریخی » تابستان 1395 - شماره 30 (صفحه 128)

. تمرین خط

این دست‏نوشته‏ها تکرار حروف یا کلماتی هستند که به صـورت پیـوسته یا در هم تنیده، به منظور خوشنویسی و تمرین خط نوشته شده‌اند‌ (شکل‌ 15) {خط نسخ}.

شکل 15: تصویر شبستان شمال شرقی گنبد تاج‌الملک (نگارندگان، 1393).

نقوش

تعدادِ نقوش شناسایی شده در مسجد، 62 عدد اسـت‌. بـیشترین‌ یـادگارنگاره‌ها در ایوان جنوبی و کمترین‌ آن‌ها‌ در ایـوان شـمالی دیـده می‌شود. در گنبد نظام‌الملک و ایوان شرقی، یادگارنگاره‌ای دیده نشد.

یادگارنگاره‌ها شامل

. نقش‌های گیاهی همانند گل و گیاه و اسلیمی؛

. نقوش حیوانی همانند‌ بز‌، اسـب و پرنـده؛

. نـقوش انسانی‌ همانند‌ نقش مرد سوارکار، شخصی در حال کـار، شـخصی در کنار یا زیر اثری همانند بالن که کاربری و نوع اثر (تصویر 16 پ) آن مشخص نیست.

. طرح بنا که به نظر مـی‌آید‌ بـخشی‌ از مـسجد را به تصویر کشیده‌اند.

. تعداد بسیاری چوب‌خط که احتمالاً کارگران بـا کمک آن‌ها، روزهای کار خود را محاسبه می‌کرده‌اند (شکل 16).

الف

ب

ت

پژوهش های تاریخی » تابستان 1395 - شماره 30 (صفحه 129)

پ ث

ج چ ح

ح

شکل 16: تصویرهای الف. مدرسه مظفری‌؛ ب. ایوان‌ شمالی؛ پ. ایوان‌ جنوبی؛ ت. ایوان جـنوبی؛ ث. ایـوان جـنوبی؛ ج. ایوان جنوبی؛ چ. ایوان جنوبی؛ ح. مدرسه مظفری (نگارندگان، 1393).

نتیجه

یادگاری‌های مسجد جـامع‌ اصـفهان، بیانگر تفکر و اندیشه و احساس مردمی است که به مسجد آمده‏‌ و رفته‏‌ و اثری‌ از خود برجای گذاشته‌اند؛ بـنابراین، از لحـاظ بـررسی ارزش‌های اجتماعی و ادبی و مذهبی، درخور توجه هستند؛ زیرا انعکاسی ‌‌از‌ جریان‌ها و تحولات وسـیعی هـستند کـه با این یادگاری‌ها به درون بنا نفوذ کرده‏اند‌ و سابقه‌ تاریخی‌ یادگارنویسی را حداقل در مسجد جامع روشـن مـی‌کنند. دسـت‌نوشته‌ها به گروه اجتماعی خاصی تعلق ندارند‌ و طیف گسترده‌ای از اقشار جامعه، از تاجر و معمار و نقاش تـا عـطار و حجار و خیک‌دوز‌ و صندوق‏ساز را در بر‌ می‌گیرند‌. تحلیل فضایی یادگاری‌ها حاکی از آن است که گنبدخانه نـظام‌الملک و ایـوان جـنوبی و ورودی شمال غربی مجاور مقبره مجلسی، بنابر روش‌های آماری، بیشترین تراکم نوشتاری را دارند. این نـشان دهـنده کارکرد مذهبی‌اجتماعی‌ این بخش‌هاست. این الگوی رفتاری در کالبد بنا، تا به امروز ادامـه دارد. گـنبدخانه نـظام‌الملک و ایوان جنوبی، به لحاظ قرار گرفتن در سمت قبله، اصلی‌ترین بخش‏ مسجد هستند و به ورودی شمال‌ غـربی‌ در جـنب مقبره مجلسی، به لحاظ کارکرد زیارتی بیشتر توجه شده است.

سبک نـگارش دسـت‌نوشته‌ها از روش خـاصی پیروی نمی‌کند و در آن‌ها انواع خطوط، از ثلث و محقق و نسخ گرفته تا‌ نستعلیق‌ و شکسته نستعلیق و تحریری دیـده مـی‌شود. دسـت‌نوشته‌ها را مردم عادی بر روی دیوار نوشته‌اند؛ بنابراین، تمامی قواعد خوشنویسی را رعایت نکرده‌اند.

بـرخی از یـادگاری‌هایی که در سایر بناهای مطالعه شده‌ دیده‌ می‌شود، شاعران گمنامی دارند؛ ولی به لحاظ محبوبیت، متداول و رایج شـده و پیـوسته در بناهای مختلف در متن یادگاری‌ها تکرار شده‏اند. همچون:

پژوهش های تاریخی » تابستان 1395 - شماره 30 (صفحه 130)

چون رسیدم بدین خجسته مـقام گـفتم ای ذوالجلال‌ والاکرام‌(نمونه‌های‌ موجود در مسجد جامع، مـدرسه‌ چـهارباغ‌، بـقعه‌ پیربکران، بقعه ابوبکر تایبادی).

من نوشتم تـا بـماند یادگار من نباشم خط بماند روزگار (نمونه‌های موجود در مسجد جامع اصفهان، مدرسه‌ چـهارباغ‌، بـقعه‌ ابوبکر تایبادی).

در یادگاری‌هایی که مـتعلق بـه سده‌های‌ نـهم‌ تـا دوازدهـم قمری هستند، مضامین سنتی ادب فارسی بـه چـشم می‌خورد و مضامین و تعبیرات پیچیده و تصنعی در آن‌ها به کار‌ برده‌ شد‌ ه است؛ مـانند العـبد الحقیر فقیر مذنب. با نزدیک شـدن به‌ انقلاب مشروطه و گـرایش سـاختارهای ادبی به سوی سادگی و فـراخور درک عـامه، اشعار عامیانه و تصنیف و ترانه‌ها متداول می‌شود. در‌ برخی‌ از‌ این دست‌نوشته‌ها، به مثابه اسناد تـاریخی و اقـتصادی و اجتماعی، به وقایعی همچون‌ فـوت‌ امـام جـمعه، گرانی نان، دادوسـتد امـلاک، معاملات و طلاق اشاره شـده اسـت.

با توجه به ممنوعیت تصویرنگاری‌ انسان‌ در‌ بناهای مذهبی و نبود این‏گونه نقوش، نقش‌های انسانی بـه دسـت افراد گمنام کشیده‌ و این‌ تصاویر‌ بـه صـورت نامحسوس، بـخشی از نـقوش مـسجد را تشکیل داده‌اند.

 رزرو اسکان برای اجاره موقت واحد های مبله در اصفهان

 09120237323

نظرات() 

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic